آمریکا قدرت برتر جهان نیست
همچنین خواستههای آمریکا به طور مداوم توسط بازیگران غیردولتی از کارتلهای مواد مخدر آمریکای لاتین گرفته تا گروههای اسلامگرا و شورشیان در مناطق مختلف جهان نادیده گرفته شده است.
فارس: یک اندیشکده آمریکایی با اشاره به گزارش شورای اطلاعات ملی که پیشبینی کرد تا سال 2030 هیچ کشوری قدرت برتر نخواهد بود، تاکید کرد برتری به معنی توانایی برای مجبور کردن دیگران به انجام اقدامات موردنظر است و واشنگتن چنین توانایی را ندارد و هم اکنون نیز قدرت برتر جهان نیست. «جیمز جوینر»، سردبیر شورای آتلانتیک آمریکا در مطلبی با عنوان «قدرت جهانی 2030» مینویسد: گزارش امروز «روندهای جهانی 2030» شورای اطلاعات ملی آمریکا پیشبینی کرده است که «تا سال 2030 هیچ کشوری چه آمریکا، چین یا هر کشور بزرگ دیگری قدرت برتر نخواهد بود.» با توجه به اینکه این مسئله هم اکنون نیز صدق میکند، نمیتوان گفت که پیشبینی چندان دشواری در این خصوص انجام شده است. این درست است که با سقوط شوروی سابق در سال 1992-1991 آمریکا به تنها ابرقدرت جهان تبدیل شد، قدرتمندترین ارتش جهان را در اختیار دارد، اقتصادش برتر است، بیشترین تولید ناخالص ملی را داشته و پولش ارز رایج بینالمللی است اما همانطور که «رابرت داهل» تعریف کلاسیک قدرت را ارائه میدهد، «الف تا جایی نسبت به ب قدرت برتر را دارد که بتواند ب را به کاری مجبور کند که در غیر این صورت ب آن را انجام نخواهد داد»- آمریکا اکنون قدرت برتر نیست. این کشور نتوانسته است تولید تسلیحات هستهای در پاکستان و کره شمالی را متوقف کند و حتی با همکاری قدرتمند بینالمللی نیز احتمالا نخواهد توانست اهداف هستهای ایران را از بین ببرد. برغم توانایی آمریکا در ساقط کردن آسان حکومتهای مستبد در افغانستان، عراق و لیبی، این کشور در تشکیل حکومتهای جدید در این کشورها طبق خواسته خود موفق نبوده است. همچنین خواستههای آمریکا به طور مداوم توسط بازیگران غیردولتی از کارتلهای مواد مخدر آمریکای لاتین گرفته تا گروههای اسلامگرا و شورشیان در مناطق مختلف جهان نادیده گرفته شده است. مطمئنا آمریکا پیروزیهای تاکتیکی بزرگی را علیه رهبران این گروهها بدست آورده اما این پیروزی تاکتیکی دیری نپاییده است. شورای اطلاعات ملی آمریکا چنین روندهایی را در حال رشد توصیف کرده است. * قرنها برتری غربیها در سال 2030 به پایان میرسد آنها پیشبینی کردهاند که «قدرت گرفتن افراد و نه دولتها در 15 تا 20 سال آینده به دلیل کاهش فقر و رشد عظیم طبقه متوسط جهان، تحصیلات بیشتر و مراقبتهای بهداشتی بهتر تسریع خواهد شد. رشد طبقه متوسط جهانی نشاندهنده یک تغییر ساختاری است: برای اولین بار اکثریت جمعیت جهان فقیر نخواهند بود.» در حالی که این مسئله موجب خوشحالی است بحث دیگری که در این گزارش مطرح شده، نگرانکننده است: «اشخاص و گروههای کوچک دسترسی بیشتری به فناوریهای مرگبار و مختلکننده (خصوصا توانایی حملات دقیق، ابزار سایبری و سلاحهای بیوتروریسم) دسترسی خواهند داشت که به کمک آنها میتوانند منجر به خشونتهای گسترده شوند- توانایی که پیش از این در انحصار کشورها بود.» در عین حال قرنها تسلط کشورهای غربی ممکن است به پایان برسد. این گزارش پیشبینی میکند که تا سال 2030 «آسیا از نظر قدرت جهانی، تولید ناخالص ملی، تعداد جمعیت، هزینههای نظامی و سرمایهگذاری بر روی فناوریهای گوناگون از آمریکای شمالی و اروپا پیشی خواهد گرفت.» در حالی که این مسئله تقریبا به طور قطع درست است اما میتوان اطمینان داشت که اهمیت چندانی ندارد. در حالی که تولید ناخالص