در ترکمنستان تیراژ کتاب 30هزار نسخه است، در ایران هزار نسخه!
در همین کشورهای عربی برای اینکه فرهنگ سازی کنند به هر به ازای هر رمانی که چاپ میشود، بدون اینکه محتوای آن را مورد توجه قرار بدهند، چهار هزار دلار به نویسنده میدهند! در ترکمنستان تیراژ کتاب سی هزار نسخه است، در کشور ما هزار نسخه! و الی آخر، من اگر بخواهم برای شما بشمرم بسیار عواملی است که دست به دست هم میدهند تا برسیم به اینکه چرا یک اثر درخور و شایسته نداریم.
کد خبر :
164033
«فیروز زنوزی جلالی» نویسنده و منتقد عرصه ادبیات دفاع مقدس است که تا کنون آثار خوبی را در این زمینه خلق کرده است. وی بهعنوان کارشناس نیز با بخش داستان بنیاد جنگزدگان، کتاب سال بنیاد شهید، بخش قصه و رمان حوزه هنری و بخش انتخاب آثار برتر معلمان همکاری داشته و علاوه بر ساخت فیلمهای مستند به فیلمنامه و نمایشنامهنویسی و تدریس و نقد در عرصه ادبیات داستانی میپردازد. با وی درباره وضعیت ادبیات داستانی چنگ در ایران به گفتوگو نشستیم. ************* در مطبوعات صحبتهایی شده مبنی براینکه شعر دفاع مقدس به مقصد مورد نظر خودش رسیده است و الان نوبت داستان و رمان
هست که باید خودش را نشان دهد، چقدر با این امر موافقید؟ شعر بیشتر به صورت آنی سروده میشود اما داستان تداوم حس میخواهد، چیزی بین خرد و احساس، به همین دلیل این دو مقوله را نمیتوان با هم مقایسه کرد، به همین دلیل شالوده داستان بیشتر جنبه عقلانی دارد و شعر بیشتر جنبه احساسی. البته بنده هم موافق این هستم که ادبیات داستانی ما در این عرصه کم دامنه بوده و ما تا رسیدن به قله مورد نظر در ضمینه ادبیات دفاع مقدس حالا حالاها کار داریم. گواه این امر بسیاری از مواد خامی است که به صورت خاطره داستان میبینیم، که اینها قابلیت رمان شدن و داستان شدن را دارد اما هنوز خام
هستند، برای مثال خود بنده ناخدای نیروی دریایی هستم. در طول ۸ سال جنگ واقعا نیروی دریایی خیلی کارها کرد. چند داستان دریایی به صورت جدی داریم؟ تقریبا نداریم، تقریبا عرض میکنم. خیلی جای خالی در این عرصه وجود دارد. ادبیات داستانی در دهه اول بیشتر فراخور موقعیت شعاری و احساسی بود الان در دهه سوم کارهایی میشود که قابل تامل هستند و میتوان دربارهٔ آنها صحبت کرد، اما در یک جمع بندی کلی باید گفت که در این عرصه ما هنوز جای کار داریم. با این بحث دلیل عقب ماندگی داستان را در چه چیزی میبینید؟ دلایل عدیدهای وجود دارد، بخشی به بحثهای فرهنگی برمیگردد، بخشی به اهل
قلم بر میگردد. من بارها بر این نکته تاکید کردم که الان در سطح جهان تحقیق حرف اول را در ادبیات دنیا میزند، ما هیچ وقت نمیتوانیم با یک دانش عام و دم دست، به عنوان یک نویسنده یک اثر شکوهمند و قوی را خلق کنیم. طبیعتا برای حضور در این عرصه پی رنگی نیرومند لازم است. الان تحقیق چیزی است که در ادبیات دنیا جا افتاده. شما به جنگ آخر الزمان یوسا نگاه کنید. من این اثر را بارها مثال زدهام. یوسا برای نوشتن این اثر تحقیقات بسیاری انجام داده است، تحقیق هم بخش ننوشتهٔ کار است. مقدار از عقب ماندگیها به این دلایل است. اما بخش دیگری از این عقب ماندگیها به مسائل اقتصادی
بر میگردد. بالاخره نویسنده هم آدم است و میخواهد زندگی کند! تصور کنید کنید، یک نویسنده برای یک کار خلاقه چندین سال زحمت میکشد، این بحث من جدا از خاطره داستان و کارهای دیگر است، برای یک کار خلاقه نویسنده چند سال زحمت میکشد، تا اینکار دست ناشر برسد، از سد ارشاد بگذرد و چه چه.. بعد هم آن حق التحریر اشک انگیز ده دوازده درصدی. واقعا به اهل قلم چه میرسد؟ ببنید ما باید ایجاد انگیزه کنیم تا به این کاستیها دچار نشویم. شاید همین اثر را با همین کیفین نویسندای در خارج از ایران بنویسد، اما به خاطر پخش خوب و استقبال از اثر و حمایتی که از او میشود برای سالیان سال
تامین است. در بعضی از کشورها اگر یکی رمانی بنویسد تا آخر عمر مورد حمایت قرار میگیرد و تامین است.
در همین کشورهای عربی برای اینکه فرهنگ سازی کنند به هر به ازای هر رمانی که چاپ میشود، بدون اینکه محتوای آن را مورد توجه قرار بدهند، چهار هزار دلار به نویسنده میدهند! در ترکمنستان تیراژ کتاب سی هزار نسخه است، در کشور ما هزار نسخه! و الی آخر، من اگر بخواهم برای شما بشمرم بسیار عواملی است که دست به دست هم میدهند تا برسیم به اینکه چرا یک اثر درخور و شایسته نداریم. نمیخوام عرض کنم تمام آثار اینطور است.
این سوالهای مهمی است که مسئولین فرهنگی ما باید به آنها جواب بدهند. البته این در بین کتابهای خاطره مثل کتاب دا نسبت رمانها فروش بیشتری پیدا میکند، اگر با توجه به بحثهای قبل شعر را هم کنار بگذاریم این امر وجود دارد. دلیل این موضوع از نظر شما چیست؟ ببنید، خیلی عوامل به دا کمک کرد، بنده نمیخواهم در این مورد صریح صحبت کنم، البته دا نقات قوتی برای خودش داشت علاوه بر ضعفهای عدیدهاش. برای مثال اسم کتاب را که بخواهید از منظر نقد بررسی کنید، اسم کتاب اصلا نمیتواند دا باشد، چون دا یعنی مادر، و اگر شما اثر را خوانده باشید شخصیت اصلی مادر نیست و مادر در این
کتاب نقش بسیار فرعیای دارد. کار پرگویی است و خیلی از جاهای آن به راحتی میتواند حذف شود. سلسله اتفاقاتی دست به هم داد و اسم دا تکرار شد تا و سر زبانها افتاد. نه اینکه بد باشد، من اتفاقا بسیار خوشحالم، هر کتابی که مورد اقبال قرار بگیرد باعث خوشحالی من میشود و نشان میدهد در جامعهٔ ما اشتیاق خواندن کتاب وجود دارد. یکی از دلایل فروش بیشتر خاطره از نظر بنده رخدادهای واقعی این آثار است، برای مثال در خود دا صحنههایی مثل صحنه حمله سگها به اجساد شهدا سندهای تکان دهندهای از جنگ است. خیلی تازگی داشت و خوب از خاطره نویسی کم رمق و یکنواخت فاصله گرفته بود.
بنابراین واقعا جذب میکرد. و به نظر بنده حقیقی بودن و ملموس بودن خاطرات باعث فروش بیشتر آنها میشود. مخصوصا اگر این خاطرات با یک قلم شاداب نوشته شود.