شعر تبدیل به قوطی خالی کنسرو شده است!

مرتضی حنیفی، شاعر نام آشنای معاصر افزود: خیلی از شاعران معروف امروز ما تصور می کنند که فکر نویسی و ساختن تصویرهای نسبتا زیبا شعر است و خیال می کنند هرچه بگویند مخاطب دارد و حتی برخی ها هر هفته کتاب چاپ می کنند و با زدن تیراژهای صدتایی و دویست تایی تلاش می کنند کتابهایشان را یک ماهه به چاپ‌های هفتم و هشتم برسانند و فکر می کنند کسی نمی فهمد. اصلا شعر در کشور ما تبدیل به یک قوطی خالی کنسرو شده و مرده و بی مصرف است و چیزی در خودش ندارد که آدم را کنجکاو کند، واقعا بخنداند یا واقعا به گریه بیاندازد و خیلی از مطرح‌ترین شاعران امروز، بیشتر به درد عکس یادگاری می‌خورند تا فامیل بودن با شریف‌ترین هنر یعنی شعر. وی اظهار داشت: متأسفانم برای کسانی که به این چاه افتاده‌اند چراکه در ایران فقط کتاب‌‌های سطحی و با نویسنده‌هایی که وضعیتشان مشخص است به این سرعت به چاپ‌های بالا می‌رسد؛ مثل رمان‌ها و شعرهای دم‌دستی یا همان کتاب‌های «نصف مال من نصف مال تو»! این شاعر در پاسخ به این سئوال که نشانه‌های یک شعر موفق چیست، گفت: به قول ابن عربی راز ماندگاری سخن در صداقت است که من به شخصه در همه شعرهای موفق این نشانی را دیده‌ام . برای مثال وقتی رفیق صابر یا شیرکو بیکه‌س از حلبچه سخن می گویند آثار بسیار موفق و درخشانی تولید کرده اند، هرچند که همین شاعران در برخی شعرهایشان ضعیف عمل می‌کنند یا سهراب سپهری هم اگر موفق است مهم‌ترین دلیلش این است که شعرش روایتی به شدت واقعی از زندگی خودش است. وی گف: اکنون شاعران ما حتی شعرهای خودشان را هم قبول ندارند و من بارها برای بسیاری از چهره‌های مطرح شعر معاصر شعرهای خودشان را خوانده‌ام و آنها علنا گفته‌اند که این شعرها را قبول ندارند، پس ما چطور می توانیم در این وضعیت توقع داشته باشیم که مخاطب غریبه بیاید و برای این شعرها پول بدهد و کتاب را بخرد وبعد وقت بگذارد و کتاب را بخواند. حنیفی در پاسخ به این سئوال که آیا شعر امروز با نیازهای مخاطبان ارتباط دارد یا نه، افزود: ارتباط شعر معاصر ما با وجوه زندگی مخاطبان یک ارتباط مصنوعی و ساختگی است و بسیاری از شاعران از فقر و گرسنگی و خیانت و عشق و شادی و مرگ و . . . می گویند و برای مثال الان بیست سال است که برای دفاع مقدس شعر گفته می شود اماآیا واقعا مثلا پنج شعر موفق در این زمینه داریم که مخاطبان وطنی را همزمان با مخاطبان بوسنیایی، سوریه‌ای، اسپانیایی یا اوکراینی را راضی کند؟ وی تأکید کرد: یکی از اصلی ترین مؤلفه‌های شعر امروز، جهانی بودن شعر و ارتباط برقرار کردن با مردم جهان است و نمی شود برای جشنواره‌ای شعر بگوییم و انتظار داشته باشیم که در جهان مخاطب داشته باشد وهمچنین شعر اگر در جهان مخاطب جدی نداشته باشد، قطعا شعر موفقی نیست چون در دوره ای زندگی می کنیم که به قول کاستلز عصر اطلاعات است و باید حرف و نگاه تازه ای برای ارائه به جهان داشته باشیم همانطور که کسانی مثل ناظم حکمت، نرودا، شیمبورسکا، محمود درویش، آن سکستون، رفیق صابر، یانیس ریتسوس، اکتاویو پاز و. . . حرفی و نگاهی تازه داشتند و ارائه کردند و بخاطر همین است که امروز کتابهایشان از کتاب های شعر فارسی با های و هوی زیاد شاعرانشان و مصاحبه هایی که با لابی در روزنامه های مطرح چاپ می کنند، مخاطب بیشتر و تأثیر بیشتری دارد. این شاعر ادامه