سعودي‌ها مطمئن نيستند آمريكا در زمان نياز از آنها دفاع كند

هرگونه تهديد نظامي از جانب شوراي همكاري خليج فارس به رهبري عربستان عليه ايران، بدون تعهد نظامي فعال آمريكا، تهديدي تو خالي به حساب مي‌آيد و ضمانت‌هاي امنيتي آمريكا در منطقه در حال فرسايش است.

کد خبر : 156704

فارس: مركز تحقيقات امنيتي "استراتفور " كه يكي از صدها مركز تحقيقاتي امنيتي است كه به كاخ سفيد در برنامه‌ريزي‌ها و سياست‌سازي‌هايش در اقصي نقاط جهان، مشاوره مي‌دهد و البته يكي از مهم‌ترين آنها نيز به حساب مي‌آيد، مقاله‌اي را تحت عنوان "معماي غيرقابل حل آمريكا و عربستان: ايران در حال تغيير سياست‌هاي منطقه خليج فارس است "، منتشر كرده است. طبيعي است اين مركز يك مركز آمريكايي است و متن زير با ادبيات اين كشور تنظيم شده ولي به جهت برخي مفاد مهم آن خبرگزاري فارس اقدام به انتشار متن كامل آن نموده است. متن كامل اين مقاله به شرح زير است: * رويدادي شگفت‌آور در منطقه خليج فارس در حال وقوع است رويدادي شگفت‌آور و البته نه آنچنان غير منتظره در منطقه خليج فارس در حال وقوع است. آمريكا كه فاقد راهبردي منسجم براي رويارويي با ايران است و آنقدر حيرت زده شده كه نمي‌تواند راهبرد منسجمي را شكل دهد، سخت تقلا مي‌كند تا دور نماي سياسي عراق را هدايت كند، آن هم در جستجوي قراردادي كه به واشنگتن اجازه حفظ حضور نظامي معنادار در اين كشور را پس از پايان ضرب‌الاجل سال 2011 طبق توافقنامه امنيتي بغداد-واشنگتن مي‌دهد. * عربستان كه به قابليت‌هاي آمريكا در قبال ايران ترديد دارد مسير خود را به سمت سازش با رقيب پارس خود هموار مي‌كند در همين زمان نيز عربستان سعودي كه در خصوص نيات و قابليت‌هاي آمريكا در قبال ايران ترديد دارد، به نظر مي‌رسد كه به تدريج و بدون هيچ تمايلي مسير خود را به سمت سازش با رقيب پارس خود هموار كند. ايران به طور مشخص برخاسته است تا از اين تحرك در كوتاه مدت سود ببرد و توازن قدرت در فعال‌ترين شاهراه انرژي جهان را تغيير دهد. اما قدرت ايران نه عميق است و نه مطلق. در عوض تهران خود را در حال رقابت با زمانبدي يافته است كه نه تنها به توانايي آمريكا براي تغيير مركز توجه خود از جنگ‌هاي در حال جريان در خاورميانه بلكه به توانايي تركيه براي ايفاي نقش منطقه‌اي تاريخي خود بستگي دارد. * برداشت ما از سخنان سردار وحيدي "احمد وحيدي " وزير دفاع ايران چندي پيش مطلبي را عنوان كرد كه توجه ما را به خود جلب كرد. وحيدي كه در نخستين كنفرانس راهبردي دريايي در تهران در تاريخ 13 ژوئيه (22 تيرماه) سخنراني مي‌كرد، گفت كه آمريكا "در تلاش است تا ميان كشورهاي منطقه تفرقه ايجاد كند و اين كار را با هدف ممانعت از ايجاد يك آرايش امنيتي بومي شده در منطقه انجام مي‌دهد، اما اين تلاش‌ها براساس تحليل‌هاي اشتباه صورت مي‌گيرد و در نتيجه موفق نخواهد بود ". تأثيري كه وحيدي از آن سخن گفت به تعريف متفاوت ايران از پويايي قدرت خليج فارس بر مي‌گردد؛ قدرتي كه در جهان ايده‌آل ايران سرانجام روزي خواهد رسيد كه