ملی، جمعیت، هزینههای نظامی و سرمایهگذاریهای فناوری واقعا اهرمهای بزرگ قدرت هستند اما همانطور که آمریکا در دو دهه گذشته درک کرده لزوما نمیتوانند «طرف ب را مجبور به کاری کند که نمیخواهد آن را انجام دهد». دلایل بسیار خوبی وجود دارند که فکر کنیم چین یا هند به عنوان قدرتهای بزرگ جهانی ظهور خواهند کرد. در واقع همانطور که «رابرت منینگ» از شورای آتلانتیک در گزارش خود با عنوان «پیشبینی 2030: راهبرد آمریکا برای جهان پساغربی» میگوید، «آمریکا همچنان به صورتی بیتناسب مدیر سیستم جهانی کنونی است. در بیشتر موارد هنگامی که جهان شماره 911 (شماره پلیس) را میگیرد، این آمریکاست که آن سوی خط پاسخ میدهد.» * ماهیت قدرت در حال تغییر است و به در اختیار داشتن اهرمهای نفوذ بستگی دارد این مسئله چند دلیل دارد اما احتمالا مهمترین آن این است که به گفته «جو نای» از هاروارد، آمریکا مدتهاست به میزان کافی از سلاحی با نام «قدرت نرم» استفاده کرده است که توانایی ترغیب دیگران به جذابیتها و نه استبدادگریها را به این کشور میدهد. از نظر نای، این مسئله زمانی رخ میدهد که «دیگر کشورها با تحسین کردن ارزشها، تقلید از الگوها و آرزو کردن برای میزان خوشبختی و باز بودن جامعه آن کشور میخواهند از آن تقلید کنند.» همانطور که منینگ میگوید آمریکا دهههاست به عنوان سیاست عمدی و ملی قدرت نسبی خود را کاهش داده تا دنیایی بسازد تا با ایدهآلهایش همخوانی داشته باشد: «راهبرد و سیاستهای آمریکا از زمان جنگ جهانی دوم به منظور ارتقای نسبی جهان و ترغیب و گسترش رشد اقتصادی، توسعه و شکوفایی جوامع طبقه متوسط بوده است.» «طرح مارشال» که پس از جنگ ویرانگر جهانی دوم منجر به بازسازی اروپا شد مشخصترین مثال از این دست است. اما سه کشور برزیل، هند و چین به دلیل سیستم معیارهای تجاری جهانی که آمریکا قرار داده به طور نسبی رشد کردند. منینگ به هشدار «برنت اسکوکرافت»، رئیس هیات مشاوران بینالمللی شورای آتلانتیک اشاره میکند که «ماهیت قدرت در حال تغییر است. این مسئله دیگر به تعداد افرادی که در خدمت ارتش هستند و یا قدرت اقتصاد ملی یک کشور بستگی ندارد بلکه به مهارت و اهرمهای نفوذ بستگی دارد.» در حالی که چین در راه رسیدن به رتبه یک اقتصاد جهانی است و میتواند به تعداد کل جمعیت آمریکا مردمش را از فقر نجات دهد اما با چالشهای بزرگی برای تبدیل شدن به رهبر جهانی روبروست. مشکلات داخلی چین از جمله جمعیت این کشور که به سرعت در حال پیر شدن است تداوم رشد کنونی را غیرمحتمل میکند. این کشور همچنین با فساد سیستماتیک و بیثباتی بالقوه سیاسی روبروست. احتمالا از نقطه نظر قدرتی مهمترین مشکل چین قدرت نرم در حد صفر آن باشد. در حالی که دیگران ممکن است به رشد اقتصادی چین غبطه بخورند و زیرساختهای مدرن آن را تحسین کنند اما تعداد کمی از کشورها وجود دارند که مایل به اجرای سیستم سیاسی آن هستند. در عین حال، آمریکا و اروپا که به طور مشترک نیمی از تولید ناخالص ملی جهان را داشته و اقتصادهایشان به مدت بیش از یک قرن به یکدیگر وابسته شده برغم چالشهای داخلیشان همچنان «ارزشهای دموکراتیک و عادتهای مشترک برای همکاری نظامی» دارند و قدرتهای در حال ظهور به این زودیها رقیب آنها محسوب نخواهند شد. البته هیچ یک از این پیشبینیها قطعی نیستند. برای اینکه آمریکا و اروپا بتوانند جایگاه اقتصادی و سیاسی خود را بدست بیاورند به میزان همکاری آنها برای ارتقای ارزشهای مشترکشان بستگی دارد و چگونگی تشکیل موسسات جهانی توسط غرب و شرق برای مدیریت انتقال قدرت آینده به شدت بر سرنوشت جهان در سال 2030 تاثیرگذار است.