تهران امروز/تحولات جهان و منطقه و چشماندازها
حسامالدين كاوه
چشمانداز ايران اسلامي در دهههاي آينده چيست؟ تحولاتي كه منطقه خاورميانه و در پي خيزش موج بيداري اسلامي شكل گرفتهاند، چه افقهايي را پيش روي ملتها و دولتهاي منطقه خواهند گشود؟ بحران سيستماتيك اقتصادي در بزرگترين و بدهكارترين اقتصاد جهان (آمريكا) و نيز گسترش دامنه بحرانهاي اقتصادي در اروپا (يونان، اسپانيا، ايتاليا، پرتغال، انگليس) چه تصويرهايي از آينده به ما خواهند داد؟ به سخن ديگر فرصتها و تهديدهاي امروز و فرداي ايران اسلامي كدامند و چگونه بايد از فرصتها بهره گرفت و تهديدها را تبديل به فرصتها كرد؟ تحليل دقيق و بسيار موشكافانه مقام معظم رهبري در جمع مسئولان كشوري و لشكري، به بسياري از پرسشها و ابهامها پاسخ ميدهد. نخست اينكه بايد خود را باور كنيم. در دوران پهلوي مخلوع «ديگر باوري» و به ويژه «غرب باوري» به سدي بزرگ در برابر رشد استعدادهاي دروني تبديل شده بود اما امروزه به «خودباوري» رسيدهايم و تقريبا در تمامي عرصهها حضوري فعال و پويا داريم. اما خودباوري به تنهايي كافي نيست، بايد نقشه راه داشت و براساس نقشه راه، مرحله به مرحله پيش رفت. مقام معظم رهبري ميفرمايند: «ارزيابي واقعبينانه از جايگاه نظام اسلامي بعد از گذشت 32 سال نشان ميدهد، كشور اكنون به دستاوردها و پيشرفتهاي بزرگ و غيرقابل تصوري رسيده كه اميدبخش و زمينهساز براي ادامه حركت شتابان به سمت قلههاست.» رهبر فرزانه انقلاب چندين بار به كرات به حركت شتابان به سمت قلهها اشاره كردهاند. تحرك اجتماعي براي تداوم همبستگي اجتماع ضروري است اما حركت شتابان در عرصههاي علمي، فرهنگي، ديني، اقتصادي، نظامي و ضرورت عصري است كه با شتاب تمام پيش ميرود و به ويژه تحولات تكنولوژيك، با سرعتي شگفتآور تغييرات بزرگي در زندگي بشر ايجاد كردهاند كه اگر جامعه ايراني ـ اسلامي حركتش شتابان نباشد، تحت تاثير توان تكنولوژيك و سلطه فنآوريهاي بيگانگان قرار خواهد گرفت. اين تغييرات شتابان در عرصه فنآوري، تغييرات در فرهنگ و تحول در نگاه بشر به خودش و هستي را در پي دارد. از آنجا كه اسلام برترين و كاملترين دين است بنابراين بايد متناسب با تحولات عصري، انسان تشنه معنويت را سيراب سازد. اما رهبر انقلاب اشاره ظريفي به وضعيت موجود كردند، ايشان فرمودند: «براي رسيدن به يك نگاه صحيح و واقعي از وضعيت كشور بايد شرايط فعلي منطقه و جهان را نيز در نظر گرفت زيرا بيداري اسلامي كنوني در منطقه و بحران اقتصادي عجيبي كه گريبانگير غرب شده و همچنين رشد جريانهاي افراطي در غرب، از ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي تاكنون بيسابقه است. وجود چنين شرايط بيسابقهاي در منطقه و دنيا، فرصتهاي بزرگي را پيش روي نظام اسلامي قرار داده است كه اگر ارزيابي واقعبينانهاي از شرايط كشور وجود نداشته باشد، ممكن است اين فرصتها از دست بروند يا حتي تبديل به تهديد شوند.» بيترديد بيانات ايشان را ميتوان مهمترين راهبرد و نقشه راه دانست. بايد هم چنين باشد. واقعيتهاي منطقه حاكي از پايان حكومتهاي ديكتاتوري و موروثي، تجديد سازمان نيروهاي مقاومت اسلامي در افغانستان و عراق عليه نيروهاي اشغالگر آمريكا و همپيمانانش است. اكنون آمريكا نزد ملتهاي منطقه از بيشترين درجه منفوريت و انزجار برخوردار است. دولتهاي گوش به فرمان يكي پس از ديگري سقوط ميكنند و ملتهاي انقلابي حاضر نيستند حكومتهاي گوش به فرمان ديگري را در كشورشان تحمل كنند. ايده آمريكا جايگزين شدن ديكتاتوريهاي موروثي با شبه دموكراسيهاي غربگرا بود اما اكنون مقاومت ملتها اين نقشه شوم آمريكا را نقش بر آب كرده است. وضعيت رژيم اشغالگر قدس نيز سست و لرزان است. بيگمان پسلرزههاي خيزش بيداري اسلامي دير يا زود، اسرائيل را در خود غرق خواهد كرد. اقتصاد ورشكسته به تقصير آمريكا، نشان از افول اين ابرقدرت به يك كشور دست دوم دارد. ديگر ناوهاي هواپيمابر و موشكهاي قارهپيما نميتوانند اقتصاد آمريكا را از افول و بدهكاري بيشتر نجات دهند. اروپا نيز درگير بدهيهاي انباشته است، گويا بلوك يورو تهديد شده و حتي برخي از كارشناسان از احتمال فروپاشي يورو سخن ميرانند. در چنين وضعي نخست در درون بايد با ترويج فرهنگ كار و تلاش مضاعف جامعه مصرفگرا را بهسوي جامعهاي توليدگرا هدايت كنيم. توليد بايد به يك ارزش فرهنگي تبديل شود. در عرصههاي علمي نيازمند كوششهاي بيشتري هستيم. اقتصاد نفت محور بايد به اقتصاد توليد محور تبديل شود و مراكز علمي با مراكز صنعتي پيوند يابند و همكاري بيشتري داشته باشند. دستگاه ديپلماسي نيز بايد بر شتاب خويش بيفزايد و با ديپلماسي مبتني بر عزت، حكمت و مصلحت در فضاي روابط بينالملل فرصتهاي تازهاي را جستوجو كند. سخن آخر اينكه چارهاي جز پيشرفت نداريم. ما به عنوان آحاد جامعه ايراني ـ اسلامي بايد به سمت قلههاي رشد، پيشرفت، معنويت و معرفت برسيم و انشاءالله خواهيم رسيد.