امور مذهبي، نظامي، اقتصادي و سياست‌هاي محلي كشورهاي حوزه خليج فارس را به نفع شيعه و حاميان آنها در ايرن تغيير دهد. از ديدگاه ايران اين امر يك رشد و تكامل طبيعي است و ارزش قرن‌ها منتظر ماندن براي تحقق آن را دارد و ايران قدرت را در ميان شيعيان در بين‌النهرين، شرق كشورهاي عربي و بخش شرقي درياي مديترانه و به زيان سني‌ها مي‌بيند؛ سني‌هايي كه زماني از قرن شانزدهم پس از آنكه در امپراطوري صفويه، عراق به عثماني‌ها واگذار شد، در اين سرزمين حاكم بودند. از قضاي روزگار، ايران براي اين فرصت تاريخي، به دو دشمن اصلي خود يعني سني‌هاي وهابي القاعده كه حملات يازده سپتامبر را انجام دادند و همچنين "شيطان بزرگ " كه صدام حسين را سرنگون كرد، مديون است. اگر ايران در پركردن خلاء بزرگ قدرت در عراق موفق شود، عراق كه با 6 قدرت خاورميانه هم مرز است و از لحاظ جمعيتي نيز طرفدار شيعه است، در آن صورت ايران از لحاظ تئوري امنيت مرز چپ خود را تضمين كرده و همچين راه در رو نفت خيزي پيدا كرده تا نفوذ خود را بيش از پيش به نمايش بگذارد. *ايران بزودي جايگزين آمريكا به عنوان قدرتمندترين نيروي نظامي در خليج فارس مي‌شود تا اين لحظه طرح ايران در مسير تحقق قرار گرفته است. ايران به زودي جايگزين آمريكا به عنوان قدرتمندترين نيروي نظامي در منطقه خليج فارس خواهد شد، مگر اينكه آمريكا به طور موقت بتواند نيروهاي نظامي خود را در منطقه مستقر كند، ايران به طور خاص توانايي تهديد تنگه هرمز را دارد و شبكه‌اي از عاملان خود را در سراسر منطقه پخش كرده است. ايران همچنين از طريق نفوذ خود در دولت عراق بهترين موقعيت را براي تأثيرگذاري بر تصميم‌گيري‌هاي عراق داراست. تقلاي كاملا مشخص واشنگتن در تلاش براي مذاكره در خصوص گسترش استقرار نيروهاي آمريكايي در عراق شايد يكي از مشخص‌ترين نشانه‌هاي عزم ايران براي تأمين امنيت مرزهاي غربي خود باشد. * موضوع هسته‌اي ايران، موضوعي فرعي است موضوع هسته‌اي ايران نيز آنچنان كه مدت‌هاي طولاني درباره آن سخن گفته‌‌ايم، موضوعي فرعي است؛ يك بازدارنده هسته‌اي، البته اگر واقعا محقق شود، قطعا امنيت ايران را افزايش خواهد داد، اما فوريت ايران مستحكم كردن جاي پاي خود در عراق است، و همانطور كه تاخت و تاز اين آخر هفته ايران به شمال عراق كه ظاهرا براي مقابله با شبه نظاميان كرد صورت گرفته بود، نشان مي‌دهد كه ايران تمايل دارد تا قدرت خود را به صورت دوره‌اي و كاملا سنجيده به نمايش بگذارد تا اين پيام را ابلاغ كند. *ايران در مسير تحقق اهداف خود در عراق قرار گرفته است در حاليكه ايران هم‌اكنون در مسير تحقق اهداف خود در عراق قرار گرفته است، نيازمند دو تكه ديگر از پازلي است كه تصوير تهران را از يك آرايش امنيتي بومي‌شده كه وحيدي از آن سخن گفته بود تكميل مي‌كند. اولين تكه گمشده اين پازل، به تفاهم رسيدن با رقيب نظامي مهم خود در منطقه يعني آمريكا است. چنين تفاهمي، مسائل زيادي را به دنبال خواهد داشت. از تضمين ضعف نظامي عراق تحت حاكميت سني‌ها گرفته تا توسعه حقوق