تلاش غرب برای جا انداختن الگوی سیاسی «ناقص» ترکیه
اما مهمترین بعد روابط دو کشور در زمینه امنیتی و نظامی به موافقت ترکیه با استقرار سامانه رادار سپر دفاع موشکی ناتو در منطقه «کوره جیک» استان مالاتیا درخاک ترکیه مربوط میشود که به اتفاق نظر کارشناسان بین المللی برای مقابله با ایران، بزرگترین دشمن آمریکا در منطقه انجام گرفته است. این اقدام ترکیه باعث قدردانی و تمجید آمریکا واقع شد. چنانکه لئو پانتا با ستایش از این اقدام ترکیه در آنکارا به خبرنگاران گفت؛ «هدف سپر دفاعی جلوگیری از حمله به کشورهای عضو ناتو توسط سایر کشورهاست» وی اضافه کرد که ترکیه اهمیت این مسئله را درک کرده است.
کد خبر :
178337
سرویس بین الملل«فردا»؛ محمد بابایی: «بهار روابط آمریکا و ترکیه» عنوانی است که «نامیکتان» سفیر ترکیه در آمریکا در بحبوبه آغاز زمستان، برای نشان دادن روابط رو به گسترش دو کشور در مصاحبه با روزنامه کریستن ساینس مانیتور از آن استفاده میکند. دو هفته بعد از سفر جو بایدن معاون رییس جمهور آمریکا به ترکیه که بعد از دیدار وی از عراق صورت گرفت نوبت لئون پانتا، وزیر دفاع آمریکا بود که همانند
بایدن بلافاصله بعد از عراق به ترکیه برود. دیدارهای که در آن مقامات آمریکای از نقش ترکیه در سیاست خارجی
آمریکا تمجیدهای پورشوری کردند، چنانکه لئون پانتا در جمع خبرنگارن گفت؛ «ترکیه متحد کلیدی ناتو و شریک امنیتی مهمی برای ایلات متحده است.»
این بهار روابط آمریکا و ترکیه در حالی شکل میگیرد که روابط دو کشور در طول یک ساله گذشته زمستان نه چندان سردی را پشت سر گذشته است. رای منفی ترکیه به قعطنامه شورای امنیت بر علیه ایران و حمله اسراییل به کشتی ترکیه در آبهای بینالمللی که عازم غزه بود، باعث سردی روابط دو کشور گردید. اما سه عامل مهم باعث گردید تا دو کشور تا اختلافهای خود را کنار بگذارند و فصل جدیدی را در روابط خود آغاز کنند.
ترکیه و همکاری امنیتی با آمریکا
عامل اول، همکاریهای گسترده امنیتی و نظامی بین دو کشور است، علاوه بر اینکه نیروهای نظامی ترکیه همکاری نزدیکی را با نیروهای آمریکایی در قالب نیروهای کمکی امنیت بینالمللی (ISAF) در افغانستان برعهده دارند. در بحران لیبی نیز، ترکیه علی رغم مخالفت اولیه با حمله ناتو به نیروهای معمر قذافی، نقش فعالی را در قالب این سازمان در لیبی ایفا کرد، در نتیجه این عملیات اعتبار ترکیه در ناتو افزایش بیشتری یافت. از طرف دیگر آمریکا کمکهای نظامی و فنی قابل توجهای را به ترکیه برای مقابله با حزب کارگران کردستان ارایه میدهد. چنانکه چهار هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا در
پایگاه هوایی انچرلیک در جنوب شرقی ترکیه استقرار یافتهاند و در مبارزه بر علیه حزب کارگران کردستان مورد استفاده قرار میگیرند، انجام عملیات پرواز این هواپیماها توسط افسران آمریکایی واحد کنترل زمینی در همان پایگاه انجام میگیرد.
استقرار سپر دفاع موشکی
اما مهمترین بعد روابط دو کشور در زمینه امنیتی و نظامی به موافقت ترکیه با استقرار سامانه رادار سپر دفاع موشکی ناتو در منطقه «کوره جیک» استان مالاتیا درخاک ترکیه مربوط میشود که به اتفاق نظر کارشناسان بین المللی برای مقابله با ایران، بزرگترین دشمن آمریکا در
منطقه انجام گرفته است. این اقدام ترکیه باعث قدردانی و تمجید آمریکا واقع شد. چنانکه لئو پانتا با ستایش از این اقدام ترکیه در آنکارا به خبرنگاران گفت؛ «هدف سپر دفاعی جلوگیری از حمله به کشورهای عضو ناتو توسط سایر کشورهاست» وی اضافه
کرد که ترکیه اهمیت این مسئله را درک کرده است.
