ادعای ارم نیوز درباره طرح ابتکاری تروئیکا برای ایران و آمریکا / مبنای مذاکرات اصول «برجام» خواهد بود؟

ارم نیوز نوشت: منابع دیپلماتیک اروپایی فاش کردند که آلمان، فرانسه و بریتانیا ابتکاری جامع را برای ارائه به ایران و ایالات متحده آماده کرده‌اند که در دو مرحله اجرا می‌شود. این طرح با حل‌وفصل توافقی مسئله تنگه هرمز و رفع محاصره آغاز می‌شود و سپس به مرحله مذاکرات درباره یک توافق جامع هسته‌ای و حل‌وفصل مسائل مربوط به تحریم‌ها و دارایی‌های مسدودشده می‌رسد. مبنا و مرجع این مذاکرات، سازوکارها و اصول توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ خواهد بود.

به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: منابع دیپلماتیک اروپایی در گفت‌وگو با «ارم‌نیوز» توضیح دادند که پاریس، برلین و لندن در حال آماده‌سازی این ابتکار هستند تا در مرحله نخست، نقش تضمین‌کننده را بر عهده بگیرند. این مرحله بر دستیابی به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز و لغو بخشی از محاصره ایران متمرکز است.

هدف از این اقدام، عبور از وضعیت بی‌اعتمادی متقابل و بررسی امکان دستیابی به «امتیازدهی‌های متقابل» در قالب یک معامله موقت و انتقالی است.

پس از تکمیل این توافق، ابتکار وارد مرحله دوم می‌شود؛ مرحله‌ای که شامل مذاکرات درباره کاهش سطح غنی‌سازی اورانیوم بر اساس یک جدول زمانی مشخص و اعمال نظارت بین‌المللی بر تأسیسات هسته‌ای ایران خواهد بود. تأسیساتی که باید تحت نظارت قرار گیرند، از سوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تعیین خواهند شد.

امتیازهای متقابل در مرحله دوم

بر اساس چارچوب اولیه این ابتکار، در مقابل اقدامات ایران، بخشی از تحریم‌ها لغو خواهد شد و محاصره نیز به‌طور کامل برچیده می‌شود. این اقدامات در قالب سازوکاری انجام خواهد گرفت که بر اساس توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ تدوین می‌شود؛ توافقی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود از آن خارج شد.

 رایزنی‌های اروپایی

منابع دیپلماتیک اعلام کردند که انتشار رسمی این ابتکار به نتایج رایزنی‌های اروپا با واشنگتن و تهران و کسب موافقت دو طرف با چارچوب کلی این طرح بستگی دارد.

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، اخیراً اعلام کرده است آلمان، فرانسه و بریتانیا آماده مذاکره با ایران برای جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هسته‌ای هستند؛ آن هم در شرایطی که نشانه‌های تشدید تنش میان تهران و واشنگتن در روزهای آینده رو به افزایش است.

یک منبع دیپلماتیک فرانسوی گفت تروئیکای اروپایی در چارچوب تلاش برای احیای نقش خود در مذاکرات، به دنبال یافتن راه‌حل‌های واقع‌بینانه برای مسائل حل‌نشده‌ای است که موجب تنش‌های اقتصادی و نظامی در سطح بین‌المللی شده‌اند.

به گفته این منبع، اروپا شریک اصلی در حل بحران پرونده هسته‌ای است و قصد دارد طرحی ارائه کند که شامل اعمال محدودیت بر غنی‌سازی اورانیوم و ایجاد سازوکارهای راستی‌آزمایی در تأسیسات هسته‌ای ایران باشد؛ در مقابل، تحریم‌ها کاهش یابد و مسئله دارایی‌های مسدودشده ایران نیز حل‌وفصل شود.

این دیپلمات فرانسوی در ادامه به «ارم‌نیوز» گفت پاریس، برلین و لندن بر این باورند که ناتوانی در دستیابی به راه‌حل برای تنش‌های جاری از فوریه گذشته تاکنون، ناشی از تعدد مسائل و اختلافات میان واشنگتن و تهران است.

به گفته او، این وضعیت مستلزم آن است که مسائل تنگه هرمز و محاصره از دایره منازعه خارج شوند و دو طرف هرچه سریع‌تر وارد سازوکار توافقی درباره مسئله اصلی، یعنی پرونده هسته‌ای، شوند؛ سازوکاری که روندی پویا برای رسیدگی به تمامی اختلافات موجود در مذاکرات فراهم کند.