ايران در زمينه انرژي، فراي مرزهاي اين كشور به منظور اعمال محدوديت‌هايي بر فعاليت نظامي آمريكا در منطقه كه البته همه اين‌ها در عوض جريان تضمين شده نفت از طريق تنگه هرمز و همچنين تعهد ايران به فاصله گرفتن از ميدان‌هاي نفتي عربستان سعودي خواهد بود. *تهديدهاي عربستان عليه ايران تهديدهايي پوچ و توخالي است دومين تكه اين پازل، به تفاهم رسيدن با رقيب اصلي خود در منطقه يعني عربستان سعودي است. تغيير سياست‌هاي خليج فارس توسط ايران مستلزم متقاعد كردن همسايه‌هاي سني درباره اين موضوع است كه مقاومت كردن در قبال ايران ارزش هزينه كردن را ندارد بويژه هنگامي كه به نظر نمي‌رسد كه آمريكا زمان يا منافع كافي داشته باشد تا در حال حاضر به كمك آنها بيايد. اهميتي ندارد كه عربستان سعودي چه ميزان پول به پيمانكاران نظامي غربي خود داده است، هرگونه تهديد نظامي از جانب شوراي همكاري خليج فارس به رهبري عربستان عليه ايران، بدون تعهد نظامي فعال آمريكا، تهديدي تو خالي به حساب مي‌آيد. هدف ايران در نهايت مجبور كردن قدرت‌هاي سني مهم منطقه به پذيرش قلمرو گسترده نفوذ ايران در زماني است كه ضمانت‌هاي امنيتي آمريكا در منطقه در حال فرسايش است. البته هميشه ميان نيت و قابليت فاصله هست بويژه در رابطه با ايران. در رابطه با هر دو مسير گفته شده بي‌اعتمادي وجود دارد و پيشرفتي معنادار در اين رابطه به هيچ عنوان تضمين شده نيست. نشانه‌هايي در هفته‌هاي اخير وجود داشته است كه ما را به بررسي سازش احتمالي ايران و عربستان هر چند در سطحي كوچك واداشته است. * رياض به طور عمده اين ايده را پذيرفته كه در حال حاضر عراق تحت كنترل كامل تهران است جاي تعجب ندارد كه عربستان سعودي بشدت از رشد سياسي عراق به خشم آمده است. سعودي‌ها به طور فزاينده‌اي در تلاش براي حفظ سد دفاعي سعودي در برابر ايران در عراق، به قدرت‌هاي منطقه‌اي همچون تركيه تكيه كرده‌اند، اما رياض به طور عمده اين ايده را پذيرفته است كه در حال حاضر عراق تحت كنترل كامل تهران است. اين حقيقتي ناخوشايند براي خاندان آل سعود است، اما آنچه در حال حاضر نگراني‌هاي عربستان سعودي را در منطقه تقويت مي‌كند و ظاهرا نيز رياض را به سمت ميز مذاكره با تهران ترغيب مي‌كند، وضعيت كنوني در بحرين است. *وضعيت كنوني در بحرين، عربستان را پاي ميز مذاكرات با تهران مي‌كشاند هنگامي كه اعتراضات به رهبري شيعه در بهار امسال در بحرين شعله‌ور شد، ما اين تظاهرات را به ديد نتيجه طبيعي "بهار عربي " نديديم. قطعا همزمان عوامل ديگري نيز وجود داشت، اما اين حقيقت كمتر مخفي مي‌شد كه ايران فرصت را غنيمت شمارده تا سناريوي كابوس‌مانندي را براي خاندان آل سعود رقم بزند. اين سناريو عبارت بود از اينكه قيام شيعه به پشتيباني ايران از مرزهاي بحرين در حال گسترش به استاني نفت خيز و با محوريت شيعه در شرق پادشاهي عربستان است. * نگراني‌هاي كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس هنوز فروكش نكرده است اين امر، واكنش شتابزده عربستان سعودي به ناآرامي‌ها در