دلایل حضور ناوچههای روسی در سوریه
یک استاد دانشگاه معتقد است، اوضاع ناآرام در سوریه ادامه خواهد داشت و این احتمال هست که دخالت خارجی در این کشور صورت پذیرد؛ برهمین اساس روسیه ناوچههای خود را به سمت بندری در سوریه به حرکت درآورده است.
کد خبر :
206586
فارس، سوریه، یکی از محورهای مقاومت در منطقه و از کشورهایی است که غرب و برخی کشورهای مرتجع منطقه به دنبال سقوط آن هستند.
این دول در این مدت نیز با تجهیز مخالفین به سلاحهای پیشرفته و پشتیبانی همهجانبه از آنان و افزایش فشارهای خارجی بر دمشق، سعی در تضعیف محور مقاومت داشتهاند. اما در سوی دیگر این کارزار، ایران، روسیه و چین قرار دارند که معتقدند مخالفین جمعیت درخور توجهی را شامل نمیشوند و حکومت سوریه به دنبال اجرای اصلاحات اساسی در صحنه سیاسی است؛ علاوه بر این باید مردم سرنوشت خویش را تعیین کنند نه فشارهای خارجی و دخالت نظامی. برهمین اساس با سیدهادی سیدافقهی استاد دانشگاه و کارشناس مسائل خاورمیانه به گفتوگو نشستیم تا وضعیت این کشور را بررسی کنیم. متن زیر ماحصل این گفتوگو است: -فارس: نظر شما درباره تحولات سوریه چیست؟ *سیدافقهی: تحولات سوریه را میتوان از 2 منظر بررسی کرد؛ تحولات نظامی- امنیتی و تحولات سیاسی- بینالمللی. تحولات نظامی امنیتی از 2 بعد قابل بررسی است. یکی مسائل میدانی داخل سوریه و یکی جنگ روانی و تحرکات نظامی- امنیتی که پیرامون کشور سوریه در حال رخ دادن است. اما آنچه که در داخل سوریه به لحاظ نظامی و امنیتی درحال رخ دادن است، پس از هشدار و ضربالاجلی است که بشار اسد به نیروهای معارض مسلح داد؛ پس از آن
نیروهای نظامی سوریه به آهستگی شمارش معکوس و عملیات پاکسازی مناطق بحرانخیز و محل تمرکز نیروهای معارض را آغاز کردند و مناطق حساس همچون "تلتلخ" در مرز سوریه و لبنان، درعا و... را از قبضه نیروهای معارض درآوردند. این تصرفات نشان داد نظام سوریه نظامی پابرجا است و نیروهای مسلح هر آن که اراده کنند میتوانند به راحتی مواضع و مناطقی که در اختیار نیروهای مسلح است را بازپسگیری و کنترل کنند. -فارس: بعد دیگر که جنگ روانی و تحرکات نظامی- امنیتی پیرامون کشور سوریه است، در چه وضعیتی قرار دارد؟ *سید افقهی: همزمان با این مساله در بعد تحرکات بینالمللی شاهد برگزاری مانورهایی در اردن که هممرز با سوریه است در نزدیکی درعا سوریه هستیم. هدف از برگزاری این مانور که با حضور آمریکا، عربستان، اردن، قطر و چند کشور دیگر آغاز شده است، این اعلام شده که بعد از رفتن یا سرنگونی بشار اسد، سلاحهای شیمیایی و استراتژیک ممکن است دست القائده و سلفیها بیفتد؛ فلذا این عملیات تحت اشراف نیروهای ویژه آمریکا قرار است در خاک سوریه با همکاری رژیم صهیونیستی صورت بگیرد تا با آغاز حرکت درخور توجه برای سقوط حکومت اسد، بلافاصله وارد خاک سوریه شوند و به
