رسالت/برداشتهايی تجربی از دانشگاه متدين

صالح اسکندري

کد خبر : 159893

تجربه تدريس راقم اين سطور به عنوان يک معلم جوان در تعدادي از دانشگاه هاي تهران طي يکي دو ترم گذشته حاوي رهيافتهايي بوده که برخي از آنها مويد برداشت هاي رهبر معظم انقلاب و عده اي از آنها مکمل فرمايشات معظم له در ديدارهاي رمضاني اخير ايشان با اساتيد دانشگاه و دانشجويان است. اشاره به برخي از اين تاييدات و تکميلات در اين وجيزه خالي از لطف نيست.‏ 1- دانشگاه موتور پيشرفت کشور و رکن اصلي استقامت و ايستادگي ملت ايران است. نبض انقلاب اسلامي هنوز در دانشگاه مي تپد. جوامع مختلف اگر اقتدار، استقلال، پيشرفت و ثروت مي خواهند بايد دانشگاه را تقويت كنند. "العلم سلطان"؛ علم در دنياي امروز مايه اقتدار است. به تعبير ميشل فوکو دانش قدرت مي آورد و قدرت نيز مي تواند دانش توليد کند. عرصه علم، دانش و نوآوري يکي از زمينه هايي است که صف بندي هاي آشکار و پنهان دشمن براي جلوگيري از توزيع عادلانه دانايي در آن بين کشورهاي پيشرفته به لحاظ علمي و دنياي عقب افتاده به صراحت رويت مي شود. انحصار گرايي، تبعيض، تحميل، تبختر، خودخواهي، ناجوانمردي و خست متاسفانه بخشي از واقعيات دنياي علم و فناوري در زمانه اي است که عده اي مدعي شاهراه آزاد اطلاعات هستند. در اين فضا دانشگاه را بايد بيش از پيش تقويت کرد. نگاه صحيح و واقع بينانه به جبهه بندي هاي بين المللي در عرصه علم و فناوري و التفات به رويکرد جديد دشمن در ترور شخصيت هاي علمي ايران مثل شهيد عليمحمدي، شهيد شهرياري، شهيد داريوش رضايي‌نژاد براي متوقف کردن حرکت پرشتاب علمي ايران در حوزه هاي مختلفي چون هسته اي، سلول هاي بنيادين، ابررايانه ها، نانو تکنولوژي، هوافضا و ... است. به تعبير رهبر معظم انقلاب "چنانچه به مجموعه‌ي دشمن به چشم يك جبهه‌ مستمري كه وظايف را تقسيم كردند، نگاه كنيم، آن وقت احساس مسئوليت ما در هر قضيه‌اي شكل تازه‌اي به خودش مي گيرد."در اين جهاد علمي عقبه دولتي و قانون گذاري بايد خط مقدم که همان دانشگاه است را پشتيباني جدي بنمايد.‏ 2- يکي از نکات مورد تاکيد و تاييد رهبر معظم انقلاب روحيه مطالبه گري و نشاط در بين دانشجويان و اساتيد دانشگاه است. يکي از برکات انقلاب اسلامي ايران جرأت و جسارت ابراز ديدگاه ها و عقايد در بين دانشجويان و اساتيد دانشگاه است. بحمدالله اين ديدگاه ها صرف پيشنهادات عملياتي نيز نيست بلکه روز به روز عميق تر شده و به سطح فکر و انديشه نيز نزديک شده است. روحيه مطالبه گري در دانشگاه مکمل و مقوم نظام دانايي سياسي در کشور است. درجه بصيرت سياسي و اجتماعي دانشجويان به عنوان بخش مهمي از بدنه نخبگي در جوامع مختلف به ميزان و کيفيت جريان اطلاعات در دانشگاه، جامعه پذيري سياسي، سهولت در تضارب مستقيم آراء و انديشه هاي متفاوت، اعتماد نسبت به حمايت حاکميت از فرايندهاي متنوع اقناع افکار نخبگان، اطمينان از سلامت منابع تغذيه اطلاعاتي و ... بستگي دارد. امروز دانشجويان و دانشگاهيان اين جرات و جسارت در طرح انديشه هاي نو، نقد رهيافت هاي غربي، مطالبه گري از مسئولان در راستاي پيشرفت کشور را دارند اما هنوز محملي براي طرح اين ايده ها و نظرات تدارک ديده نشده است. شايد محافظه کاري روساي دانشگاه، يا شايد کم همتي تشکل هاي دانشجويي و يا ... باعث شده است که فضا براي طرح مطالبات و انتظارات دانشجويان که نسل سوم و چهارم انقلاب را تشکيل مي دهند مهيا نباشد. کرسي هاي آزاد انديشي بخش مهمي از مسير تعميق بصيرت سياسي در دانشگاه را هموار مي کند. مقام معظم رهبري در يکي از ديدارهاي خود با نخبگان علمي ضمن مواخذه و مورد عتاب قرار دادن متوليان دانشگاه نسبت به تعلل بي مورد در راه اندازي کرسي هاي آزاد انديشي فرمودند: "آزادانديشي واقعي با اقداماتي مانند ايجاد کرسي هاي آزادِ "فکري - سياسي" و معرفتي در دانشگاهها و بحث منطقي دانشجويان براي درک حق و حقيقت محقق مي شود."