بحرين را توجيه مي‌كند؛ واكنشي كه در طول آن مداخله نظامي و بعيد نيروهاي شوراي همكاري خليج فارس در بحرين به دعوت‌ منامه انجاميد. تظاهرات‌ها در بحرين هم‌اكنون بسيار آرام‌تر از آن چيزي است كه در اواسط ماه مارس و در اوج بحران شاهد آن بوديم، اما نگراني‌هاي كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس فروكش نكرده است. تلاش‌هاي از روي بي‌ميلي در گفت‌وگوهاي ملي از يك سو و مخالفت شيعه در اين بخش از منطقه از سوي ديگر احتمالا ادامه خواهد داشت و اين حقيقتي است كه ايران مي‌تواند در دراز مدت از توسعه قابليت‌هاي محرمانه خود بهره جويد. هنگامي كه اواخر ماه ژوئن شاهد كاهش حضور نظامي عربستان سعودي در بحرين بوديم و همزمان نيز ايراني‌ها را مي‌ديدم كه آنتن‌هاي خود را در رسانه‌هاي محلي تيز كرده بودند تا خبري از مذاكرات با رياض دريافت كنند، منابع ما به ما اطلاع دادند كه شرايط لازم براي برگزاري گفت‌وگوها ميان ايران و عربستان كم‌كم در حال فراهم شدن است. براي اينكه دليل اين موضوع را بفهميم بايد برداشت عربستان سعودي از موضع كنوني آمريكا در منطقه را بررسي كنيم. *واشنگتن در حال ورود به مرحله سازش با ايران است در اين مرحله سعودي‌ها نمي‌‌توانند به طور كامل به نيات آمريكا اعتماد كنند. موضع آمريكا در عراق در بهترين حالت ممكن، كم اهميت است و رياض نمي‌تواند اين احتمال را ناديده بگيرد كه واشنگتن خود در حال ورود به مرحله سازش با ايران است و بنابراين عربستان سعودي را تنها خواهد گذاشت. آمريكا سه منفعت اصلي دارد كه عبارتند از: حفظ جريان نفت از طريق تنگه هرمز، كاهش قابل ملاحظه تعداد نيروهايي كه به مبارزه با شبه نظاميان سني اختصاص داده است (نيروهايي كه بنا به تعريف صورت گرفته در جنگ با ايران نيز هستند) و در نهايت نيز تلاش براي برقراري مجدد توازن قدرت در منطقه كه در نهايت مانع از اين خواهد شد كه هر يك از كشورها چه عرب و چه فارس كنترل تمام نفت در خليج فارس را برعهده گيرند. * در شرايط ايجاد تفاهم با ايران، چيزي وجود ندارد كه آمريكا را به عربستان متعهد كند موضع آمريكا در اين رابطه انعطاف پذير است و در شرايطي كه ايجاد تفاهم با ايران روندي دردسرآفرين است، اساسا چيزي وجود ندارد كه آمريكا را به عربستان متعهد كند. چنانچه آمريكا به اين نتيجه برسد كه هيچ گزينه خوبي در آينده نزديك براي رويارويي با ايران ندارد سازش آمريكا و ايران اگر چه آزار دهنده به نظر مي‌رسد، اما جاي بحث نخواهد داشت. موضوع اصلي مذاكرات ميان آمريكا و ايران در آينده‌‌اي نزديك وضعيت نيروهاي آمريكايي در عراق است. ايران ترجيح مي‌دهد كه شاهد عقب‌نشني كامل نيروهاي آمريكايي از مرزهاي غربي خود باشد، اما تاكنون نيز شاهد كاهش قابل ملاحظه‌اي بوده است. مسئله مطرح براي هر دو طرف كه در حال پيشروي به جلو هستند نه تنها در رابطه با حجم بلكه در ارتباط با گرايش و آرايش نيروهاي باقي مانده خواهد بود. علاوه بر اين، اين مسئله نيز مطرح مي‌شود كه چقدر سريع اين نيروها مي‌توانند از يك نقش آسيب