موضع ترامپ

از سوی دیگر، یک مشاور سابق کمیته روابط خارجی پارلمان آلمان توضیح داد که ترامپ هیچ ابتکار اروپایی برای مداخله در روند دستیابی به توافق با تهران را نخواهد پذیرفت؛ زیرا چنین اقدامی به معنای آن است که او با پذیرش نقش اروپا، عملاً اعتراف می‌کند در خروج از توافق هسته‌ای در سال ۲۰۱۸ اشتباه کرده، در این مسیر زیاده‌روی کرده و از مدیریت پرونده ایران ناتوان بوده است. همچنین چنین برداشتی تقویت می‌شود که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، او را به مسیری سوق داده که به منافع ایالات متحده آسیب زده است.

این منبع مشورتی سابق در پارلمان آلمان به «ارم‌نیوز» گفت ترامپ خواهان میانجی‌گری قدرتمند طرف اروپایی نیست؛ زیرا چنین میانجی‌گری‌ای را نشانه ضعف سیاست خارجی خود می‌داند؛ ضعفی که می‌تواند بر پرونده جنگ اوکراین نیز تأثیر بگذارد و موجب پیوند خوردن دو پرونده ایران و اوکراین شود؛ موضوعی که ممکن است به تفاهم‌های او با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، آسیب برساند.

توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ که با عنوان «برنامه جامع اقدام مشترک» شناخته می‌شد، شامل محدود کردن سطح غنی‌سازی اورانیوم به حداکثر ۳.۶۷ درصد به مدت ۱۵ سال و کاهش تعداد سانتریفیوژهای نطنز به حدود پنج هزار دستگاه از نسل اول به مدت ۱۰ سال بود.

در مقابل، پس از اجرای تعهدات مرتبط، مجموعه‌ای از تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران لغو یا تعلیق می‌شد تا امکان انجام بخشی از مبادلات تجاری، مالی و نفتی بین‌المللی برای تهران فراهم شود.

 تشدید تنش‌های پیشِ رو

محمد ابوالعینین، پژوهشگر مسائل راهبردی، معتقد است در صورت اجرایی شدن این ابتکار اروپایی، میزان موفقیت آن را می‌توان با توجه به ماهیت روابط دیپلماتیک سه کشور اروپایی با واشنگتن و تهران و نیز توانایی آن‌ها برای تأثیرگذاری بر تصمیم آمریکا ارزیابی کرد؛ به‌ویژه در شرایطی که واشنگتن از احتمال حرکت به سمت تشدید تنش‌ها، چه پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره و چه پس از آن، سخن گفته است.

ابوالعینین به «ارم‌نیوز» گفت اگر تلاش اروپا به سطح دیپلماسی سنتی محدود بماند، بحران در وضعیت کنونی خود باقی خواهد ماند. اما اگر این تلاش به شکل‌گیری ائتلافی تبدیل شود که آمادگی ایفای نقش واقعی در مذاکرات را داشته باشد، می‌تواند تأثیری مثبت بر روند تحولات بگذارد و گامی رو به جلو برای توقف تشدید تنش‌ها باشد.

او افزود که در صورت انجام چنین اقدامی، اروپا از یک سو برای فراهم کردن امکان مذاکره با ایران درباره جلوگیری از دستیابی این کشور به سلاح هسته‌ای، تأمین امنیت مسیرهای کشتیرانی و جلوگیری از تشدید تنش تلاش خواهد کرد و از سوی دیگر، نمی‌خواهد ابزارهای تشدید تنش صرفاً در اختیار ایالات متحده باقی بماند؛ آن هم در شرایطی که کشورهای دیگر، از جمله کشورهای اروپایی، نیز از پیامدهای منفی این رویارویی متضرر می‌شوند که مهم‌ترین آن‌ها افزایش قیمت انرژی است.

این پژوهشگر همچنین اشاره کرد که اگر اروپایی‌ها در صورت ورود به این مسیر موفق شوند سازوکارهای عملی و واقعی ایجاد کنند، ممکن است تا حدی مانع تشدید تنش‌هایی شوند که احتمال وقوع آن‌ها در هر لحظه وجود دارد. از جمله نشانه‌های این تشدید تنش می‌توان به سفر پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، به اسرائیل و افزایش تجمع و استقرار نیروهای نظامی در مناطق پیرامونی ایران اشاره کرد.

ابوالعینین در پایان گفت تبدیل تلاش‌های دیپلماتیک اروپا به ابتکارهای عملی می‌تواند مانعی در برابر تشدید تنش‌ها ایجاد کند؛ اما تحقق این هدف به میزان همراهی واشنگتن و تهران با این تلاش‌ها و میزان تمایل دو طرف به پذیرش پیشنهادهای دیپلماتیکی بستگی دارد که بتوانند از آغاز مجدد رویارویی جلوگیری کنند و اختلافات مناقشه‌برانگیز را از طریق مذاکره حل‌وفصل کنند.