زعم خود مناطقی که محل انباشت سلاحهای شیمیایی ادعایی و موشکهای حساس است، را حفاظت و کنترل کنند. در کنار این شاهد مانورهای تبلیغاتی و جنگ روانی مقامات آمریکایی هستیم. مثلا رئیس ستاد نیروهای مسلح آمریکا اعلام کرد که چند طرح برای دخالت نظامی در کشور سوریه داریم که تمام این طرحها تست شده و آماده است؛ حتی وی مدعی شده که شبیهسازی عملیات با دستگاههای بسیار حساس کامپیوتری و محاسباتی انجام شده و به محض اینکه از کاخ سفید اشاره دریافت شود، نیروهای مسلح وارد عمل خواهند شد. -فارس: این اظهارات یعنی اکنون آمریکا آماده دخالت نظامی در سوریه است؟ *سیدافقهی: البته ورود به عملیات نظامی علیه سوریه مستلزم بستر آماده داخلی است. باید یک سناریو از آدمرباییها، انفجارها و کشتهسازیها مانند جریان الحوله صورت بگیرد و کشتارهای بسیار فجیعتر و وسیعتر تدارک دیده شود تا بسترسازی لازم برای افکار عمومی جهان و توجیه اخلاقی دخالت نیروهای بیگانه از خارج سوریه علیه سوریه موجه جلوه داده شود. - فارس: در سطح بینالمللی وضعیت سوریه چگونه است؟ آیا طرح کوفی عنان مورد قبول همه کشورها است؟ *سیدافقهی: منظر سیاسی و بینالمللی تحولات سوریه
بسیار مهمتر است. طرح کوفی عنان با کارشکنیهای بسیار زیادی روبرو شد و بعضی از کشورها مانند عربستان و قطر، علنا و عملا مخالفت خود را با طرح 6 مادهای کوفی عنان اعلام کردند و ابراز داشتند که معارضین را با سلاحهای نیمهسنگین، تجهیزات ارتباطات ماهوارهای و کنترل صحنه و مخابراتی تجهیز خواهند کرد. از سوی دیگر آمریکا به لفظ از طرح کوفی عنان حمایت میکند ولی در عمل با اغماض عملیات و جنایتهایی که گروههای مسلح در سوریه انجام میدهند این عملیات را با این توجیه که معارضین در حال دفاع از خود هستند، حمایت میکند. اما یک کشور دیگر فعال در عرصه سوریه، ترکیه است؛ این کشور متاسفانه نقش 2 پهلو ایفا میکند؛ در لفظ مدعی همکاری است اما در عمل اکثر عملیات نظامی، سازماندهی نیروهای مسلح، امدادرسانی و سلاح از ترکیه و لبنان وارد سوریه میشود و این ادعای حکومت اردوغان را نقض میکند. با این وضعیت طرح کوفی عنان میرفت که وارد آی.سی.یو شود. برهمین اساس کوفی عنان طی گزارشی متوسل به شورای امنیت شد و در آنجا بحث آخرین تحولات سیاسی، امنیتی و نظامی را مطرح کرد و پیشنهاد تشکیل گروه تماس را داد و در آن پیشنهاد هم اختیارات بیشتری برای
تحرکات و مانور ناظرین سازمان ملل خواست و گفت اینها از حالت ناظر بودن باید به حالت حافظان صلح دربیایند. -فارس: چه تفاوتی بین این 2 است؟ *سیدافقهی: ناظران میتوانند هر اقدامی را از نزدیک مستندسازی، فیلمبرداری و عکسبرداری کنند و برای ژنرال "رابرت مود" فرمانده گروه ناظران بفرستند و وی نیز گزارشات آنها را به عنان ارجاع دهد تا به شورای امنیت تحویل داده شود. این وظیفه ناظران است. اما حافظان صلح اختیارات بیشتری دارند و میتوانند سوار هلیکوپتر شده، سلاح حمل کنند و برخورد کنند و وارد اماکن حساس شوند؛ سوریها با این امتیازات مخالفند. - فارس: مهمترین بخش افزایش اختیارات کوفی عنان در چیست؟ *سیدافقهی: در راستای توسعه اختیارات عنان و هیئت ناظران بحث کنار رفتن بشار اسد و تفویذ اختیارات وی به معاون اول مطرح بوده است که این مساله با مخالفت سوریه، روسیه و چین همراه بوده است؛ این 2 کشور معتقدند که این مساله مربوط به ملت سوریه است؛ اسد منتخب مردم سوریه است و این فقط حق مردم سوریه است که برای عزل یا ابقای رئیس جمهور خود تعیین تکلیف کنند. روسیه و چین متفقالقولند که به هیچ وجه حاضر به دخالت کشورهای خارجی در چنین مسائلی نیستند
و این را هم از دستور کار حذف میکنند. البته ایران هم مخالفت خود را با این طرح اعلام کرده است. اگر بخواهیم به فرآیند ماموریت کوفی عنان نگاه داشته باشیم، یک فرآیند غیرمتعادل و متمایل به یک گروه معارضین به چشم میآید که طبعا مورد حمایت آمریکا، اتحادیه اروپا و کشورهای مرتجع عربی منطقه هستند. -فارس: آیا روسیه و چین که مخالف تفویذ اختیارات اسد به معاون اولش هستند طرحی تاکنون ارائه کردهاند؟ *سیدافقهی: بله؛ مسکو اکنون وارد عمل شده و طرح گروه تماس عنان برای اختیارات پیشنهادی به شورای امنیت را مورد تائید قرار داد و با بررسی بیشتر روی آن پیشنهاد دیگری را به شورای امنیت ارائه کرد؛ این طرح میگوید که نشستی بینالمللی متشکل از کشورهای حامی گروههای معارض و کشورهای حامی حکومت سوریه تشکیل شود و تمام کشورهایی که به نحوی در قضیه سوریه نقشآفرینی کردهاند، دور یک میز جمع شوند و طی 3 مرحله، گزارشی تهیه کنند، گزارش به وزرای خارجه ارائه شود و وقتی بستر آماده شد نمایندگان معارضین و حکومت سوریه مذاکره کنند. اکنون طرح کوفی عنان بیشتر فشار را متوجه حکومت سوریه میکند تا معارضین؛ در این طرح کمتر ذکری درباره نقش گروههای معارض در
تضعیف طرح کوفی عنان در برقراری آتشبس و جلوگیری از جنگ و خونریزی شده است. حتی در گزارش رابرت مود فرمانده گروه ناظران که از تعلیق فعالیت هیئت ناظران بینالمللی تا اطلاع ثانوی خبر داده بود، مغرضانه بود. چراکه معمولا نوک پیکان انتقادات متوجه نظام سوریه و عملکرد آن است. -فارس: آیا این طرح متفاوت از طرح عنان است؟ *سیدافقهی: هدف اصلی این نشست بینالمللی، همسو کردن تلاشها در رابطه با تقویت طرح کوفیعنان است. غرب در تلاش است تا مسئله کنفرانس مسکو را به این بهانه که در مقابل طرح کوفی عنان است، زیر سوال ببرد که این ادعا را سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه رد کرد و گفت این طرح در راستای تقویت قطعنامههای 2042 و 2043 و تقویت پروسه میدانی و عملیاتی عنان است. -فارس: جزئیات این طرح چیست و چه کشورهایی قرار است در آن شرکت کنند؟ *سیدافقهی: این کنفرانس شامل 2 رده کشوری و سازمانی است؛ در رده کشوری روسیه، چین، فرانسه، انگلستان، قطر، عربستان، ترکیه، اردن، عراق، لبنان و ایران کشورهای شرکت کننده در این کنفرانس هستند؛ در رده سازمانی نیز اتحادیه عرب، سازمان همکاریهای کشورهای اسلامی، اتحادیه اروپا و روسای بسیاری از سازمانهای حقوق
بشری دعوت شدند تا در این کنفرانس فراگیر و بزرگ در ژنو یا مسکو با یکدیگر تبادلنظر کنند و بستر گفتگو را آماده کنند. برگزارکنندگان این نشست امیدوار هستند نتیجه این نشست، توقف گفتمان خصمانه و جنگافروزانه که در حال حاضر در مطبوعات، ماهوارهها، سایتها و رسانهها جریان دارد، برقراری آتشبس، متوقف کردن اعمال خشونت در 2 طرف و نهایتا ایجاد بستر مناسب برای مذاکره تحت این شعار که تنها راهحل بحران سوریها به دست خود سوریها باید رقم بخورد و هر 2 طرف درگیر از گروه ناظران و طرح کوفیعنان باید حمایت بکنند، منتهی شود. در همین پیشنویس طرح و برنامه روسیه یک بند چهارمی آمده است که از هرگونه سانسور اخبار جلوگیری شود. این طرح قرار است در 2 گام عملیاتی شود؛ گام اول تفاهمات اولیه است که اگر تفاهمات اولیه تائید شد به دنبال عملیاتی کردن باقی بندهای طرح روسیه میروند. نکته جالب توجه و چالشبرانگیز این طرح حضور ایران است که آمریکا صریحا با آن مخالفت کرده و لیکن فرانسه، آلمان و ایتالیا به این حضور رأی ممتنع دادند. آمریکا میگوید ایران جزو مشکل است و راه حل نیست ولی با صحبتهایی که شد ظاهرا حضور ایران پذیرفته شده و اگر آمریکا