داد: آقای نیما، همان پدر شعر نو که انگار این روزها خیلی از شاعران نمی شناسندش یا نمی خواهند بشناسند پدرش در آمد تا به یک عده بفهماند که دیگر دوره برخی شعرهای گل و بلبلی و رفیق گرمابه و گلستانی تمام شده و بعد از او خیلی‌های دیگر مثل فروغ و سپهری و شاملو تلاش کردند شعر ما را به امروز که رو به سوی پیشرفت و جهانی شدن دارد برسانند اما این روزها یک عده پیدایشان شده که دارند خودشان را می کشند تا با برگزاری هر ده دقیقه یک جشنواره و با انواع و اقسام سکه‌های کوچک و بزرگ و متوسط ، شعر فارسی را دوباره به دوره خاقانی شروانی و حتی دوره‌های قبل از رودکی برگردانند! وی تصریح کرد: مدت‌هاست می خواهم بگویم آقایان محترم اساتید زبان و ادبیات فارسی!! آقای رئیس شعر و موسیقی یک جایی!! این چه فیلمی است که سر بچه‌های مردم درآورده‌اید؟ و پشت هم هی در مغزشان فرو می کنید که شعر سپید شعر نیست و باید آهنگین باشد، مقفا باشد و شاعر خوب کسی است که ادای سوزنی سمرقندی را دربیاورد. شما خودتان هم خوب می دانید که دوره قاجار تمام شده و مردم الان دیگر از کله سحر تا ناف شب با زبان سلیس و روان و ساده حرف می‌زنند و دوره "کز" و "ز" و "گر" و "اندر" و "همی" و . . . سرآمده است. حنیفی گفت: همه شاعرانی که تولید کننده شعر امروز ایران هستند به شعر و شاعران کلاسیک گذشته و شاعران کلاسیک امروز احترام می گذارند و مخاطب شعرهایشان هستند و هیچ وقت آنها را نفی نمی کنند اما کاش شما هم به رسم ادب - که ریشه اصلی ادبیات ما در آن است - به شاعران و شعر جوانانی که به سختی تلاش می کنند تا در جهان جایگاهی برای شعر امروزمان پیدا کنند، احترام بگذارید. صاحب کتاب " جنگ، خاطره ها را مجروح می کند" افزود: ببینید ما باید به این نکته برسیم که ساختن یک تصویر یا گفتن یک جمله زیبا دلیل نمی شود که شعری خوب از آب در بیاید همانطور که تنها با دیالوگ‌های به شدت زیبا نمی شود یک فیلم خوب ساخت و هر دوی اینها به فضا، روایت، توجه به سرگرمی و صداقت نیاز دارند. متأسفانه در شعر امروز یک تصویر یا یک جمله زیبا پیدا می کنند یا می گویند و بعد برای آن در قبل و در بعدش سطرها و پاره‌هایی می سازند، این حرف در شعر کلاسیک ما هم صدق می کند و به محض شکل گیری یک مصرع خوب، یک غزل یا رباعی در اطرافش گفته می شود، جوری که باید بگویم حکایت شعر امروز ما همان حکایت دکمه و دوختن پالتو برای دکمه است. وی با بیان اینکه هم اکنون ششمین سالی است که در حال سرون مرثیه ای برای پدر شهیدش است، یاد آور شد: شعر برخلاف تصور بسیاری که فکر می کنند شعر یک لحظه است مثل هایکو یا چیزهایی از این دست، باید مثل همه هنرهای دیگر دارای روایت، گره افکنی و گره گشایی های خاص خود باشد و البته مثل همه هنرها حتما باید سرگرمی را در روایت خود داشته باشد و مطمئن باشید اگر شعر این مؤلفه ها را رعایت کند، قطعا ما شاهد تیراژهای ده هزاری و بیست هزاری خواهیم بود. مرتضی حنیفی پس از سال ها سرایش شعر کلاسیک و به ویژه غزل و برگزیده شدن در جشنواره های مختلف، سال جاری با انتشار همزمان ده عنوان کتاب در قالب شعر آزاد، درک و دریافت نوینی از روایت پردازی در شعر فارسی را معرفی کرده است. کتاب " جنگ، خاطره‌ها را مجروح می کند" که مجموعه‌ای از بداهه گویی های وی است ستایش بسیاری از شاعران و منتقدان مطرح ادبیات معاصر را به همراه داشته است.