انقلاب های عربی
عامل دوم به انقلابهای جهان عرب بر میگردد، انقلابهای که در آن حکومتهای نزدیک و وابسته به آمریکا یکی پس از دیگری سقوط کردند. ترس آمریکا از بر سر قدرت آمدن گروههای که با غرب ضدیت دارند باعث شد به این نتیجه برسد با توجه به حساسیتهای که اعراب نسبت به آمریکا دارند بهترین راه برای کنترل این تحولات حضور غیرمستقیم است و بهترین گزینه برای این هدف ترکیه به رهبری رجب طیب اردوغان است، کسی که بخاطر انتقادهای تندش از اسراییل از محبوبیت زیادی در جهان عرب برخوردار شده است و ارتباط نزدیکی با اخوان المسلمین و سایر احزابی که در اثر انقلابهای عربی به قدرت رسیدهاند
دارد.
به همین دلیل درک این مسله که چرا آمریکا ترکیه را شریک کلیدی خود در منطقه میداند، چندان سخت نیست. هیلاری کلینتون بعد از اجلاسی که در اواسط تیر ماه برای بررسی راههای مقابله با بحران لیبی در آنکارا برگزار گردید به خبرنگاران گفت؛ «مردم سراسر خاورمیانه میخواهند از تجربیات ترکیه درس بگیرند». بدون شک منظور کلینتون از تجربیات ترکیه نظام لائیک و دموکراتیک این کشور بود. چنانکه اردوغان در سفری که در شهریور ماه به کشورهای مصر، تونس ولیبی داشت با تعریف از نوع نظام سیاسی ترکیه از این کشورها خواست که مدل ترکیه را سرمشق خود قرار دهند. اردوغان در مصاحبه زنده با
تلویزیون دولتی مصر خواستار تدوین قانون اساسی در این کشور بر اساس اصول لائیسیته شد، اردوغان در اظهاراتی به بیان ویژگیهای مثبت یک حکومت لائیک پرداخت و گفت: من اطمینان دارم که مصریها چه در مرحله انتقالی و چه در مراحل بعدی دمکراسی را به خوبی به اجرا خواهند گذاشت و به این درک خواهند رسید که دولت لائیک به معنای دولت ضد دینی نیست.
توازن قدرت
عامل دیگر به توازن قدرت در سطح منطقهای مربوط میشود. خروج آمریکا از عراق خلاء قدرتی را در منطقه ایجاد میکند که میتواند زمینه را برای تسلط ایران در منطقه به راحتی میسر سازد. در گذشته عراق به رهبری صدام حسی
ن و تا حدودی مصر به رهبری حسنی مبارک مانعی عامل توازن قوا در منطقه بودند، اما اکنون در نبود آنها آمریکا به این نتیجه رسیده است که ترکیه بهترین گزینه برای ایفای این نقش در منطقه میباشد، کشوری که دارای مرزهای طولانی با ایران، عراق و سوریه میباشد. به همین دلیل در عرض سه هفته گذشته شاهد سفر دو
تا از بلندپایهترین مقامات آمریکا به ترکیه هستیم. از طرف دیگر ترکیه نیز با ترس از تسلط ایران بر منطقه، در سیاست خارجی خود به رهبری احمد داووداغلو که ظاهراً علاقه خاصی دارد که او را با بیسمارک مقایسه کنند تغیرراتی همجهت با اهداف آمریکا ایجاد کرد، از جمله اعمال فشارهای اقتصادی، دیپلماتیک و حتی نظامی بر علیه بشار اسد تا با ساقط کردن حکومت وی، سوریه را از مثلث استرتژیک ایران، سوریه و حزب الله خارج کند.
اما بهار روابط آمریکا و ترکیه با چالش سردی رابطه ترکیه و اسراییل مواجه است. پانتا در سفر اخیر خود به ترکیه در جمع خبرنگاران گفت؛ «اهمیت حل اختلاف ترکیه و اسراییل را به رهبران ترکیه یادآوری کردم چرا که آنها میتوانند همچون گذشته با همکاری یکدیگر ثبات و امنیت منطقه را افزایش دهند.» آنچه را که وزیر دفاع آمریکا فراموش کرده است این است ترکیه محبوبیت و نفوذ فعلی خود را در منطقه مدیون سیاست ضداسراییلی خود است و اگر رابطه گذشته خود را با اسراییل از سر بگیرد دیگر از چنین اعتباری برخوردار نخواهد بود.