گشوده شدن درهای رحمت/گفتاری از شهید مطهری درباره انسان سازی در ماه رمضان/گزیده تفسیر جزء بیست و دوم/ روضه خوانی حاج محمود کریمی برای اهل بیت(ع)
اسلام كه نمي خواهد همينطور مردم دهانشان را بندند؛ دهانشان را بندند يا نبندند«براي اسلام فرق نميكند»؛ نه، با روزه گرفتن قرار است كه انسان ها اصلاح بشوند. چرا در روايات ما آمده است كه بسياري از روزه داران هستند كه حظ و بهره آنها از روزه، جز گرسنگي چيزي نيست.برنامه ماه مبارك رمضان برنامه تزكيه نفس است، برنامه اصلاح معايب و رفع نواقص است...
کد خبر :
214584
سرویس فرهنگی «فردا» : ماه رمضان، تجلی رحمت الهی است تا جایی که نشان «شهر الله»
بر آن جلوه میکند. این ماه زمانی است برای غوطهور شدن در دریای مغفرت پرورگار و زمانی است برای تحقق وعده دیدار خدا. باید بکوشیم تا در این ضیافت الهی، از کسب معرفت بازنمانیم و همت خویش را بر جاری ساختن توفیقات بیشتر سازیم. برای غنیمت شمردن لحظه لحظه چنین اوقات مبارکی و رقم زدن فردایی نیکوتر برای خود، هر روز در قالب چند بخش به استقبال این روزهای پرنشاط میرویم. همراهمان باشید. :: دعای روز بسم الله الرحمن الرحیم
اللهمّ افْتَحْ لی فیهِ أبوابَ فَضْلَكَ وأنـْزِل علیّ فیهِ بَرَكاتِكَ وَوَفّقْنی فیهِ لِموجِباتِ مَرْضاتِكَ واسْكِنّی فیهِ بُحْبوحاتِ جَنّاتِكَ یا مُجیبَ دَعْوَةِ المُضْطَرّین خدايا در اين روز بر روي من درهاي فضل و کرمت را بگشاي و بر من برکاتت را نازل فرما و بر موجبات رضا و خشنوديت موفق بدار و در وسط بهشت هايت مرا مسکن ده اي پذيرنده دعاي مضطر پريشان :: کلام روز شهید آیت الله مطهری:اساساً برنامه ماه مبارك رمضان برنامه انسان سازي است؛ يعني برنامه اين است كه انسانهاي معيوب در اين ماه خود را تبديل به انسانهاي سالم، و انسان هاي سالم خود را تبديل به انسانهاي
كامل كنند. برنامه ماه مبارك رمضان برنامه تزكيه نفس است، برنامه اصلاح معايب و رفع نواقص است، برنامه تسلط عقل و ايمان و اراده، بر شهوات نفساني است، برنامه دعاست، برنامه پرستش حق است، برنامه پرواز به سوي خداست، برنامه ترقي دادن روح است، برنامه رقاء دادن روح است. اگر بنا باشد كه ماه مبارك بيايد و انسان سي روز گرسنگي و تشنگي و بي خوابي بكشد و مثلا شبها تا دير وقت بيدار باشد و به اين مجلس و آن مجلس برود و بعد هم عيد فطر بيايد، و با روز آخر شعبان يك ذره هم فرق نكرده باشد، چنين روزه اي براي انسان اثر ندارد. اسلام كه نمي خواهد همينطور مردم دهانشان را بندند؛ دهانشان را
بندند يا نبندند«براي اسلام فرق نميكند»؛ نه، با روزه گرفتن قرار است كه انسان ها اصلاح بشوند. چرا در روايات ما آمده است كه بسياري از روزه داران هستند كه حظ و بهره آنها از روزه، جز گرسنگي چيزي نيست. بستن دهان از غذاي حلال براي اين است كه انسان همراه آن سي روز تمرين كند كه زبان خود را از گفتار حرام بندد، غيبت نكند، دروغ نگويد، فحش ندهد. باز اين از همان امور معنوي و باطني و ملكوتي است كه زني آمد خدمت پيغمبر اكرم (ص) در حالي كه روزه داشت. رسول اكرم شير يا چيز ديگري به او تعارف كرد و فرمود: بگير و بخور. گفت: يا رسول الله! روزه دارم. فرمود: نه، روزه نداري؛ بگير و بخور. گفت:
