«مادر همه بمب‌ها» کدام مناطق ایران را هدف می‌گیرد؟

شبکه الجزیره در گزارشی با بررسی توان تخریبی و محدودیت‌های عملیاتی بمب عظیم‌الجثه آمریکا موسوم به «مادر همه بمب‌ها»، به اهداف احتمالی استفاده از این سلاح در ایران پرداخت و نوشت که با وجود قدرت انفجاری گسترده آن، این بمب توان محدودی برای نفوذ به تأسیسات مستحکم و زیرزمینی دارد.

به گزارش ایلنا، هم‌زمان با افزایش تهدیدهای نظامی میان تهران و واشنگتن، بار دیگر احتمال استفاده آمریکا از این بمب مطرح شده است. گزارش‌ها از بررسی سناریوی عملیات نظامی سه‌روزه علیه سواحل و اهداف راهبردی ایران حکایت دارد؛ سناریویی که در صورت تصمیم دونالد ترامپ برای بازگشت به گزینه جنگ ممکن است دنبال شود.

«مادر همه بمب‌ها» بزرگ‌ترین سلاح متعارف غیرهسته‌ای در زرادخانه آمریکاست. این بمب حدود ۹ تن و ۸۰۰ کیلوگرم وزن و بیش از ۹ متر طول دارد و نزدیک به ۹ تن مواد منفجره حمل می‌کند. این سلاح از هواپیمای ترابری نظامی اصلاح‌شده سی‌ـ۱۳۰ پرتاب می‌شود و با استفاده از سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) هدایت می‌شود. انفجار آن در نزدیکی سطح زمین، موج فشاری گسترده‌ای ایجاد می‌کند.

سرتیپ الیاس حنا، کارشناس نظامی، در گفت‌وگو با الجزیره توضیح داد که استفاده از این بمب به‌تنهایی صورت نمی‌گیرد، بلکه بخشی از یک طرح عملیاتی گسترده‌تر است که با هدفی مشخص از سوی فرماندهی مرکزی آمریکا دنبال می‌شود.

به گفته وی، این بمب جایگزین سلاح قدیمی «بی‌ال‌یو ۸۲» معروف به «دیزی کاتر» شده است؛ بمبی که آمریکا در جنگ ویتنام برای تخریب پوشش جنگلی و ایجاد مناطق باز جهت فرود بالگردها به کار می‌گرفت.

ضرورت برتری هوایی آمریکا

الجزیره با اشاره به نخستین استفاده عملیاتی از این بمب در افغانستان در سال ۲۰۱۷، تأکید کرد که شرایط ایران با محیط عملیاتی آن زمان تفاوت دارد.

حنا در این‌باره گفت هواپیمای سی‌ـ۱۳۰ حامل بمب، سرعتی پایین‌تر از سرعت صوت دارد و برای پرتاب آن باید در ارتفاع یا فاصله‌ای حدود یک‌هزار و ۸۰۰ متر از هدف پرواز کند. به گفته این کارشناس، چنین شرایطی هواپیمای حامل را در برابر سامانه‌های پدافندی متعارف و موشک‌های دوش‌پرتاب آسیب‌پذیر می‌کند.

بر همین اساس، آمریکا برای استفاده از این سلاح به برتری هوایی کامل در منطقه عملیات نیاز دارد.

محدودیت در تخریب تأسیسات زیرزمینی

این کارشناس نظامی همچنین میان توان تخریبی «مادر همه بمب‌ها» و بمب‌های سنگرشکن تفاوت قائل شد و گفت این سلاح برای نفوذ به اعماق زمین و نابودی تأسیسات مستحکم طراحی نشده است.

به گفته حنا، اثرگذاری این بمب در خاک معمولی به حدود ۶۰ متر نفوذ محدود می‌شود و بخش عمده قدرت آن از انفجار سطحی و موج تخریبی گسترده ناشی می‌شود. در مقابل، بمب سنگرشکن «جی‌بی‌یو ۵۷» برای هدف قرار دادن تأسیسات مستحکم و زیرزمینی طراحی شده و آمریکا در سال ۲۰۲۵ از آن علیه تأسیسات هسته‌ای فردو و نطنز استفاده کرد.

از این رو، نقش احتمالی «مادر همه بمب‌ها» می‌تواند مکمل بمب‌های سنگرشکن باشد، نه جایگزین آنها.

جزایر راهبردی و نوار ساحلی در فهرست اهداف احتمالی

الجزیره در ادامه به نقل از حنا، اهداف احتمالی این بمب در صورت صدور دستور حمله را بررسی کرد. به گفته این کارشناس، تأسیسات «جبل‌الفأس» از جمله اهدافی است که ممکن است در این سناریو مطرح شود، اما این بمب به‌تنهایی توان نابودی کامل آن را ندارد و بیشتر می‌تواند سازه‌های سطحی و بخش‌های بیرونی تأسیسات را تخریب کند.

مناطق نظامی گسترده و نوار ساحلی ایران نیز از دیگر اهداف احتمالی عنوان شده‌اند. به اعتقاد حنا، حمله به نوار ساحلی می‌تواند با هدف تضعیف توان ایران برای بازسازی سامانه‌هایی صورت گیرد که به ادعای او، تردد دریایی را تهدید می‌کنند.

این کارشناس همچنین پایگاه‌های نظامی در جزایر راهبردی تنب بزرگ، تنب کوچک، ابوموسی، لارک و هرمز را از دیگر اهداف احتمالی دانست؛ مناطقی که به گفته وی، هدف قرار دادن آنها می‌تواند ساختار دفاعی و امنیتی پیرامون تنگه هرمز را تحت تأثیر قرار دهد.

الجزیره در جمع‌بندی این گزارش تأکید می‌کند که اهمیت اصلی «مادر همه بمب‌ها» در حجم تخریب و تأثیر روانی آن نهفته است؛ با این حال، همچنان مشخص نیست که استفاده از چنین سلاحی تا چه اندازه می‌تواند ایران را به عقب‌نشینی وادار کند و اهداف سیاسی مورد نظر دولت آمریکا را محقق سازد.