‏ ‏3- فقدان يک ديالوگ مستمر بين دانشجويان به عنوان نسل سوم انقلاب و اساتيد، مسئولان و انقلابيون سلف يکي از آسيب هايي است که مانع از فهم صحيح از مطالبات و انتظارات جوانان که قرار است فرمان مديريت کشور را به دست بگيرند مي شود. دغدغه انقلابي ماندن نسلهاي سوم و چهارم همواره انقلابيون سلف را مي آزارد اما آيا تا به حال به ضرورت نزديک کردن ديدگاه ها و ايجاد اشتراک نظر بين نسلهاي متاخر و متقدم انديشيده شده است؟ مسير ايجاد اشتراک نظر تحميل عقايد و ارزشها نيست بلکه با تعاطي افکار و برقراري يک ديالوگ پويا و با نشاط مي توان اين عقلانيت تفاهمي را ايجاد کرد. در همين راستا به عنوان يک پروژه کلاسي در ترم گذشه از دانشجويان درس انقلاب اسلامي خواستم تا به عنوان نسل سوم انقلاب به "اولويت شناسي مسائل کشور" بپردازند. يعني همانطور که به زعم کارگزاران و مسئولان کشور ممکن است فلان مسئله موضوع اصلي کشور باشد از دانشجويان خواستم که مسئله و مشکل اصلي کشور را از منظر خودشان طرح کنند و سپس در حد بضاعت راهکاري براي حل اين مشکل عنوان نمايند. از آنها خواستم اين مسئله را در قالب يک کنفرانس در کلاس ارائه کنند تا دانشجويان ديگر نيز بتوانند در خصوص ديدگاه مطرح نقطه نظرات خود را بيان نمايند. نتيجه اين پروژه کلاسي برخلاف تصور من بود. بيش از 80 درصد مسائلي که دانشجويان به عنوان مسئله اصلي کشور طرح کردند دقيقا منطبق بااولويت شناسي نسل اول انقلاب از موضوعات کشور بود و حاوي دغدغه هاي مذهبي، ملي و ضرورت پيشرفت کشور و تحقق عدالت بود. يعني در واقع اشتراک نظر به طور عملي وجود داشت اما فقدان يک ديالوگ فعال سبب شده بود که تصور شود دانشجويان نسل سوم و چهارم نظرات متفاوتي دارند. تجربه اين پروژه کلاسي بيشتر شبيه يک کرسي آزاد انديشي بود که ضمن تضارب ديدگاه ها و نقطه نظرات به دانشجويان اين احساس را مي داد که خود را در مسائل اصلي کشور شريک بدانند. 4- رهبر معظم انقلاب در ديدار اساتيد دانشگاه ها فرمودند:" جامعه بايد جامعه‌ دينى باشد؛ در رأس آن هم دانشگاه است. دانشگاه بايد دانشگاه متدين باشد. در مفهوم "متدين" از عرايض من تلقى غلط نشود. تدين به معناى معرفت عميق دينى، ايمان عميق و باور ژرف به دين و معارف دينى است، كه طبعاً عمل به دنبالش مى‌آيد؛ بايد دنبال اين باشيم. " دانش بدون نورانيت ايمان همچون اسب کور و لجام گسيخته اي است که نه تنها انسان را به مقصد نمي رساند بلکه بشر را به قعر دره هاي حيواني پرتاب مي کند. بشر بي ايمان دانش را به ابزاري تبديل مي نمايد که بتواند مطالبات نفس سرکش خود را با آن برآورده نمايد و به هر چيزي متوسل مي شود تا در دستگاه قدرت الهي طغيان کند و زمينه را براي نافرماني الهي آماده مي کند. امروزه در غرب بخشي از دانش به طور مستقيم در خدمت هواهاي نفساني و خوي حيواني بشر قرار گرفته و لطمات فراواني را به جامعه انساني وارد ساخته است. اين در حالي است که طهارت نفس و صفاي باطن جهت دهنده به علم است. دانشگاه متدين حرکت علمي در ايران را بر مبناي معنويت سامان مي دهد. تجربه چند قرن گذشته نشان مي دهد متأسفانه برخي كشورهاي غربي ضمن انحصار گرايي علمي و يک جانبه گري و تبعيض در عرصه فناوري هاي استراتژيک مثل تکنولوژي هسته اي، از علم سوء استفاده كرده و آن را در جهت مخالف با منافع بشري و ارزشهاي انساني به‌كار گرفته اند. آنها با تکنولوژي هسته اي بمب مي سازند و در هيروشيما و ناکازاکي بر سر مردم بي دفاع مي ريزند. تکنولوژي که قرار است روشنايي بخش خانه ها شود در اثر بي ايماني به شعله هاي سوزنده اي تبديل مي‌گردد که آتش به جان و مال مردم مي اندازد.‏ امروز دانشگاه ها و دانشجوي نسل سوم انقلاب بر خلاف تبليغاتي که صورت مي گيرد بسيار عفيف تر و انقلابي تر از نسل هاي گذشته است. تنها تفاوتي که اين نسل از نسل هاي گذشته دارد اين است که در عين انقلابي گري از عقلانيت مضاعفي برخوردار است و مسائل را با خط‌کش تدبير اندازه مي زند. برداشت هاي سطحي از دانشگاه متدين به اصل ديانت در دانشگاه لطمه مي‌زند بايد مجالي براي دين مداري در ساختار و کارکرد دانشگاه جستجو کرد.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: