بحران اقتصادی غرب، سینما و وال استریت

وقتى كه به بازارهاى پر سودِ اقتصادى فكر مى‏كنيد، فقط چند نقطه روى زمين است كه دوست داريد آنجا را از نزديك ببينيد. در واقع، اگر شما اقتصاددان و يا فعالِ دنياىِ اقتصادى باشيد، براى تفريحات به ديزنى لند يا فلوريدا نمى‏رويد، بلكه راهىِ يكى از سرزمينهاىِ طلايى مى ‏شويد.

کد خبر : 164255

شفاف: وقتى كه به بازارهاى پر سودِ اقتصادى فكر مى‏كنيد، فقط چند نقطه روى زمين است كه دوست داريد آنجا را از نزديك ببينيد. در واقع، اگر شما اقتصاددان و يا فعالِ دنياىِ اقتصادى باشيد، براى تفريحات به ديزنى لند يا فلوريدا نمى‏رويد، بلكه راهىِ يكى از سرزمينهاىِ طلايى مى‏شويد. يكى از مناطقى كه تا به حال كمترين افرادِ شناخته شده روى كره زمين آنجا را ديده‏اند، دژِ طلايىِ ايالاتِ متحده آمريكا، خزانه طلاىِ فورت ناكس در كنتاكى است. تا صد مترى آنجا، حتى درختى هم روييده نشده و هيچ پرنده‏اى نمى‏تواند از فرازش عبور كند. بهشتِ دوستدارانِ طلا كه خزينه‏اى به ارزشِ بيش از 4500 تن شمشِ طلا را در خود جا داده است. روياىِ بسيارى در دنيا، رسيدن به اين گنجينه ارزشمند است كه با گنجِ باستانىِ قارون مقايسه مى‏شود. صاحبِ اين خزانه، هر كشورى كه اراده كند را مى‏تواند به دست بياورد. اما هر چقدر كه رسيدن به دژِ طلاىِ فورت ناكس مشكل است، رفتن به يك سرزمينِ طلايىِ ديگر، بسيار ساده است. كافى است به نيويورك و محله معروفِ منهتن برويد تا به وال استريت وارد شويد. جايى كه فقط درباره پول سخن گفته مى‏شود و در هر دقيقه‏اش، ميليونها دلار، كسب مى‏شود و از دست مى‏رود. وال استريت، مركزِ تجارىِ ايالاتِ متحده آمريكاست. محله منهتن، جدا از آنكه رستورانهاى بسيار شيك و خوبى دارد، جدا از آنكه در خودش سنترال پارك و خيابان برادوى را جا داده است، اما به خيابال وال استريت هم مى‏رسد، يعنى همان جايى كه فقط درباره پول و دلار سخن مى‏گويند. در اهميتِ اين خيابان كافى است كه بدانيد بازار بورس نيويورك، بازار بورس نزدك، بازار بورس تجارى نيويورك، مركز بازرگانى نيويورك و... در اين خيابان قرار گرفته‏اند. بد نيست بدانيد كه جورج واشنگتن، در اين خيابان به نامِ اولين رئيس جمهورِ آمريكا، سوگند وفادارى به پرچم و خاك را خورد. اما با اين حال، وال استريت يك چهره محبوب ميانِ ساكنانِ آمريكا نيست. زيرا بسيارى از كمبودهاى اقتصادى شهروندانِ آمريكايى و حتى در سايرِ نقاطِ دنيا، به خاطرِ اختلاسها و فسادهاى مالىِ وال استريتى‏هاست. امروزه اگر به اشغالِ وال استريت توسطِ جوانان و زنان و مردانِ معترضِ آمريكايى دقت كنيم، متوجه مى‏شويم كه همه آنان از شعارهاى پر سر و صداىِ وال استريتى‏ها (كه به اين نام شناخته مى‏شوند) ابراز انزجار مى‏كنند. شعارى كه فقط به يك چيز فكر مى‏كند و مى‏گويد: طمع، خوب است... وال استريت: پول هرگز نمى‏خوابد، محصول 2010، ساخته اليور استون و با حضور مايكل داگلاس، شيا لبوفه و گرى موليگان، فيلمى درباره چنين فضايى است. اليور استون يك فيلمسازِ كاملاً شناخته شده آمريكايى و معمولاً معترض نسبت به نگرشِ معمولِ جامعه آمريكايى است. كسى كه در دهه‏هاى گذشته، فريادِ اعتراض خود را نسبت به سياستهاى جنگ طلبانه آمريكا در آثارِ مهمِ خودش همچون جوخه و متولد چهارم ژوئيه نشان داده است. فيلمسازى كه حتى به ساختِ مستندهايى درباره چاوز، عرفات و كاسترو هم دست زده است كه نشان دهنده رويكردِ سياسى و اجتماعى اوست. اما از سوى ديگر، استون به همان اندازه‏اى كه درباره سياست‏هاى جنگ طلبانه مى‏گويد، مى‏داند كه راز اين جنگ افروزى، چيزى به جز به دست آوردن ثروت و دلار، آن هم از طريقِ اختلاس و فسادِ مالى نيست. بنابراين مقصرِ اصلى را نه در ميدانهاى جنگ و فرماندهان نظامى، كه در وال استريت و بازارهاى بزرگِ بورس و پولِ آنجا مى‏داند. به همين جهت او به سراغِ وال استريت و شخصيتى به نام گوردون گكو مى‏رود كه سمبلِ همه كسانى است كه مى‏خواهند در وال استريت، به قدرت و ثروت و شهرت برسند. وال استريت (قسمتِ اول وال استريت: پول هرگز نمى‏خوابد) در سال 1987 ساخته شد و به ماجراى اختلاس و فسادِ مالى بزرگترين شركتهاى وال استريت مى‏پرداخت. اين اتفاقى نيست كه در آن سال، بحرانِ بزرگى اقتصادِ آمريكا را تهديد مى‏كرد و شخصيتِ گوردون گكو، در واقع كليدى براى بازگشايىِ آن مشكل بود. شخصيتهايى كه فقط يك دست كت و شلوارِ شيك مى‏پوشند و در بنگاههاى خيريه حاضر مى‏شوند و هميشه رو به دوربين لبخند مى‏زنند، اما دست در كثيفترين معاملاتِ اقتصادىِ دنيا دارند كه به قيمتِ از ميان رفتنِ زندگىِ صدها هزار خانواده تمام مى‏شود. 23 سال بعد، در سال 2010، اين شخصيت دوباره سر و كله‏اش پيدا مى‏شود. آن هم در زمانه‏اى كه يك بحرانِ اقتصادىِ بسيار بزرگتر كه از سال 2008 شروع شده است، آمريكا و متحدانِ غربى‏اش را تهديد مى‏كند. گوردون گكو حالا از زندانِ بيرون آمده است و مى‏خواهد به زندگى بازگردد، اما مثلِ هميشه اتفاقاتى در جريان است كه مانعِ اين تصميم مى‏شود. در جايى در وال استريت، شركتهاى بزرگِ اقتصادى به جانِ هم افتاده‏اند كه باعث مى‏شود رئيس يكى از همين شركتها كه طاقتِ رسوايى و بدنامى را ندارد، خودش را زير مترو بياندازد. البته اين مسئله، خيلى هم ناآشنا نيست. چون در زمانى كه بحرانِ بزرگِ اقتصادى در دهه 1920 آمريكا را فرا گرفته بود، بسيارى از كسانى كه كارخانه، شركت و سرمايه خودشان را كاملاً باخته بودند، اين كار را انجام مى‏دادند، فقط به جاى رفتن زيرِ مترو، پريدن از پنجره ساختمان را انتخاب مى‏كردند. اما نكته اينجاست كه اين رئيسِ بيچاره، يك كارگزار به نام جيك (با بازى شيا لبوفه) دارد كه بسيار به او دلبسته است و به همين خاطر تصميم مى‏گيرد كه انتقامِ رئيسش را بگيرد و به دنياىِ سراسر تيره و تارِ وال استريت قدم بگذارد. جايى كه ديگر از كت و شلوارِ رسمى و لبخند و ضيافت شام خبرى نيست، بلكه پاىِ جابه‏جا شدنِ ميلياردها دلارِ پول است و طبيعتا چنين منطقه‏اى، مناسبِ حضورِ يك پسرِ جوان نيست. جيك به همين جهت خودش را به گوردون نزديك مى‏كند كه البته طبقِ رسومِ چنين فيملهايى، به دخترش (با بازى كرى موليگان) علاقه‏مند است. اين دو تصميم مى‏گيرند كه اين بار به اين منطقه ممنوعه قدم بگذارند و رازِ ماجرا را فاش كنند. هر چند شما مى‏توانيد مطمئن باشيد كه ماجرا، به اين سادگى كه نوشته مى‏شود، نيست و مشكلاتِ بسيارى در راه خواهد