هدف بانک مرکزی از دستکاری بازار طلا چیست؟
وظیفه قانونی بانک مرکزی حفظ ارزش پول ملی است نه دستکاری در حباب سکه طلا! امروز مردم با تحمل تورم شدید، هزینه ندانم کاری بانک مرکزی را می پردازند
الف: در ایام اخیر سیاستهای متعددی از سوی بانک مرکزی برای پایین نگه داشتن قیمت سکه طلا اتخاذ شده است. برخلاف بسیاری از اظهارات، اين نوشته به دنبال نقد يا تاييد سياستهاي اتخاذي نيست، بلكه در پي ترديد افكندن در خصوص اساس ورود بانك مركزي براي تثبيت قيمت سكه است.
۱. آيا بانك مركزي ترديد دارد كه تمام كساني كه در صفهاي پشت بانكها در انتظار خريد سكهاند فقط با انگيزه سفتهبازي گردآمدهاند و ميخواهند از تفاوت چند ده هزار توماني قيمت رسمي و بازار سود ببرند؟ چرا بايد ذخاير طلاي كشور در شرايط سخت بينالمللي به قرباني سود بيزحمت اينان شود؟ آيا از اين پس قرار است دولت در خصوص هر تقاضاي سفتهبازي اينگونه عمل كند يعني يك قيمت رانتي اعلام نمايد و صف خريد تشكيل دهد؟ اگر نه، سكه چه ويژگي خاصي دارد كه دولت خود را ملزم به تثبيت قيمت آن ميداند؟ چرا اجازه نميدهيم ريسك اين نوسان را همين سفتهبازان تحمل كنند؟ چرا سود بدون ريسك برايشان فراهم ميكنيم؟ بيشك اگر حبابي در بازار سكه تشكيل شود و مثلا قيمت به ۸۰۰ هزار تومان هم برسد، به دليل شكاف با قيمتهاي جهاني طلا، سريعا شكسته خواهد شد و با انتشار خبر زيانديدگان، تا مدتها كسي براي سفتهبازي سكه وسوسه نخواهد شد.
۲. شايد استدلال بانك مركزي براي اين حضور غيورانه و جدي در بازار سكه آن است كه عدم كنترل بهاي سكه نشانهاي از ناتواني بانك و دولت است. اين در حالي است كه اگر سياست بانك اصلاح و رسما اعلام شود، همگان خواهند دانست كه قوت يا ناتواني بانك مركزي كشور با حفظ ارزش پول ملي اثبات ميشود. وظيفه اصلي و ميدان نبرد بانك مركزي نه در بازار سكه كه در بازار ارز و سياستهاي پولي و نقدينگي كشور است. آيا اين راه كه بانك مركزي ميرود به تركستان ختم نميشود؟
۳. از دو سال پيش تاكنون قيمت سكه در بازار كشور تقريبا به ۲ برابر افزايش يافته است. سطح رفاه واقعي چند نفر از خوانندگان اين نوشتار به اين دليل، كاهش يافته است؟ چند توليدكننده بخاطر اين رشد قيمت، به زحمت افتادهاند؟ اساسا چند درصد از خانوارها و توليدكنندگان، اثر افزايش قيمت سكه را در زندگي خود لمس كردهاند؟ پاسخ روشن است: قيمت سكه هيچ تاثير محسوسي بر بخش واقعي اقتصاد ايران ندارد (البته ميتواند در كوتاهمدت برخي وجوه سرمايهگذاري را به سوي سفتهبازي منحرف كند). اين قاعده يك و تنها يك استثناء دارد و آن مرداني هستند كه به دليل شكايت همسرشان در حال پرداخت مهريه در قالب سكهاند. حال اجازه بدهيد كه سوزني نيز به مردم خودمان بزنيم: آيا فكر نميكنيد تعيين مهريه بر اساس پول رايج كشور (كه بر اساس قانون ميتواند با نرخ تورم هم تعديل و افزايش يابد) روش عاقلانهتر و كمهزينهتري باشد؟ چرا بايد از كالايي به اين عنوان استفاده كرد كه ميتواند يك روز با تصميم بانك مركزي ديگر توليد نشود؟ حداقل چرا از معيار «الف گرم طلا» (مثلا ۱۰۰ گرم طلا) استفاده نميشود كه يك قيمت جهاني مشخص دارد و در همه زمانها و مكانها نيز با قيمت روشن قابل تهيه است؟
۴. در ماده ۱۲ قانون پولي و بانكي كشور كه شرح وظايف بانك مركزي است، هيچ ذكري از لزوم حفظ قيمت يا كنترل سكههاي طلا به چشم نميخورد. چگونه است كه بانك مركزي در شرايطي كه بايد اهتمام خود را بر مديريت بازار متلهب ارز و حفظ ارزش پول ملي بگذارد، به طور روزانه مشغول به يك كار فرعي است كه نه دردي از خانوارها و محرومين دوا ميكند و نه گرهي از كار توليدكنندگان را باز؟
۵. سکه نه یک کالای عمومی است مثل جاده و روشنایی که تولید آن جزء وظایف حکومت باشد، نه یک کالای ضروری در سبد مصرف مردم مثل نان و گوشت که نوسان بهای آن به فقر و محرومیت بینجامد و نه یک کالای استراتژیک مثل بنزین که تاثیر واسطهای بر دیگر قیمتها و محصولات داشته باشد. پس چرا باید دولت (بانک مرکزی) این همه نگران افزایش قیمت آن باشد و هر روز از طریق بیانیه و مصاحبه جلوی گرانی آن را بگیرد؟ بلکه در یک هفته دو سیاست متفاوت اعمال کند؟ بلکه ذخایر طلای کشور را در شرایط تحریم بین المللی حراج کند تا معدودي سفتهباز به نان برسند؟ آيا اين همه وعدههاي بيعمل كه موجب سقوط اعتبار بانك مركزي نزد افكار عمومي شده، كافي نيست؟