ضرورت پاسداری از امنيت روانی جامعه
امير دبيريمهر/هرچند انتشار اين اخبار و اطلاعرساني در خصوص برخي بزهكاريها حق مردم است اما بايد مراقب بود تا مبادا با بزرگنمايي اين جنايات و بزهكاريها و ناديده گرفتن بسياري از شرايط و ...
جرم و جنايت و بزهكاري در همه جوامع و در همه زمانها وجود داشته و خواهد داشت و همه تلاشها و كوششهاي بشر براي رفع كامل آن نيز وافي به مقصود نبوده هرچند متقابلا تلاشهاي بشر تاثيرگذار بوده و نتيجه آن افزايش بازدارندگي مجرمان از يكسو و ايجاد و اجراي نظامهاي حقوقي و قانوني مجازات از سوي ديگر به منظور تسلي خاطر مظلومان و مصدومان ناشي از بزهكاري است. البته اين فقره اخير دستاورد كمي براي تمدن بشري نيست و يقينا از پيشرفت تدريجي بشر در مقابله با جرايم و جنايات خبر ميدهد اما از آنجا كه انسانها همواره خواهان امنيت و آرامش و صلح بوده و هستند از هرگونه تعدي به حقوق بشر حتي در كمترين ميزان و با هر توجيهي شكايت داشته و خواستار برخورد و مجازات متعديان بوده و هستند. اين اصل مهم جهان شمول در برخي فرهنگها و آيينها از اهميت و برجستگي مضاعف برخوردار است. براي نمونه در فرهنگ ايراني - اسلامي نه تنها ارزشهايي مانند امنيت و صلح همواره مورد ستايش و مطالبه مردم بوده بلكه تلاش براي برقراري آن حتي از طريق جهاد و ستيز با ياغيان و متعديان از برترين و ارزشمندترين فضائل شناخته ميشود و مفاهيمي مانند جوانمردي و پهلواني در تاريخ ايران در سايه اين رويكرد معنا يافته است. پس از اين مقدمه كوتاه و در پي اخباري كه در خصوص تجاوز به عنف و سلب امنيت مردم در چند نقطه كشور چند هفتهاي است اذهان و افكار عمومي را به سوي خود سوق داده، چند نكته قابل بررسي است. 1 - هرچند انتشار اين اخبار و اطلاعرساني در خصوص برخي بزهكاريها حق مردم است اما بايد مراقب بود تا مبادا با بزرگنمايي اين جنايات و بزهكاريها و ناديده گرفتن بسياري از شرايط و ... دلايل بروز اين وقايع نوعي ناامني و نگراني را در جامعه ترويج كنيم و شهروندان بهويژه دختران و بانوان گرامي در هر لحظه و ساعتي خود را در معرض خطر و تهديد احساس كنند زيرا واقعيت اين است كه دهها هزار نفر از نيروهاي حافظ امنيت عمومي مفتخر به پاسداري شبانهروزي از حريم و حرمت شهروندان هستند و تكتك شهروندان نيز هم به حكم قانون و هم به حكم اخلاق وجوانمردي در قبال هرگونه انحراف در جامعه احساس مسئوليت ميكنند كه نمونه آشكار آن رفتار جوانمردانه مردي است كه چند هفته پيش حتي به قيمت از دست دادن يك چشم خود مانع از تعرض متجاوزان به دختري جوان در تهران شده بود و نمونههاي فراوان ديگر كه لزوما رسانهاي نميشود ولي بهعنوان واقعيت در جامعه قابل مشاهده است. 2 - خطر بزرگي كه در انتشار پياپي اخبار مربوط به تجاوزها و تعديها و ناديده گرفتن ابعاد جامع و گوناگون آن وجود دارد، نوعي عادي و معمولي نشان دادن اين ناهنجاريهاست. به گونهاي كه مجرمان مشابه در ارتكاب به خلاف و جرم جري و تشويق شده و اصطلاحا قبح اين دست رفتارها در جامعه ريخته شود. از اين رو لازم است همه رسانهها و نهادهاي ذيربط در اطلاعرساني و آگاهسازي عمومي با ظرافت رفتار كرده به گونهاي كه برآيند اقدامات انجام شده پيشگيري و كاهش جرم باشد نه عاديسازي و خداي ناكرده افزايش آن. 3 - بهحمدالله حساسيت افكار و وجدان عمومي در قبال ناهنجاريهاي اخلاقي بهويژه زماني كه به جرم و جنايت منجر ميشود بسيار