پذيرتر مشاوره‌‌اي و آموزشي به يك نيروي سد دفاعي در قبال ايران تغيير گرايش دهند. اين موضوع نيز بايد مورد بررس قرار گيرد كه حضور نظامي آمريكا در عراق (به غير از احتساب حضور ديپلماتيك واشنگتن) مي‌‌تواند ذاتا در برابر امكانات متعارف و غير متعارف ايران آسيب‌پذير باشد. * ممكن است آمريكا بخواهد درخواست‌هاي ايران درباره امتيازات نفتي در جنوب شيعه نشين عربستان را به رسميت بشناسد ممكن است هنگامي كه مسئله طرح‌هاي ايران براي دولت عراق و يا امتيازات نفتي در جنوب شيعه نشين اين كشور مطرح مي‌شود، آمريكا تمايل داشته باشد تا درخواست‌هاي ايران را به رسميت بشناسد اما آمريكا همچنين مي‌خواهد از اين موضوع مطمئن شود كه ايران سعي ندارد از حد خود تجاوز كند و به تهديد ثروت نفتي عربستان سعودي بپردازد. آمريكا براي تقويت سازش با ايران بايد نيروي سدكننده خود را در مقابل ايران حفظ كند و اين جا است كه به نظر مي‌رسد مذاكرات با ايران به بن‌بست رسيده است. * سعودي‌ها مطمئن نيستند كه آمريكا در زمان نياز از آنها دفاع خواهد كرد در اين نزاع، تهديد خيانت براي تمامي طرفين، تهديدي جدي و واقعي به حساب مي‌آيد. ايران نمي‌‌تواند مطمئن باشد كه آمريكا زماني كه كاملا آزاد گذاشته شود، وارد اقدام نظامي عليه ايران نخواهد شد. آمريكايي‌ها نيز نمي‌توانند مطمئن باشند كه ايراني‌ها براي بدست آوردن ثروت نفتي عربستان سعودي تلاش نخواهند كرد (اگرچه تداركات نظامي مورد نياز براي چنين اقدامي احتمالا فراي قابليت‌هاي ايران در شرايط فعلي خواهد بود). و در آخر سعودي‌ها نيز نمي‌توانند مطمئن باشند كه در زمان نياز از آنها دفاع خواهد كرد. بويژه اگر آمريكا درگير موضوعات و مسائل ديگري شده باشد و يا با ايران رابطه‌اي برقرار كرده باشد كه ضرورت حفظ آن را نيز احساس مي‌كند. *قرار گرفتن رياض در تنگنا، سعودي‌ها را به سمت تلاش براي سازش با ايران سوق مي‌دهد هنگامي كه تمام اين‌ها با يكديگر اتفاق مي‌افتد، يعني تهديد به تصوير كشيده شده توسط ناآرامي‌ها در بحرين را در كنار موضع ناچيز آمريكا در قبال عراق و احتمال معامله واشنگتن با تهران به طور همزمان مطرح مي‌شود، ممكن است رياض با انتخاب محدودي مواجه شود و به دنبال سازش با ايران برود و دست كم تا زماني كه بتواند برداشت واضح‌تري از نيات آمريكا داشته باشد اين به اين معنا نخواهد بود كه سعودي‌ها به رابطه با رقيب تاريخي خود يعني فارس‌ها بيشتر از رابطه با آمريكا اطمينان دارند. *عربستان در سازش با ايران بدنبال تأمين منافع خود است خصومت ايران و عربستان سعودي، در رقابت اقتصادي، مذهبي و سياسي ميان اين دو قدرت خليج فارس نهفته است و قرار هم نيست كه با اثر يك خودكار و امضاي روي يك تكه كاغذ و يا دست دادن مقامات اين دو كشور به معناي به توافق رسيدن آنها، از بين برود. در عوض، اين سازشي خواهد بود كه در نتيجه الزامات تاكتيكي و در كوتاه مدت بوجود آمده است. چنين سازشي در مرحله نخست با هدف متوقف كردن فعاليت‌هاي محرمانه ايران در ارتباط با مخالفان شيعه در ميان كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس صورت مي‌گيرد و به رژيم‌هاي سلطنت‌طلب سني آرامشي موقت خواهد داد در حالي كه اين فرصت را نيز براي آنها بوجود خواهد آورد كه به تلاش‌هاي خود براي ايجاد يك جبهه مقاومت عربي در قبال ايران ادامه دهند. * ايده‌اي كه هضم آن براي عربستان سعودي بسيار دشوار خواهد بود اما ايران به چنين تفاهم مقدماتي به ديد مسيري به سوي سازشي وسيع‌تر نگاه مي‌كند؛‌سازشي كه باعث خواهد شد تا ايران به عنوان قدرت برتر خليج فارس شناخته شود. در نتيجه چنين رويدادي انتظار مي‌رود كه ايران درخواست‌هاي متعددي را مطرح سازد كه همگي حول اين محور باشند كه سني‌ها حوزه گسترده نفوذ ايران را به رسميت بشناسند؛‌ ايده‌اي كه هضم آن براي عربستان سعودي بسيار دشوار خواهد بود. اينجاست كه مسائل پيچيده مي‌شود. آمريكا در فرض، ممكن است به سازش با ايران روي آورد اما چنين اقدامي تنها زماني صورت مي‌گيرد كه آمريكا به اين درك برسد كه مي‌تـواند به سني‌هاي بانفوذ قديمي در منطقه اعتماد كند و سرانجام نيز توازن قدرت مرتبطي را بوجود آورد چنانچه قدرت‌هاي مهم سني در منطقه با ايران بدون اتكا به آمريكا به توافق برسند، موضع آمريكا در منطقه بيش از پيش نامعلوم و سؤال برانگيز خواهد بود. * محدوديت‌هاي گفت‌وگو ميان ايران و عربستان چيست هم‌اكنون اين سؤال مطرح مي‌شود كه محدوديت‌هاي گفت‌وگو ميان ايران و عربستان چيست؟ آيا آمريكا براي مثال مي‌‌تواند اطمينان حاصل كند كه عربستان سعودي در مذاكره با ايران تأسيسات نظامي‌آمريكا را قرباني نمي‌كند؟ وزير دفاع ايران اين ايده محض را در سخنراني هفته گذشته خود مطرح كرد و گفت كه "آمريكا موفق به برقراري نظام امنيتي با ثباتي در منطقه خليج فارس نشده است و اين نيز ممكن نيست كه كشتي‌هاي بسيار بتوانند حضور دائم در منطقه را تضمين كنند ". وحيدي در اين سخنان به دنبال القاي اين پيام به ايراني‌ها بود و سعي داشت تا قدرت‌هاي عربي سني را متقاعد كند كه ضمانت امنيت آمريكايي در منطقه به آن قيمتي كه در گذشته بوده نيست و آمريكا ممكن است با وجود ايران كه در حال پركردن خلاء موجود است، زمان دشواري در تلاش براي حفظ تأسيسات نظامي موجود خود در منطقه داشته باشد. سؤالي كه بدنبال اظهارات سردار وحيدي مطرح مي‌شود درباره وضعيت ناوگان پنجم نيروي دريايي آمريكا در بحرين است و اينكه آيا ايران به ميزان كافي در ذهن همسايگان عرب خود ترس بوجود آورده است تا احساس حضور نظامي آمريكا در منطقه را بلرزاند. تا اين لحظه، به نظر نمي‌رسد كه ايران قدرت نظامي كافي براي تهديد كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس داشته باشد كه بتواند آنها را به رد تضمين‌هاي امنيتي آمريكا در ازاي خويشتنداري آمريكا وادار كند. اگرچه اين تهديدي است كه ايران به فرار از آن ادامه مي‌دهد و همچنين تهديدي كه عربستان سعودي بي‌صدا مي‌تواند از آن براي جلب توجه واشنگتن با اميد تقويت حمايت آمريكا از كشورهاي عربي سني در مقابل ايران استفاده كند. *شرايط كنوني منطقه