وزارت بهداشت در شرایطی از اجرای طرح پزشک خانواده در تمام شهرهای زیر 100 هزار نفر در کمتر از 6 ماه آینده، خبر می دهد که هنوز واکنش مثبتی از سوی سازمان تامین اجتماعی برای امضای این قرارداد دیده نشده و به نظر می رسد اجرای آن بر اساس آنچه سال هاست بر روی کاغذ نوشته شده، به این زودی ها امکان پذیر نیست. این همان سرنوشتی است که از حدود 5 سال پیش برای اجرای طرح پزشک خانواده به عنوان بزرگترین پروژه بخش سلامت، رقم خورد. از سال 85، معاونان وزارت بهداشت، هر بار، تاریخ اجرای طرح را به ماه بعد موکول می کردند.
به گزارش فردا
، از 5 سال گذشته تا کنون، انتقادات فراوانی به اجرای طرح پزشک خانواده وارد شده اما هر بار که عنوان می شد این طرح شکست خورده است مسوولان وزارت بهداشت و وزارت رفاه سابق، همواره بر اجرای آن تاکید داشتند. بهمن ماه سال گذشته قائم مقام وزارت بهداشت در حالی از تدوین طرح پزشک خانواده خبر داد که تا آن زمان، این طرح به طور آزمایشی در 17 شهر استان های خوزستان، سیستان و بلوچستان و کهکیلویه و بویر احمد به اجرا درآمده بود. همان موقع نیز وزیر بهداشت و وزیر وزارتخانه ادغام شده رفاه، آغاز کار این طرح در شهرهای بالای 100 هزار نفر را جشن گرفتند. اینک اما با گذشت بیش از 8 ماه، معاون
وزارت بهداشت، همچنان منتظر پاسخگویی سازمان تامین اجتماعی است. همان مشکلی که از 5 سال گذشته تا کنون برطرف نشده است. پیش از این وزارت بهداشت تاکید کرده بود که این وزارتخانه وظایف خود برای اجرای طرح پزشک خانواده را انجام داده اما این سازمان های بیمه گر هستند که برای اجرای آن تعلل می کنند. پزشکان عمومی نیز به عنوان مخالفان و منتقدان اصلی این طرح بر این نظر هستند که با اجرای آن، 33 هزار پزشک عمومی بیکار می شوند و 5 هزار مرکز پاراکلینیک و داروخانه نیز تعطیل. اعلام می شود سازمان های بیمه گر، بدلیل کسری بودجه حاضر به امضای قرارداد با پزشکان نیستند، همان معضلی که از
ابتدا مطرح شده و همچنان پابرجاست. کسری بودجه سازمان های بیمه گر البته جدای از کسری بودجه وزارت بهداشت است که به گفته مسوولان این وزارتخانه سالانه 2 هزار میلیارد تومان بر بدهای های آن اضافه می کند. معاون درمان وزارت بهداشت شهریور ماه امسال خبر داده بود که این طرح تا پایان امسال در شهرهای زیر 100 هزار نفر اجرا می شود. این مسوول به دستور رییس دولت مبنی بر کوتاه کردن زمان اجرای طرح اشاره می کند که از 4 سال به 2 سال کاهش پیدا کرده است. امامی رضوی اما هیچ اشاره ای به چگونگی برطرف شدن نقص های این طرح نمی کند. با اینکه وزارت بهداشت نگاه خوش بینانه ای به اجرای این طرح دارد و
حتی ادغام وزارت رفاه در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را به نفع اجرای این طرح می داند، اما رییس سازمان نظام پزشکی که از همان ابتدا بر نحوه اجرای کار انتقاد داشت، در آخرین اظهارات خود تاکید می کند:« وضع پزشک خانواده آنطور که هم اکنون اجرا می شود غیرقابل دفاع است.» به اعتقاد او این طرح هم اکنون با نواقص و ضعفهای زیادی همراه است که وزارت بهداشت باید به آنها توجه کند. این البته تنها گلایه رییس سازمان نظام پزشکی نیست. دیگر کارشناسان و تعدادی از انجمن های پزشکی که در راس آنها انجمن پزشکان عمومی قرار دارد، با اجرای طرح با روش فعلی مخالف هستند. بازرس سازمان نظام
پزشکی نیز بر این نکته تاکید کرده بود که باید از ابتدا با پزشکان بخش خصوصی و دولتی مشورتهای لازم صورت می گرفت تا مشکلات به وجود نمی آمد. او یکی از این مشکلات را همکاری نکردن پزشکان عمومی در استان خوزستان می داند که بدلیل مشکلات نشات گرفته از چگونگی اجرای طرح صورت گرفت. انتقاداتی که نه وزیر بهداشت آنها را می پذیرد و نه وزیر سابق رفاه! به هر حال همانند تمام بخش های دیگر دولت، وزارت بهداشت و وزارتخانه جدید تعاون، کار و رفاه اجتماعی با وجود تمام ابهامات پیرامون طرح پزشک خانواده، همچنان برای اجرای آن بدون بررسی نواقص اصرار دارند. محمدرضا واعظ مهدوی، معاون سابق
وزارت رفاه و تامین اجتماعی است او طرح پزشک خانواده را طرحی بزرگ و بسیار قابل توجه توصیف می کند اما با روندی که از سوی وزارت بهداشت و وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی برای پیشبرد این طرح در نظر گرفته شده، اجرای آن را موفقیت آمیز نمی داند. او در توضیح بیشتر به سایت « فردا» می گوید:« طرح پزشک خانواده طرحی کامل، جامع و متعالی است و برای چالش هایی که در حوزه سلامت وجود دارد، برنامه ریزی می کند، به هر حال جمعیت در حال مسن شدن است که این موضوع هزینه های فراوانی برای دولت ها همراه دارد، چرا که با بالارفتن سن، نیازهای درمانی افراد نیز افزایش پیدا می کند. بیماری های
بازپدید و نوپدید نیز مزید بر علت شده اند.» واعظ مهدوی، بر این نظر است که بیماری های ناشی از شهرنشینی یکی از معضلاتی است که گریبان گیر افراد شده و بیش از گذشته وجود طرحی مانند طرح پزشک خانواده و سیستم ارجاع احساس می شود.« راهبردی که در جهان برای برطرف کردن این مشکل در نظر گرفته شده، اجرای طرح پزشک خانواده است، باید در درجه اول مراقبت های پزشکی فعال و مدرن، جایگزین روش های درمانی سنتی شود، در مرحله بعدی نیز سیستم ارجاع ساماندهی شده و برای افراد پرونده سلامت تشکیل شود.» بر اساس اعلام او، طرح پزشک خانواده از سال 84 در کشور آغاز شد و در همان سال پیشرفت خوبی داشت و در
روستاها و شهرهای زیر 20 هزار نفر اجرا شد، اما از آن سال به بعد، اجرای طرح با ضعف ها و مشکلات فراوانی مواجه شد. به اعتقاد معاون سابق وزارت رفاه، مهم ترین عاملی که در اجرای این طرح اختلال ایجاد کرد، ناهماهنگی های میان وزارت بهداشت و رفاه در کشور بود.« متاسفانه در سال های گذشته مسوولان این دو وزارتخانه نتوانستند یک نشست برگزار کرده و یا تفاهم نامه ای امضاء کنند. تمام کادر پزشکان خانواده احساس بلاتکلیفی می کردند. از سال 85، اجرای این طرح به آبان و آذر و دی و... موکول می شد و به طور طبیعی تمام ساختارهای اجرایی نیز دچار مشکل می شدند.» او ادامه می دهد:« متاسفانه ما شاهد
این بودیم که میزان اختلافات میان دستگاه های اجرایی بالا رفت. باید در هر دوره ای اعتبارات از وزارت رفاه به وزارت بهداشت احاله می شد تا خرید خدمت صورت می گرفت، بر این اساس باید قراردادهایی نیز امضا می شد اما در این میان وزارت رفاه مدعی بود که خدمات درمانی مطلوبی ارایه نمی شود و وزارت بهداشت اعلام می کرد که اعتباری اختصاص پیدا نکرده است.» به اعتقاد معاون سابق وزارت رفاه و تامین اجتماعی، بسیاری از مشکلات در سطح اجرا برطرف می شد اما بدلیل فضای پرتنشی که وجود داشت، هماهنگی ها انجام نمی شد حتی تنش های دولت به وزارتخانه ها منتقل می شد به هر حال به هر دلیلی این دو
وزارتخانه قادر به هماهنگی نبودند. واعظ مهدوی درباره تاثیر اذغام وزارت رفاه در وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی بر اجرای طرح پزشک خانواده بر این نظر است که ناهماهنگی ها، مشکلات ساختاری، ضعف های اجرایی، بی تجربگی مدیران و وزرا با وجود ادغام ها، همچنان وجود دارد، طرح پزشک خانواده، طرح بزرگی است که به یک مدیریت قوی احتیاج دارد. او به همکاری نکردن وزارت بهداشت برای بهتر اجرا شدن طرح اشاره می کند.« شهرداری تهران با اینکه در زمینه سلامت، تجربه فراوانی ندارد اما به طور جدی برای اجرای طرح وارد میدان شد تا خدمات بهداشتی ــ درمانی ارایه دهد برای این منظور نیز منطقه 9
شهرداری تهران را به عنوان منطقه پایلوت انتخاب کرده و شورایی متشکل از شخصیت های با سابقه حوزه درمان تشکیل داده شد، اما وزارت بهداشت استقبالی از این اقدام نکرد.» با این حال، معاون سابق وزارت رفاه و تامین اجتماعی تاکید می کند که وزارت جدید به طور نظری حمایت هایی از اجرای طرح پزشک خانواده کرده است. وزارت بهداشت نیز اعلام آمادگی کرده، به هر حال باید منتظر ماند که این حرف ها در عمل تا چه اندازه تحقق پیدا می کند.