بالاست و اين ظرفيت و پتانسيل ارزشمندي است كه برآمده از آموزههاي ديني و مذهبي و ملي ماست و بايد آن را حفظ و ارتقا داد. همين روحيه و اراده بالتبع جامعه در مسئولان كشور بهويژه پليس و قوه قضائيه و خصوصا آيتالله لاريجاني رياست فهيم و شجاع دستگاه قضايي وجود دارد. ايشان در اولين روزهاي تكيه بر مسند قاضي القضاتي نظام جمهوري اسلامي و در واكنش به تعدي چند متجاوز به خانمي در جنوب تهران با صراحت و شجاعت حكم شرعي اين رفتارها را اعدام و مجرمين را مفسد في الارض معرفي كردند و به محاكم نيز در خصوص تسريع و رسيدگي ويژه به اين پروندهها دستور صادر كردند و نگارنده همان زمان در روزنامه تهران امروز اين رويكرد را اميدبخش و بازدارنده خوانده و خواستار جديت و همراهي همه دستگاههاي ذيربط با اين سياست قاطع دستگاه قضايي شد و امروز نيز بايد مجددا برآن نكته پاي فشاري كرد. اين تكرار و اصرار و ابرام از اين زوايه مهم است كه برخي اخبار و روايتها مبني بر كاهلي يا سستي برخي ماموران و مسئولان در برخورد با اين رفتارهاي خلاف قانون نبايد كوچكترين تاثيري در اراده و رفتار مسئولان انتظامي و قضايي و ديگر پاسداران امنيت عمومي داشته باشد زيرا انتظار افكار عمومي اين است كه - در نظام اسلامي و حكومتي كه همه بايد تلاش كنند در مسير و سيره مولا علي (ع ) گام بردارند- در گام اول ارزشها و هنجارهاي اخلاقي آنقدر شيوع يابد و نهادينه گردد كه سرانه جرم و جنايت و تعدي روز به روز كاهش يابد و در گام دوم ابزارها و مكانيسمهاي بازدارنده از جرم و تعدي و ظلم گسترش يابد و در گام سوم افراد متجاوز و متعدي در صورت طغيان در برابردين و قانون و عرف و ارزشهاي اجتماعي مورد قبول عامه، در چارچوب قانون با شديدترين مجازاتها و عقوبتها از جانب نهادهاي ذيربط مواجه شوند و يقينا شهروندان از نظام اسلامي چنين اقتداري را مطالبه ميكنند و در اجرا و اعمال آن نيز حامي نهادهاي ذيربط خواهند بود. 4 - نكته آخر ضرورت توجه عميق و همه جانبه به رويدادهاي اخير در فضاهاي تخصصي و كارشناسي به منظور علت يابي و چاره جويي است. تاكيد ميكنم ضرورتي ندارد همه مباحث و راهكارها در معرض افكار عمومي و از طريق رسانهها مطرح و حلاجي شود ولي اصل موضوع بررسيهاي كارشناسي با حضور صاحبان نظر و خبرگان اعم از جامعه شناسان و روانشناسان و...ضرورتي انكارناپذير است در ضمن بايد مباحث نيز به سويي سوق داده شود كه از درون آنها راهكار و راهحل استخراج شود و مديراني شجاع و مخلص نيز مسئوليت اجراي راهكارها را برعهده بگيرند. واقعيت تلخ اما واقعبينانه اين است كه اين بزهكاريها محصول و نتيجه تلاقي چندين انحراف و كژروي فردي و اجتماعي در گذر زمان است كه گاهي در قالب يك جنايت سرريز شده و خودنمايي ميكند و براي تحليل و ادراك آن نيز بايد همه ريشهها و مجاري آن با شجاعت و دقت و صراحت و در فضايي كارشناسي - نه احساسي و هيجاني - بررسي شود تا بتوان براي آن راه چارهاي يافت و شايد بتوان گفت اساسيترين كار بهعنوان راهبردي ميان مدت و بلندمدت همين روش است اما اين امر بسيار مهم نافي اقدامات كوتاهمدت قضايي و قاطع نيست كه اميدواريم در مورد چند فقره جنايات اخير شاهد اقدام قاطع و عادلانه با مجرمان بوده ولي در عين حال اصل مطالعه و بررسي دقيق و كارشناسي با محوريت نخبگان و خبرگان به منظور پيشگيري از جرايم، تحتالشعاع هيجانات عمومي ورسانهاي قرار نگيرد. منبع: تهران امروز