نه، روزه دارم. باز رسول اكرم اصرار كرد كه بخور. گفت: نه روزه دارم؛ واقعا روزه دارم- چون به حساب خودش واقعا روزه داشت ، ولي روزه ظاهري مثل روزه هاي ما - فرمود: تو چگونه روزه داري، حال آنكه گوشت برادر (يا خواهر) مومنت را يك ساعت پيش خوردي (غيبت كردي)؟ ميخواهي الان به خودت ارائه دهم كه تو گوشت خورده اي؟ قي كن! يكدفعه قي كرد و لخته هاي گوشت از دهانش بيرون آمد. انسان روزه بگيرد و غيبت كند، يعني دهان جسم خودش را از غذاي حلال بندد و دهان روح خود را براي غذاي حرام باز كند. چرا به ما گفته اند يك دروغ كه انسان بگويد تعفني از دهان او بلند مي شودكه تا هفت آسمان، فرشتگان را متاذي مي
كند؟ آنوقت مي گويند چرا انسان وقتي در جهنم است ، اينقدر جهنم عفونت دارد؛ عفونت جهنم، همين عفونت هايي است كه ما خودمان در دنيا ايجاد كرده ايم، همين دروغ هايي است كه خودمان مي گوييم. دشنام دادن هم همينطور است. تهمت زدن سرور همه اينهاست، چون تهمت زدن هم رذيلت دروغ گفتن را دارد و هم رذيلت غيبت كردن را. چون آدمي كه غيبت مي كند، راست مي گويد و بدگويي مي كند. و آدمي كه دروغ مي گويد دروغ مي گويد، ولي بد گويي كسي را نميكند؛ يك دروغي مي بافد و مي گويد. ولي آدمي كه تهمت مي زند، درآن واحد، هم دروغ مي گويد و هم غيبت مي كند؛ يعني دو گناه كبيره را با يكديگر انجام مي دهد. آيا صحيح
است يك ماه رمضان بر ما بگذرد كه در آن ماه ما يك سلسله تهمتها به يكديگر بسته باشيم؟ ماه رمضان براي اين است كه مسلمين ، بيشتر اجماع كنند؛ عبادتهاي اجتماعي انجام دهند و در مساجد جمع شوند ، نه اينكه ماه رمضان وسيله تفرقه قرار گيرد. :: تفسیر روز سوره ی فاطر آيه 2: مَّا يَفْتَح اللَّهُ لِلنَّاسِ مِن رَّحْمَةٍ فَلا مُمْسِك لَهَاوَ مَا يُمْسِك فَلا مُرْسِلَ لَهُ مِن بَعْدِهِوَ هُوَ الْعَزِيزُ الحَْكِيمُ(2) يَأَيهَا النَّاس اذْكُرُوا نِعْمَت اللَّهِ عَلَيْكمْهَلْ مِنْ خَلِقٍ غَيرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُم مِّنَ السمَاءِ وَ الأَرْضِلا إِلَهَ إِلا هُوَفَأَني
تُؤْفَكُونَ(3) وَ إِن يُكَذِّبُوك فَقَدْ كُذِّبَت رُسلٌ مِّن قَبْلِكوَ إِلي اللَّهِ تُرْجَعُ الأُمُورُ(4) يَأَيهَا النَّاس إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّفَلا تَغُرَّنَّكُمُ الحَْيَوةُ الدُّنْيَاوَ لا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ(5) إِنَّ الشيْطنَ لَكمْ عَدُوٌّ فَاتخِذُوهُ عَدُواًّإِنَّمَا يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصحَبِ السعِيرِ(6) الَّذِينَ كَفَرُوا لهَُمْ عَذَابٌ شدِيدٌوَ الَّذِينَ ءَامَنُوا وَ عَمِلُوا الصلِحَتِ لهَُم مَّغْفِرَةٌ وَ أَجْرٌ كَبِيرٌ(7) أَ فَمَن زُيِّنَ لَهُ سوءُ عَمَلِهِ فَرَءَاهُ حَسناًفَإِنَّ اللَّهَ
يُضِلُّ مَن يَشاءُ وَ يهْدِي مَن يَشاءُفَلا تَذْهَب نَفْسك عَلَيهِمْ حَسرَتٍإِنَّ اللَّهَ عَلِيمُ بِمَا يَصنَعُونَ(8) تفسیر و در رحمتي را كه او به روي مردم ببندد كسي نيست كه بگشايد و بعد از منع خدا وي آن رحمت را بفرستد ( چگونه ممكن است ) با اينكه او قاهري شكست ناپذير و عطا و منعش از روي حكمت است ؟ ( 2) .اي مردم ! به ياد آوريد نعمتهايي را كه خدابر شما ارزاني داشت ، آيا هيچ خالقي غير از خداهست كه شما را از آسمان و زمين روزي دهد ؟ ! پس وقتي جز او خالقي نيست ، جز او هم مدبر و صاحب اختياري نيست ، پس در نتيجه جز او هم معبودي نيست ديگر به كجا منحرف ميشويد ؟ ! ( 3) .(اي محمد )