کارشکنی نکند نقش مهم و مؤثر ایران در این کنفرانس دیده شده است. البته کلینتون وزیر خارجه آمریکا پس از مذاکرات با سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه شیطنتی کرد و گفت بعد از مذاکرات با لاوروف که با روسها به توافق رسیدیم که در این کنفرانس بینالمللی روی راهحلهای سیاسی بعد از بشار اسد بحث کنیم. یعنی قضیه بشار اسد مانند یمن تمام شده است و اسد باید برود و گروههای معارض با بقایای نظام سوریه بنشینند و سیاستها و مکانیزمهای تغییر و تحول قدرت سیاسی از دست بشار اسد به دست انقلابیون برسد. اما لاوروف به شدت با این حرف کلینتون مخالفت کرد و گفت که ما بحثی با آمریکاییها نکردیم و من حرفهای کلینتون را رد میکنم. ما نه بحث درباره رفتن بشار اسد کردیم و نه اجازه خواهیم داد که این مسئله مطرح شود. البته چین و ایران هم همین موضع را گرفتند. -فارس: در حال حاضر مردم مصر پای صندوقهای رای رئیسجمهور خود را انتخاب کردهاند. به نظر شما چه تفاوتهای اساسی بین تحولات مصر و سوریه برقرار است؟ *سیدافقهی: من ارتباط مستقیمی بین تحرکات مصر و سوریه نمیبینیم؛ مگر اینکه یک ارتباط استدلالی- استنتاجی پیدا کنیم. ولی تحولات مصر با سوریه زیاد مرتبط
نیست. چون هر کشور ویژگی خودش را دارد و بستر تحولات مصر با سوریه فرق میکند. آنچه که در مصر اتفاق میافتد کاملا یک حرکت مردمی است اما آنچه که در سوریه اتفاق میافتد مخصوصا بخش مسلحانهاش دست آمریکا و رژیم صهیونیستی با کمک کشورهایی مثل قطر، عربستان و ترکیه است. تحولات مصر با سوریه اختلاف ماهوی به لحاظ انگیزهها و عوامل محرک وجود دارد، اما چرا؟ در مصر اخوانالمسلمین منشأ تحولات هستند. در سوریه هم اخوان منشأ تحول است، منتها اخوان سوریه سلاح حمل کردند و خواهان سرنگونی نظام بشار اسد هستند و لیکن اخوان مصر خیلی عاقلانهتر حرکت کردند و وارد مبارزات پارلمانی شدند و از طریق مسالمتآمیز و با حداقل تلفات مبارک را سرنگون کردند اما در سوریه اخوان غوغا به پا کرده است. * فارس: برخی معتقدند "نایف بن عبدالعزیز" شخصا در تحرکات سوریه نقشآفرینی میکرده است.با مرگ این فرد، میتوان امید داشت که یکی از پایههای اصلی آشوبهای سوریه به حاشیه برود؟ *سیدافقهی: عربستان سعودی جزو پایههای اصلی فقط به یک معناست. تحولات سوریه 3 لایه دارد؛ یکی تاکتیکی است که بازیگران اصلی عربستان سعودی، قطر و ترکیه با گروههای معارض دیگر در لبنان مثل
حریری، جعجع و جنبلاط هستند. یک لایه دیگر لایه منطقهای است که از عربستان و قطر بازی فراتر میرود و سازمان ملل و اتحادیه عرب دخیل میشود. این بازی، بازی اقلیمی است. یک لایه مهمتر که این تحولات بین 2 گروه متخاصم اصلی؛ یعنی آمریکا و روسیه است. آمریکا و اردوگاهش (اتحادیه اروپا، رژیم صهیونیستی و کشورهای مرتجع عربی) و روسیه و اردوگاهش (چین، جمهوری اسلامی ایران، گروههای فلسطینی، حتی عراق و آفریقای جنوبی و ...) 2 محور اصلی این نبردند. بنابراین در سطح بالا نقش عربستان و قطر پیاده نظامی و لجستیکی است. فلذا برای همین در کنفرانس بینالمللی پیشنهادی روسها تمام بازیگران اصلی و صاحب نفوذ هم در کشور سوریه و هم در بین معارضین و مخالفین حاضر خواهند شد و مسائلی را مطرح خواهند کرد. - فارس: آیا عربستان پس از وقایع اخیر درگیر مسائل داخلی مانند انتخاب ولیعهد جدید و احتمالا اختلافات برسر این امر، خواهد شد. به نظر شما وضعیت سوریه به سمت آرامش نخواهد رفت؟ *سیدافقهی: به دلیل اینکه نقش عربستان محوری نبود و بیشتر نقش پشتیبانی داشته مرگ ولیعهد این کشور برای سوریه زیاد مهم نیست. البته بعضی جاها عربستان در رابطه با سوریه با آمریکا
