توسعه پايدار شهري و فضاهاي عمومي
سيد محمد جواد شوشتري/ سه مولفهاي كه معيار كيفيت مطلوب يك محيط هستند...
جايگاه منحصر به فردي كه سازمان زيباسازي در مداخله فضاهاي شهري ( باحضور پوياي مردم ) دارد فعاليتهاي ما را از «زيباسازي محيط» فراتر برده و علاوه بر حوزههاي معماري، شهرسازي و هنرهاي شهري، بسياري علوم و تخصصهاي ميان رشتهاي را نيز به كمك ميطلبد. تخصصهايي مانند ميراث فرهنگي، علوم محيط زيست و فضاي سبز، فرهنگ و جامعه شناسي، روان شناسي محيط، اقتصاد شهري و اصول و مباني توسعه پايدار. بكارگيري همه اين موارد براي نيل به رشد و ارتقاي مولفههاي زيبايي شناختي، كالبدي و عملكردي و زيست محيطي است. سه مولفهاي كه معيار كيفيت مطلوب يك محيط هستند. اينجاست كه ساختارهاي هويتي يك شهر قابل شناسايي و بهبود ميشوند و در عين حال شهرسازي مدرن يا به اصطلاح همان «نوگرايي» نيز منافاتي با مباحث هويت كالبدي، اجتماعي، تاريخي، هويت ايراني- اسلامي شهرها نخواهد داشت. اين دغدغه مختص به شهرهاي ما (كه با رشد بيسابقه مهاجرت و توسعه بيرويه مواجهند) نيست. در تمام شهرهاي بزرگ دنيا از معماريهاي جديد گرفته تا راهبندانهاي خياباني، انبوه مردم، مسكن، آلودگي، فقر و آسيبهاي اجتماعي، مشكلات جدي زيست محيطي و تهديد فضاهاي طبيعي درون شهري و از همه مهمتر بحرانهاي هويتي، ذهن پژوهشگران، برنامه ريزان و مديران را بهخود مشغول ساخته است. خوشبختانه تولد تفكرات مبتني بر توسعه پايدار شهري ( در راستاي تعريف عمومي توسعه پايدار) به همه اين دغدغهها يعني حملونقل، هويت و تعلق خاطر به مكان، محيط زيست، اقتصاد پويا و... انديشيده و دائما نيز در حال پويايي و تكامل است.نگاهي به دستاوردهاي جهاني بيانگر اين مهم است كه حركت بر مبناي چنين تفكري با ساختارهاي مديريت راهبردي، نه يك پيشنهاد، بلكه يك الزام براي شهرهاي ما تلقي ميشود. در چنين نگرشي، همۀ ابعاد و جنبههاي مديريت شهري از تاسيسات و زيرساختهاي شهري تا حملونقل و ترافيك، محيط زيست شهري و زيباسازي در ارتباط منطقي و سلسه مراتبي با يكديگر قرار ميگيرند و نه در تضاد و تعارض با همديگر. براي مديريت فضاهاي عمومي شهر بهعنوان فضاهاي متعلق به شهروندان، هنگامي ميتوان از آنان انتظار مشاركت و همكاري موثر (مانند بسياري شهرهاي پيشرفته دنيا) داشت كه اجزاي مختلف مديريت شهري در تعامل و تكامل با يكديگر و در هماهنگي كامل در تصميم سازيها، برنامهريزيها، طرحها، اقدامات اجرايي و بالاخره نگهداري و بهرهبرداري قرار گيرند. در يادداشتهاي آينده هر كدام از مولفههاي توسعه پايدار شهري در رابطه با مديريت فضاهاي عمومي مورد بررسي قرار خواهند گرفت. * مدير عامل سازمان زيبا سازي