قطع گاز ایران بازار پاکستان را به هم ریخت

توقف چندروزه واردات گاز مایع از ایران بازار پاکستان را با کمبود عرضه و جهش قیمت روبه‌رو کرد و بهای کپسول گاز در این کشور افزایش ۵۶ درصدی داشته است.

خبرگزاری فارس: در حالی که اختلال چندروزه در مبادلات مرزی ایران و پاکستان، قیمت گاز مایع را در بازار پاکستان به‌شدت افزایش داده است، آخرین بررسی‌ها نشان می‌دهد فعالیت تجاری در مرز ریمدان–گبد از سر گرفته شده، اما مبادلات دو کشور هنوز به روال کامل سابق بازنگشته است.

توقف چندروزه بخشی از مبادلات تجاری در گذرگاه‌های مشترک ایران و پاکستان، این بار آثار خود را به‌طور مستقیم در بازار انرژی پاکستان نشان داده است؛ به‌طوری که قیمت یک کپسول ۱۲ کیلوگرمی گاز مایع در بلوچستان پاکستان از حدود ۴۵۰۰ روپیه به ۷ هزار روپیه رسیده است؛ یعنی افزایشی حدود ۵۶ درصدی.

طبق گزارش رویترز، پاکستان روزانه حدود ۷ هزار تن گاز مایع (LPG) از ایران وارد می‌کند و بیش از ۴ هزار تن از این میزان تنها از مسیر گبد–ریمدان وارد این کشور می‌شود. توقف این جریان موجب کمبود عرضه و افزایش قیمت در بخش‌هایی از پاکستان شده است. در برخی مناطق این کشور قیمت کپسول ۱۲ کیلوگرمی حتی از ۷ هزار روپیه نیز فراتر رفته است.

بررسی آخرین اطلاعات منتشرشده نشان می‌دهد برخلاف برخی برداشت‌ها، نمی‌توان وضعیت کنونی را «انسداد کامل مرز ایران و پاکستان» توصیف کرد.

مرز ریمدان–گبد که یکی از مهم‌ترین مسیرهای تجاری دو کشور در جنوب سیستان و بلوچستان است، پس از چند روز وقفه از عصر چهارشنبه بازگشایی شد و عملیات ترخیص و جابه‌جایی بخشی از کامیون‌های متوقف‌شده آغاز شده است.

شکری بلوچ، سرپرست منطقه منفصله منطقه آزاد ریمدان، اعلام کرده است که در پی رایزنی با طرف پاکستانی، فعالیت تجاری در این مرز از سر گرفته شده و ترخیص و ارسال کامیون‌هایی که طی روزهای گذشته متوقف مانده بودند، در حال انجام است.

در مرحله نخست، کالاهای فسادپذیر، محصولات کشاورزی و تره‌بار در اولویت قرار گرفته‌اند و مقام‌های محلی ایرانی اعلام کرده‌اند مذاکرات برای تسهیل صادرات سایر کالاها نیز ادامه دارد.

با این حال، آخرین گزارش رویترز که روز جمعه ۲۳ اکتبر منتشر شد، نشان می‌دهد واردات گاز مایع ایران به پاکستان هنوز از سر گرفته نشده و صدها کامیون از جمله تانکرهای LPG درگیر محدودیت‌های ایجادشده هستند. بنابراین، بازگشایی ریمدان را باید «بازگشت تدریجی تجارت» دانست و نه بازگشت کامل همه مبادلات به شرایط پیش از ۱۷ اکتبر.

درباره گذرگاه تفتان–میرجاوه نیز تا صبح شنبه گزارش رسمی و قابل اتکایی که بازگشت کامل مبادلات تجاری آن به شرایط عادی را تأیید کند، منتشر نشده است.

وزارت امور خارجه ایران از ابتدا بر موقتی بودن اختلال ایجادشده تأکید کرده است.

اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، اعلام کرده بود بروز برخی مشکلات فنی و ضرورت اتخاذ تدابیر احتیاطی موجب توقف موقت بخشی از ترددها و مراودات مرزی شده و مراجع ذی‌ربط دو کشور برای رفع مشکل در تماس هستند.

وی همچنین تأکید کرده بود هدف رایزنی‌ها این است که فعالیت گذرگاه‌های مرزی در اسرع وقت به روال عادی بازگردد.

در همین چارچوب، رایزنی‌های انجام‌شده میان مسئولان ایرانی و پاکستانی در ریمدان به بازگشایی این مسیر و آغاز دوباره جابه‌جایی بخشی از کالاها منجر شده است.

روایت پاکستان از محدودیت مرزی

مقام‌های ایالت بلوچستان پاکستان پیش‌تر مسائل امنیتی، مقابله با قاچاق و ساماندهی سازوکارهای مرزی را از دلایل محدودیت موقت تجارت عنوان کرده بودند.

با این حال، وزارت خارجه پاکستان در نشست خبری ۲۳ اکتبر حاضر نشد جزئیات تازه‌ای درباره وضعیت عملیاتی همه گذرگاه‌ها ارائه کند. سخنگوی وزارت خارجه این کشور در پاسخ به پرسش‌هایی درباره باز بودن کامل تفتان، میرجاوه و گبد–ریمدان گفت اطلاع مستقیمی از جزئیات وضعیت میدانی ندارد.

این موضوع نشان می‌دهد گزارش‌هایی که از «بازگشایی کامل همه مرزهای تجاری» سخن می‌گویند، دست‌کم تا صبح شنبه قابل تأیید نیستند.

هزینه اختلال مرزی برای بازار پاکستان

پیامد اقتصادی اختلال ایجادشده بیش از همه در بازار پاکستان نمایان شده است.

علاوه بر جهش قیمت گاز مایع بیش از هزار کانتینر پاکستانی حامل کالاهایی از جمله سیب‌زمینی، موز و برنج نیز در جریان محدودیت‌ها با مشکل مواجه شدند و صدها کامیون در دو سوی مرز متوقف ماندند.

رئیس انجمن گاز مایع LPG پاکستان نیز نسبت به تشدید کمبود و افزایش بیشتر قیمت‌ها با نزدیک شدن فصل سرما هشدار داده است.

افزایش قیمت کپسول ۱۲ کیلوگرمی از ۴۵۰۰ به ۷ هزار روپیه نشان می‌دهد اختلال در ورود انرژی از ایران در مدت کوتاهی فشار محسوسی بر بازار مصرف پاکستان وارد کرده است.

این وضعیت همچنین اهمیت مسیر ایران در تأمین انرژی و تجارت مناطق غربی پاکستان را نشان می‌دهد؛ به‌ویژه آنکه طبق آمار انجمن ال‌پی‌جی پاکستان، هزاران تن گاز مایع مورد نیاز این کشور روزانه از ایران تأمین می‌شود.