جدل کرد که نمونه آن در نشست دوستان سوریه در تونس بود که سعودالفیصل وزیر خارجه عربستان اعلام کرد که ما گروههای معارض را مسلح میکنیم اما آمریکا نظر دیگری داشت ولی مخالفت صریح نکردند و گفتند راهحلهای سیاسی را پیگیری کنیم تا ببینیم نتیجه چه میشود. الان در سوریه 2 فاز وجود دارد؛ یکی فاز نظامی که براساس آن امکان دارد در یکی دو ماه آینده انفجارها مضاعف شود، درگیری قتل و غارت و پروژههای کشته سازی خیلی بیشتر شود و بعد فروکش کند. فاز دیگر تعویض برهان غلیون و آمدن «عبدالباسط سیدا» به جای غلیون به عنوان مجلس ملی سوریه است که حکایت از این دارد که این کرد سنی مذهب یک فرد معتدل و گفتمانی است. لذا به وی مأموریت دادند تا برود با گروههای معارض در سوریه مذاکره کند که اگر در کنفرانس مسکو مجبور شدند سلاح را زمین بگذارند و پای میز مذاکره بنشینند با موضع متحد وارد مذاکره با سوریه شوند؛ براین اساس نمیگویم نقش عربستان اثر ندارد ولی بیشتر نقش فتنهانگیزی و راهاندازی جنگ طایفهای را برعهده دارد. -فارس: با توجه به تلاشهای دشمنان سوریه و دوستان سوریه وضعیت آینده سوریه را چگونه ارزیابی میکنید؟ *سیدافقهی: به طور حتم وضعیت
سوریه به طول خواهد انجامید. ایهود باراک وزیر جنگ رژیمصهیونیستی روزهای اول بحران سوریه گفته بود بشار اسد حداکثر 2 هفته دیگر سرنگون میشود نه یک ماه دیگر؛ ولی امروز کارشناسان امنیتی موساد آمدهاند و حرف باراک را به خودش برگرداندند و گفتند "خیلی خوش خیال بودی که فکر میکردی بشار اسد طی مدت کوتاهی سرنگون خواهد شد؛ به زودی شاهد سقوط بشار اسد نخواهیم بود بلکه مدتها باید بشار اسد و حکومت سوریه را تحمل کنیم." البته مدتها را تا 2 سال آینده تبیین کردند یعنی پس تمام محاسبات اینها غلط است. اینها نمونه لیبی را میخواستند در سوریه کپی کنند و فکر کردند سوریه همانند لیبی است و پس از آشوبها ارتش دچار درهم ریختگی خواهد شد و انشعاب در نیروهای نظامی به شدت شکل خواهد گرفت؛ کادر دیپلماتیک و دولتمردان از هم جدا خواهد شد؛ مردم از این وضعیت رویگردان میشوند و به طرف انقلابیون میروند که هیچ کدام از این اتفاقها نیفتاد. بنابراین این عوامل باعث شد تا تمام مخالفین بنشینند و بگویند که چه شد که اسد سقوط نکرد و کی قرار است سقوط کند. براین اساس مخالفین تحرکات خود را در آینده بیشتر خواهند کرد. اقدامات تروریستی بیشتر به طور حتم
سرآغازی برای دخالت نظامی آمریکا یا کشورهای دیگر در سوریه خواهد شد؛ به همین دلیل هم هست که ناوچههای نظامی روسیه به سمت آبهای دریای مدیترانه برای استقرار در پایگاه دریایی سوریه به حرکت درآمدند و قرار است در مرز آبی و غربی سوریه مستقر شوند تا اگر در سوریه مداخله شود، روسیه با آنها درگیر شود؛ این یک هشدار جدی و علامت قرمزی است که روسها به آمریکا و همپیمانان آمریکا نشان دادند.