ايران را در موضعي برتر قرار داده است پويايي فعلي، ايران را در موضعي برتر قرار مي‌دهد. سرمايه‌گذاري سياسي اين كشور در عراق رو به اتمام است و ايران خود را براي گفت‌وگو هم با سعودي‌ها و هم با آمريكايي‌ها آماده مي‌كند؛ گفت‌وگوهايي كه ايران اميدوار است مرز حيطه نفوذ منطقه‌اي اين كشور را ترسيم كند اما قدرت ايران آنقدرها هم در دراز مدت ماندگار نيست. *تركيه به عنوان قدرت ناظر بر فعاليت‌هاي ايران در حال ظهور است برخلاف ايران، تركيه كشوري رو به ترقي، با قدرت سياسي، اقتصادي و نظامي عميق و ژرف است كه بر رويدادها در خاورميانه تأثيرگذار است و تمام اين تحت لواي مذهب سني ميسر شده است كه با چشم‌انداز مذهبي منطقه همخواني بيشتري دارد. تركيه همچنين در گذشته ناظري طبيعي بر قدرت فارس بوده است، اگرچه بازگشت تركيه به اين نقش زمان مي‌برد اما شواهد مستحكمي وجود دارد مبني بر اينكه اين روند آغاز شده است. نفوذ آنكارا در عراق در حوزه‌هاي فرهنگي، امنيتي، اقتصادي و سياسي همزمان با فعاليت آرام و با وسواس بسيار تركيه براي حفظ سد دفاعي سني در اين كشور و غرق كردن جهان عرب در نفوذ خود به خوبي مشهود است. در سوريه نيز با وجود حاكميت علويان به رهبري بشار اسد، شكي وجود ندارد كه تقابلي ميان ايران و تركيه در خصوص آينده سوريه در حال ايجاد است. تركيه تمايل دارد تا قدرت سياسي خودكفايي را در سوريه ايجاد كند كه بتواند سرانجام جايگزين علويون شود و اين در حالي است كه ايران تمام منافع خود را در حفظ رژيم كنوني در سوريه مي‌بيند تا بتواند جا پاي استراتژيك مستحكمي را در شرق درياي مديترانه حفظ كند. *تركيه آمادگي تقابل با ايران را ندارد در حال حاضر ترك‌ها به دنبال تقابل با ايران نيستند و حتي لزوما آمادگي چنين تقابلي را نيز ندارند. نيروهاي منطقه‌اي تلاش مي‌كنند تا ظهور تركيه را به عنوان يك قدرت برتر تسريع بخشند، اما چنين امري نيازمند تجربه و اعمال فشارهاي بيشتر بر آنكار است تا هنگامي كه موضوع قدرت‌نمايي معنادار به ميان مي‌آيد، لفاظي‌ها را به عمل تبديل كند. اين همچنان عامل ديگري است كه احتمالا سعودي‌ها را به سمت گفت‌وگو با ايران در حال حاضر سوق مي‌دهد. ايراني‌ها نيز از سوي ديگر در رقابت با زمان هستند. علاوه بر اين، قبل از اينكه آمريكا حيطه توجه خود را كاملا آزاد سازد و با تواني احيا شده قادر به بررسي مجدد پويايي قدرت در منطقه خليج فارس شود، چند سالي زمان نياز است. در طول اين مدت، بايد انتظار داشته باشيم كه تركيه به خود بيايد و نقش خود را به عنوان نيروي توازن قدرت در منطقه در مقابل ايران برعهده گيرد. تا آن زمان، ايراني‌ها اميد دارند تا توافقات و ساختارهاي مناسب را براي حفظ موقعيت خود در مقابل نيروهاي غالب منطقه‌اي داشته باشند، اما آن ميزان امنيت همزمان كه ايران سعي مي‌كند تا حرف اول را بزند در دراز مدت به توانايي تهران براي توقف مسير خود در مجموعه مذاكرات دردسرساز با سعودي‌ها و آمريكايي‌ها بستگي دارد.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: