آیا 40 سال دیگر ایران پر آب میشود؟!
چهارشنبه هفته گذشته، معاون جديد محيط دريايي سازمان حفاظت محيطزيست كشور، دكتر عبدالرضا كرباسي در گفتوگو با برخي از اربابان جرايد، پرده از يك خبر مسرتبخش برداشت.
شرق: خبري كه براي عينيت يافتن آن بايد فقط چهار دهه ديگر انتظار كشيد! آن خبر اين است كه بر اثر تغييرات اقليمي ظرف حدود ۴۰ سال آينده متوسط بارندگي سالانه در ايران از ۲۵۰ ميليمتر به ۵۶۰ ميليمتر، يعني بيش از دو برابر افزايش خواهد يافت (دقت كنيد كه ايشان نميگويند: بارندگي سالانه مثلا به حدود ۵۰۰ يا ۶۰۰ ميليمتر ميرسد، بلكه دقيقا ميگويند: ۵۶۰ ميليمتر! اين يعني دقت محاسبه جناب معاون بسيار بالا و بر بنياد پژوهشي گسترده و كامل صورت گرفته است! نه؟). به اينترتيب، بايد ايرانيها خود را براي زندگي در يك آبوهواي شبه لندني آماده كنند! زيرا ميانگين ريزشهاي آسماني سالانه در شهر لندن هم فقط اندكي بيشتر بوده و حدود ۶۰۰ ميليمتر در سال است. ايشان به اين هم بسنده نكردند و دو نكته آماري ديگر را نيز درباره وضعيت اقليمي و منابع آب كشور براي نخستين بار افشا كردند. يكي آنكه در طول سالهاي اخير، بين ۱۵ تا ۱۶ ميليمتر در سال بر ميزان بارندگي كشور اضافه ميشود و دوم اينكه حدود ۲۷۰ ميليارد مترمكعب از ريزشهاي آسماني ايران از طريق رودخانهها يا به دريايخزر و خليجفارس ميريزد يا وارد سفرههاي آب زيرزميني شده و از دسترس خارج ميشود! دست آخر اينكه اين مقام عالي رتبه و متخصص در سازمان حفاظت محيطزيست اعلام كرد كه در طول يكصد سال گذشته حدود ۵/۱ درجه سانتيگراد متوسط دماي زمين در اثر فرآيند تغيير اقليم و جهانگرمايي افزايش يافته است و اين روند تا حدود سه سال ديگر (يعني سال ۲۰۱۵) سبب ميشود تا دماي زمين يك درجه ديگر هم گرمتر شود. خُب، حالا پس از مرور اين سخنان ميخواهم بگويم كه همه خبرهايي كه جناب معاون آقاي محمديزاده اعلام كردند، كاملا دست اول و بينظير بود! زيرا حقيقت ندارد! در واقع سخنان اين مقام مسوول، نهتنها مسرتبخش نيست، بلكه اگر واقعا چنين آمارهايي را ارايه داده و رسانهها به درستي و امانتداري آنها را انتقال و انتشار داده باشند، دكتر عبدالرضا كرباسي بايد همين امروز از مقام خويش استعفا دهد. زيرا اولا از مجموع ريزشهاي آسماني سالانه كشور، به حجم ۴۰۰ ميليارد مترمكعب، حدود ۲۷۰ ميليارد مترمكعب تبخير شده و عملا در دسترس قرار نميگيرد، نه اينكه جاري شده و به درياها و سفرههاي آب زيرزميني بريزد! نكته سادهاي كه آن را هر دانشجوي سال اولي در گرايشهاي آب و منابع طبيعي و محيطزيست ميداند. دوم اينكه مطابق اعلام مراجع رسمي IPCC، ميزان افزايش متوسط دماي كرهزمين در طول يكصد سال اخير حدود ۷۴/۰درجه سانتيگراد بوده است، در صورتي كه آقاي دكتر اين رقم را بيش از دو برابر ذكر كرد كه بايد ديد مرجع مورد استناد ايشان چيست يا كيست؟ سوم اينكه بر اساس دومين گزارش ملي ايران درباره تغييرات اقليمي و فرصتها و تهديدهاي پيرامون آنكه اتفاقا همين هفته گذشته روي درگاه مجازي كنوانسيون سازمان ملل متحد درباره تغييرات اقليمي يا همان UNFCCC قرار گرفت، ميزان منابع آبي ايران تا كمتر از ۱۰ سال ديگر چنان كاهش خواهد يافت كه سرانه آب در دسترس ايرانيان به كمتر از ۱۳۰۰ مترمكعب در سال ميرسد، در صورتي كه اين رقم هماكنون حدود ۱۷۳۰ مترمكعب در سال است. چهارم اينكه رقم افزايش ۱۵ يا ۱۶ ميليمتر بارندگي سالانه در كشور در طول چند سال اخير چگونه ممكن است؟ وقتي كه ايران مطابق گزارشهاي رسمي وزارت نيرو، سازمان هواشناسي و مركز پايش خشكسالي وزارت جهاد كشاورزي اغلب با خشكسالي متوسط تا شديد روبهرو بوده است! به راستي چه دليلي دارد تا همه به جز آقاي معاون بكوشند تا واقعيتها را وارونه جلوه دهند؟! پنجم اينكه بر بنياد مطالعات و پژوهشهاي متعددي كه توسط اقليمشناسان از كشورهاي مختلف صورت گرفته، ايران در سالهاي ۲۰۲۵، ۲۰۵۰ تا ۲۰۸۵ با تنشهاي آبي گستردهتر و شديدتري هم روبهرو خواهد شد. دست آخر اينكه فايده اين اظهارات شگفتآور واقعا چيست؟ جز اينكه در بدترين حالت، يعني حالتي كه حرف آقاي معاون از سوي برنامهريزان و كلاننگران طراح چيدمان توسعه در كشور جدي گرفته شود، سبب ميشود تا سرمايهگذاريهاي صورتگرفته براي كاهش ميزان هدر رفت آب، افزايش راندمان آبياري در بخش كشاورزي و مهار حفر چاههاي غيرمجاز به كمينه رسيده و در نتيجه كشور با شتابي بيشتر به سوي فرجام تلخ عربستان سعودي پيش رود؟ و در بهترين حالت، يعني حالتي كه كسي حرف جناب كرباسي را جدي نگيرد، سبب ميشود تا جايگاه و منزلت سازمان حفاظت محيطزيست و روند نحوه انتخاب مديران ارشد آن در حوزههاي تخصصي بيش از پيش اعتبار خود را در نزد نهادها و شخصيتهاي حقيقي و حقوقي علمي و پژوهشي كشور از دست بدهد؟!