اگر تو را تكذيب ميكنند امري نو ظهور نيست ، چون پيامبران قبل از تو را هم تكذيب كردند و امور همه به سوي خدا بازگشت ميكند ( 4) .اي مردم ! بدانيد كه وعده مذكور خدا حق است پس ( هوشيار باشيد كه ) زندگي دنيا مغرورتان نكند و ابليس نيرنگباز با به رخ كشيدن و استناد به رحمت و مغفرت خدا فريبتان ندهد ( 5 ) .همانا شيطان دشمن شماست پس شما هم او را دشمن خود بگيريد ، چون تنها كار او اين است كه حزب خود را دعوت كند به اينكه همه اهل آتش شوند ( 6) .كساني كه كافر شدند عذابي سخت و كساني كه ايمان آورده و عملهاي صالح كردند مغفرت و اجري بس بزرگ دارند ( 7) .پس با اين حال آيا كسي كه عمل زشتش در نظرش
زيبا جلوه داده شده و آن را كار نيكي ميبيند با كسي كه خوب را خوب و بد را بد ميبيند يكسان است ؟ هرگز ، ولي اين خدا است كه هر كس را بخواهد گمراه و هر كس رابخواهد هدايت ميكند پس تو اي محمد جان خود را در حسرت و اندوه آنان ( كه چرا گمراهند ) هلاك مكن كه خدا به آنچه ميكنند دانا است ( 8) . بعد از آنكه در آيه قبلي به وضع ملائكه ، كه واسطههايي بين خالق و خلقند در رساندن نعمت به خلق اشارهاي فرمود ، اينك در اين آيات به خود نعمتها اشاره كلي نموده ميفرمايد : عموم نعمتها از خداي سبحان است ، نه غير او ، پس تنها رازق خدا است و احدي در رازقيت ، شريك او نيست ، آن گاه از طريق
رازقيت استدلال كرده بر ربوبيت ، و سپس بر مساله معاد ، و اينكه وعده خدا ، به بعث و عذاب دادن كفار ، و آمرزش مؤمنين صالح ، حق است ، البته در اين آيات ، تسليتي هم براي رسول خدا (صلياللهعليهوآلهوسلّم) هست . ما يفتح الله للناس من رحمة فلا ممسك لها و ما يمسك فلا مرسل له من بعده ... معناي آيه چنين است كه آنچه را كه خدا از نعمتهايش يعني از ارزاق كه به بندگانش ميدهد ، در همه عالم كسي نيست كه بتواند از آن جلوگيري كند : و آنچه را كه او از بندگانش دريغ ميكند و نميدهد ، كسي نيست كه به جاي خدا آن نعمت را به بندگان خدا بدهد .و چون معناي آيه اين است، مقتضاي ظاهر اين بود
كه بفرمايد : ما يرسل الله للناس ... همچنان كه در جمله دوم فرمود : فلا مرسل و ليكن اينطور نفرمود ، و به جاي يرسل يفتح آورد ، تا اشاره كند به اينكه رحمت خدا خزينهها دارد ، همچنان كه در مواردي ديگر اين معنا را صريحا بيان كرده ، و از آن جمله فرموده : ام عندهم خزائن رحمة ربك العزيز الوهاب ، و نيز فرموده : قل لو انتم تملكون خزائن رحمة ربي اذا لامسكتم خشية الانفاق . و معلوم است كه تعبير به گشودن خزينه از تعبير به ارسال مناسبتر است و لذا تعبير به فتح كرد ، تا بفهماند آن رحمتي كه خداوند بهمردم ميدهد ، در خزانههايي مخزون است محيط به مردم ، و بهرهمند شدن مردم از آن
خزانهها تنها و تنها محتاج به اين است كه خدا در آن خزانهها را به رويشان بگشايد ، نه اينكه در نقطه دوري باشد تا از آنجا به سوي مردم ارسالش بدارد .و اگر از رزق و يا به عبارت ديگر از نعمت ، تعبير به رحمت كرد براي اين بود كه دلالت كند بر اينكه افاضه حق تعالي ناشي از صرف رحمت است و بس ، و توقع هيچ سود و كمالي براي خود ندارد ، نه ميخواهد از افاضه نعمت به بندگان سودي ببرد ، و نه كمالي به دست آورد .و در جمله : و ما يمسك فلا مرسلله من بعده - تعبير به بعد از او اشاره به اين است كه : خداي تعالي در منع ، اول است ، همان طور كه در اعطاء اول است . و جمله و هو العزيز الحكيم حكمي را كه
در آيه شريفه آمده بود ، به دو اسم عزيز و حكيم تقرير ميكند و ميفرمايد : خدا هرگز شكست نميخورد ، نه در وقتي كه اعطا ميكند كسي هست كه جلو اعطايش را بگيرد ، و نه در وقتي كه منع ميكند كسي هست كه منع كرده او را اعطا كند ، براي اينكه عزيز و غالب است . و از سوي ديگر در آنجا كه اعطا ميكند اعطايش ناشي از حكمت و مصلحتي است كه ميبيند ، و منع هم كه ميكند بازناشي از حكمت و مصلحتي است كه در منع ميبيند ، و خلاصه كلام ، اعطا و منعش همه از روي حكمت است ، به دليل اينكه او حكيم است . يا ايها الناس اذكروا نعمت الله عليكم هل من خالق غير الله يرزقكم من السماء و الأرض ... بعد از
آنكه در آيه سابق اعطا و منع را مختص به خداي تعالي كرد ، و فرمود : كسي در اين كار شريك خدا نيست ، اينك در اين آيه بر يگانگي خدا در ربوبيت استدلال ميكند .و بيان استدلال چنين است كه اله و معبود تنها بدين جهت معبود است كه داراي ربوبيت است ، و معناي ربوبيت اين است كه مالك تدبير امور مردم ، و همه موجودات باشد . و آن كسي كه مالك تدبير امور خلق است ، و اين نعمتها را كه مردم و غير مردمدر آن غوطهورند ، و از آن ارتزاق ميكنند ، در اختيارشان قرار ميدهد ، خداي تعالي است ، نه اين آلههاي كه مردم اله خود گرفتهاند ، چون پديد آورنده آن نعمتها ، و نعمتخواران ، خدا است ، و
خلقت هم منفك از تدبير نيست - پس هرگز ممكن نيست كه خدا از تدبير منفك باشد - بنا بر اين ، تنها خداي سبحان اله شماست ، و هيچ اله ديگري جز او نيست ، چون او پروردگار شماست ، و با اين نعمتها كه در آن غوطهوريد امر شما را تدبير ميكند ، و دليل اينكه به خاطر اين نعمتها رب و مدبر شماست ، اين است كه پديد آورنده و خالق نعمتها او است ، و نيز خالق آن نظامي كه در اين نعمتها جريان دارد او است . با اين بياني كه براي حجت مزبور ذكر شد ، روشن ميشود كه مخاطب در آيه شريفه وثنيها و غير وثنيها ميباشند كه براي خدا شريك قائل شدهاند ، و در جمله اذكروا نعمت الله عليكم مراد از ذكر
ورد زباني نيست ، بلكه مقابل نسيان ، و به معناي ياد داشتن است . و مراد از رزق در جمله هل من خالق غير الله يرزقكم من السماء و الأرض هر چيزي است كه بقاي هستي مرزوق را امتداد ميدهد ، كه مبدأ آن آسمان و زمين است ، آسمان با اشعه اجرام نوراني و با بارانهايش ، و زمين باگرفتن آن اشعه و آن بارانها و رويانيدن گياه و حيوان و ساير پديدههايش و نيز با اين تقرير روشن ميشود كه در آيه شريفه ، ايجاز ( مختصر گويي ) لطيفي به كار رفته ، چون اولا رحمتي را كه در آيه قبلي بود ، برداشته به جايش در اين آيه كلمه نعمت آورده ، و ثانيا همين كلمه نعمت را مبدل به رزق كرده . و با اينكه مقتضاي سياق
دو آيه اين بود كه بفرمايد : هل من رازق و يا بفرمايد هل من منعم ، و يا هل من راحم هيچ يك از اين تعبيرها را نفرمود ، و به جاي همه آنها فرمود : هل من خالق تا اشاره باشد به برهان دوم ، برهاني كه خصومت ولجاجت را از بين ميبرد ، چون مشركين تدبير عالم را كار آلهه خود ميدانستند ، و ميگفتند اين آلهه هستند كه به اذن خدا ، عالم را اداره ميكنند ، و اگر از ايشان بپرسند : آيا رازق و يا منعمي غير از خدا هست ؟ خصومت و نزاع خاتمه نمييابد ، چون ممكن است در پاسخ بگويند بله آلهه رازق و منعمند ، چون خدا تدبير امور عالم را به آنها واگذار كرده است ، ولي اگر از ايشان پرسيده شود : آيا
خالقي غير از خدا هست ؟ ديگر جز اعتراف به توحيد چارهاي ندارند ، چون با وصف خالق اشاره شده به اينكه رازقو مدبر تنها كسي است كه خالق رزق باشد ، و غير خالق نميتواند رازق باشد ، در نتيجه خصومت از بين ميرود ، و ديگر نميتوانند بگويند : آلهه هم خالقند ، چون خود مشركين اعتراف دارند به اينكه غير از خدا كسي خالق نيست ، تا بتواند از آسمان و زمين رزق ايشان را برساند . :: نوای روز