بود. اليور استون به جامعه آمريكايى از روابطى مى‏گويد كه در دنياىِ واقعى، در حال نابود كردنِ زندگىِ آنان است. اينكه چطور صاحبانِ سرمايه‏هاى بزرگ كه از طريقِ جمع كردنِ سرمايه‏هاى كوچكِ شهروندان به دست مى‏آيد، شركتهايشان را يك شبه مى‏فروشند و دارايى‏شان را از بورس خارج مى‏كنند و اين مى‏شود كه در مدتِ يك شب، صدها هزار خانواده همه پس انداز و خانه و ماشينِ خودشان را از دست مى‏دهند. شهروندانى كه ماليات و درآمدشان را به جاىِ آنكه در بازارهاى داخلى و كسبِ رفاهِ بيشتر ببينند، آن را در بمبها و اسلحه‏هاى كشتار جمعى مى‏بينند كه هر روز در يك كشور دور از آنها، شليك مى‏شود. در واقع اين رويكرد، به اين نكته بسيار مهم اشاره مى‏كند كه اگر جامعه‏اى مى‏خواهد براىِ حلِ اين مشكل قدم بردارد، ابتدا بايد به اين پذيرش برسد كه اين اختلاس و فساد در سيستمِ اقتصادى و تجارى‏اش وجود دارد و اجازه نقد و جستجو در ابعادِ مختلفش توسطِ همه اقشارِ جامعه، وجود داشته باشد. توليد و پخشِ چنين فيلمهايى، جداى از آنكه آينه‏اى از آنچه كه در جامعه امروزِ آمريكا مى‏گذرد است، اما از سوى ديگر نشان مى‏دهد كه آن جامعه (و نه سياستمدارانِ جنگ طلبِ آنجا) به اين نتيجه مهم رسيده‏اند كه سيستمِ كسبِ دلارِ بيشتر به هر قيمتى و ساختنِ كاخ‏هاى بزرگ بر روى روياهاى فرو ريخته قشرِ متوسط و متوسط رو به پائين (از نظر مالى) ديگر جوابگوىِ نيازهاى جامعه آنان نيست. پروژه هفتاد ميليون دلارى وال استريت: پول هرگز نمى‏خوابد، كه در جشنواره كن به نمايش درآمد و فروشِ خوبى هم در بازارهاى آمريكاى شمالى به دنبال داشت، با حواشىِ جالبى هم همراه بود. اولين نكته، ماجراىِ بيمارى مايكل داگلاس بود كه متأسفانه به سرطان حنجره مبتلا شده است، اما با اين حال باعث نشد كه علاقه‏مندان را از ديدنِ مجددِ شخصيتِ محبوبِ گوردون گكو، محروم سازد. شخصيتى كه حتى بسيارى از كارگزارانِ واقعىِ بورس، او را الگوى خود مى‏دانند. شخصيتى كه به طمع كارى و خيانت كردن، ظاهرِ دلچسب و خوبى مى‏دهد تا عذابِ وجدانِ بعدش را كاملاً نابود كند. نكته بعدى درباره شيا لبوفه بود كه براى آشنا شدنِ بيشتر با فضاىِ وال استريت، با چند كارگزارِ واقعىِ بورس تماس گرفت و 20 هزار دلار سرمايه گذارى كرد. سرمايه‏اى كه تبديل به 400 هزار دلار شد. هر چند كسانى كه به او در اين زمينه كمك كرده بودند، توسطِ پليس دستگير شدند. احتمالاً شيا لبوفه، يا خودش را كاملاً بى گناه نشان داده كه توانسته از دستِ مأمورانِ پليس جانِ سالم به در ببرد، يا شايد هم درسهاى حضور در وال استريت را كاملاً آموخته است. نكته رومانتيكِ فيلم هم اين بود كه شيا لبوفه و كرى موليگان، در واسطِ همين فيلم بود كه نامزدى‏شان را به همه اعلام كردند. احتمالاً به دست آوردنِ 400 هزار دلار، باعث شده كه شيا لبوفه فكر كند كه مى‏تواند به همه مشكلاتِ زندگىِ زناشويى، غلبه كند. با اين حال اميد است كه او فراموش نكرده باشد كه پس از مدتى كوتاه، اين پول هم از ميان مى‏رود و آنگاه يا بايد از خريدنِ ميوه و غذا صرفه نظر كند، يا يك مغازه ارزان فروش در يكى از محلاتِ پائين شهر، بيابد.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: