جبهه پایداری و تعصب اخباری مآبانه

هنگامی که سیاست «هدف» انگاشته شود، نهایتاً راه برای توجیه و مصلحت‌سنجی‌ها شبه‌ناک باز می‌شود. از همین‌روی است که سیاست‌ورزی اخباریون «سیاست حکیمانه» نیست بلکه «سیاست غوغایی» بیشتر زیبنده آن است. این سنخ سیاسیون هر دم معرکه‌ای می‌گیرند و واژه‌هایی را برای رسیدن به «امیال» خود وضع می‌کنند و از آنجا که از «حکمت ناب شیعی» به دور هستند، می‌کوشند با شبیه‌سازی‌های تاریخی به شدت مسئله‌دار و وارونه کردن حقایق تاریخی و مصادره به مطلوب کردن آنان با مغلطه‌های اشعری‌مآبانه، امورات خود را به پیش برند.

کد خبر : 165686
سجاد نوروزی: جدال ما با جبهه پایداری، جدالی عقیدتی است که تا به حال بار‌ها در تاریخ اندیشه ایران و اسلام رخ داده است؛ جدال بر سر جایگاه «عقل» در «معرفت دینی» است. جدالی که امام محمد غزالی را در برابر خواجه‌نصیرالدین طوسی قرار داد و اخباریون را به تکفیر اصولیون واداشت و در ‌‌نهایت امروز مکتب تفکیک را در برابر حاملان فلسفه اسلامی قرار می‌دهد. جبهه پایداری اکنون نماینده گفتمانی است که در معرفت دینی، عقل را از جایگاه خود فرو می‌نهد و در پی عوالم دیگر است. عوالمی که بی‌شک منطبق با خط اصیل تشیع نیست. می‌دانیم که نزد اصولیون عقل همتای نقل و در کنار آیات و روایات منبع شناخت و کسب معرفت به احکام شرع است. بدین‌معنا که عقل خاصیت «فهم‌کننده» دارد و به تعبیر علامه جواد آملی (حفظه‌الله) عقل حجت خدا و مصباح شریعت اوست. این امر اما، نزد اخباریون مطلقاً محلی از اعراب ندارد و «فهم دینی» را یکسره منوط به ظاهر نقل و آیات و روایات می‌کند و اساساً نقش «عقل» را در فهم «نقل» و خصلت اجتهاد را برنمی‌تابد. این رویکرد هنگامی که در عرصه سیاست وارد می‌شود، مصائب خطرناکی را به همراه می‌آورد و در میراث فلسفی ما، جایگاه «فلسفه سیاست» به عنوان یک دستاورد «معرفت دینی» که از سوی بزرگانی چون خواجه‌نصیر، فارابی، سهروردی و ملاصدرا به ما رسیده است، بسیار رفیع است و می‌توان در عرصه سیاست روزمره نیز این مقولات را به‌کار گرفت و به سیاست وجهی متعالی داد. اما رویکرد اخباری چنین میراثی را «هیچ» می‌انگارد و در نتیجه هنگامی که وارد عرصه سیاست می‌شود، ‌به سیاست بسان «هدف» می‌نگرد. چرا که پشتوانه فکری غنی‌ای برای اندیشیدن در باب چگونگی رسیدن به حکم دین و رضای پروردگار در عرصه سیاست ندارد. بالعکس، اصولیون هنگامی که وارد عرصه سیاست می‌شود، سیاست را صرفاً «ابزار» می‌بینند. چه آنکه در نظر اینان سیاست «ابزاری» است برای بسط معرفت دینی و قرب الی‌الله. ملاصدرا در این خصوص چنین تعبیری دارد و سیاست را ابزاری برای بسط شریعت به‌شمار می‌آورد. بنابراین هنگامی که سیاست «هدف» انگاشته شود، نهایتاً راه برای توجیه و مصلحت‌سنجی‌ها شبه‌ناک باز می‌شود. از همین‌روی است که سیاست‌ورزی اخباریون «سیاست حکیمانه» نیست بلکه «سیاست غوغایی» بیشتر زیبنده آن است. این سنخ سیاسیون هر دم معرکه‌ای می‌گیرند و واژه‌هایی را برای رسیدن به «امیال» خود وضع می‌کنند و از آنجا که از «حکمت ناب شیعی» به دور هستند، می‌کوشند با شبیه‌سازی‌های تاریخی به شدت مسئله‌دار و وارونه کردن حقایق تاریخی و مصادره به مطلوب کردن آنان با مغلطه‌های اشعری‌مآبانه، امورات خود را به پیش برند. داستان امروز جبهه پایداری هم همین است. گروهی متعصب که فهم دقیقی از شریعت ندارند و جایگاه عقل را در معرفت دینی برنمی‌تابند و سیاستشان، سیاست «غوغایی» و «غیرحکیمانه» است. از این‌رو تعجبی ندارد که هر دم منتظر این باشیم که بی‌مهابا «تهمت» بزنند و از وقایع تلخ استفاده ابزاری‌ای برای دفع دیگران کنند و از جایگاه علما برای رسیدن به امیال سیاسی خود «سوءاستفاده» نمایند. در این میان نکته جالب این است که این قشر خود را منتسب به «فقیه اصولی» و «فیلسوف اسلامی»‌ای مانند حضرت آیت‌الله مصباح یزدی می‌کنند. در حالی که این قبول این انتساب بسیار دور از ذهن است. بعید است این دوستان حتی یک بار آثار فقهی و فلسفی این «فقیه و فیلسوف» اصولی و صدرایی را مطالعه کرده باشند. فی‌المثل شرح شفا ابن‌سینا و شرح اسفار ملاصدرای ایشان از جمله آثاری است که می‌توان با تمسک به آن «سیاست حکیمانه» را پی گرفت، اکنون میان سیاست‌ورزی برادران دینی ما در جبهه پایداری با اندیشه فقهی و فلسفی این بزرگ هیچ مناسبت و قرابتی دیده نمی‌شود و اساساً نمی‌توان گفت که این قشر می‌توانند نماینده تفکر حضرت‌ آیت‌الله مصباح محسوب شوند. بنابراین توصیه مشفقانه به این برادران آن است که اگر نمی‌خواهند «غوغامآبانه» و «اخباری‌گرایانه» سیاست‌ورزی کنند، ‌نیم‌نگاهی به آثار بزرگانی مانند حضرت آیت‌الله مصباح و علامه جوادی آملی بیندازند و آنگاه «سیاست‌ورزی جدیدی» را آغاز کنند که این به صلاح و فلاح نزدیک‌تر است...
لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: