خروج از بحران ایران و آمریکا

گراهام آلیسون

کد خبر : 28597
است؛يک قانون اساسي در روابط بين الملل مي گويد؛ «دشمن دشمن من دوست من محسوب مي شود.»اين قانون باعث شد که چرچيل، با نقطه متضاد خود از لحاظ عقيده يعني استالين اتحاد جماهير شوروي در مقابل دشمن بزرگ تري به نام آلمان نازي متحد شود. کيسينجر هم همين استراتژي را با استفاده از چين در مقابل اتحاد جماهير شوروي به کار گرفت.حالا آيا اين قانون مي تواند يک رابطه مستحکم ميان امريکا و ايران را شکل بدهد؟در آغاز اين قرن - يعني هفت سال قبل- دو مخالف اصلي ايران چه کساني بودند؟ در شرق ايران با طالباني روبه رو بود که دو بار تا آستانه جنگ با ايران پيش رفته بودند. در غرب هم منفورترين و در عين حال خطرناک ترين دشمن ايران، يعني صدام حضور داشت، کسي که جنگي هشت ساله را که باعث کشته شدن حداقل سيصد هزار ايراني شد به اين کشور تحميل کرد. يک دهه قبل ايران يک دشمن عمده هم در شمال خود داشت؛ اتحاديه جماهير شوروي. در آن زمان بزرگ ترين مخالف اين دولت چه کسي بود؟ اسامه بن لادن، کسي که تعصب هاي خاص او جايي براي برقراري ارتباط ميان او و جمهوري اسلامي ايران باقي نمي گذاشت.حالا چه کسي اصلي ترين طرف منازعه با دشمنان ايران در شرق، غرب و شمال بود و چه کسي افغانستان را از سلطه دشمن ايدئولوژيک ايران بيرون آورد؟ ايالات متحده امريکا، در حالي که اتحاد جماهير شوروي يک دهه در افغانستان جنگيد و در نهايت شکست خورد نيروهاي امريکايي در سه ماه توانستند طالبان را شکست بدهند. در مقابل دشمني که در طي يک دهه ايران را کاملاً زير تهديد داشت، نيروهاي امريکايي بدون زحمت زياد و طي تنها سه هفته به پيروزي رسيدند و استراتژي هاي اصلي امريکا در دوران جنگ سرد (رفتار توام با قدرت و چالاکي) عمده ترين علت فروپاشي اتحاد جماهير شوروي بود. بنابراين اگر قرار باشد که نمره بدهيم، مي توان ايران را مديون (پيروز تحرکات) امريکا دانست؛ کشوري که تا پيش از اين در برقراري ارتباط و مذاکره با ايران در مورد هر کدام از اين مسائل ناکام مانده بود. اما از نقطه نظر استراتژيک، زماني که عواقب رفتارهاي سياست خارجي يک کشور فوايد زيادي براي کشور ديگر داشته باشد، اين مساله مي تواند دو طرف را به همکاري ترغيب کند حتي اگر آنها در آن موضوع اختلاف عمده يي با هم داشته باشند. به اين نکته توجه کنيد که حکومت شکل گرفته توسط امريکا در کشوري که قبلاً توسط بزرگ ترين دشمن ايران اداره مي شد رابطه بهتري با ايران نسبت به تمام کشورهاي ديگر منطقه دارد (از جمله کشورهايي که کاملاً دوست و متحد ايران محسوب مي شوند). در واقع حکومت مالکي به صورت پنهان تنها توسط دو دولت حمايت مي شود؛ امريکا و ايران.اين مساله چه معنايي در روابط ايران - امريکا دارد؟ بدون کوچک شمردن ناراحتي ها و علاقه هاي هر دو کشور شيوه چرچيل يا کيسينجر مي تواند کارگشا باشد. امريکايي ها در سال 2000 کوشيدند که پنجره يي جديد در ارتباط با ايران باز کنند. مادلين آلبرايت در آن زمان گفت؛ «زمان آن رسيده که امريکا و ايران به فصل جديد روابط وارد شوند که در آن امکان افزايش اعتماد و ايجاد يک ارتباط مناسب فراهم شود، ارتباط گرمي متفاوت با فضاي سرد و طولاني اين مدت ...»، در سال 2003 هم دولت ايران از يک «تبادل بزرگ» صحبت به ميان آورد اما هيچ کدام از اين مسائل شکل نگرفت.اما اين حقيقت باقي بود؛ اگر هر دو طرف در انتظار وضعيت ايده آل مي ماندند، روابط در حد نامتعادل و بسيار بد بين دو شريک طبيعي، مثل 28 سال گذشته، باقي مي ماند. پراگماتيست هاي هر دو کشور شيوه هاي مبتني بر تغيير رژيم را رد مي کنند اما صداي آنها توسط کساني که مبلغ نظريه «برخورد تمدن ها» هستند تحت الشعاع قرار مي گيرد. اين در حالي است که به نظر مي رسد نظريه «گفت وگوي تمدن ها» يک ايده که سال گذشته توسط پرزيدنت خاتمي رئيس جمهور ايران در خلال بازديد از امريکا طرح شد در اين مورد مناسب تر است.ديالوگ هاي اساسي نيازمند توجه به نکات واضح و مشخص است. امريکا که خيلي ها در ايران اين کشور را عامل تمام مشکلات اين کشور مي دانند، از اين منطقه نخواهد رفت. به طور مشابه، حکومت جمهوري اسلامي ايران هم پابرجا خواهد بود. وزير دفاع فعلي امريکا رابرت گيتس در مطلبي در سال 2006 تحت عنوان «ايران زماني براي شيوه جديد» نوشت؛ «ايران در آستانه انقلابي ديگر نيست... استحکام حکومت اسلامي ايران و اولويت هاي سياسي مرتبط با اين کشور وضعيتي را مي سازد که در آن ايالات متحده بهتر است با رژيم کنوني ارتباط برقرار کند تا منتظر فروپاشي حکومت آن باشد.»حالا زمان اين رسيده که هر دو کشور پشت ميز مذاکره بنشينند و بر سر مسائل مورد علاقه مشترک صحبت کنند. امريکا به طور مشخص اعلام کرده است که گفته هاي محمد البرادعي رئيس آژانس انرژي اتمي که از هر دو کشور خواستار يک «تايم اوت» شده را مي پذيرد، گفته هايي که خواستار لغو تحريم هاي ايران و نيز غني سازي براي سه ماه شده بود. حالا توپ در زمين ايران است... آيا آنها شجاعت بازي را خواهند داشت؟ منبع : روزنامه اعتماد
لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: