گروه هشت ساختار و اهداف

رحیم دوانقی

کد خبر : 28733
گروه هشت از اجتماع بین المللی کشورهای کانادا،فرانسه، آلمان، ایتالیا،ژاچن،روسیه،امریکاو انکلیس تشکیل شده است .این کشورها حدودا 65 در صد اقتصاد جهانی را در دست داند. هر ساله یکی از اعضای گروه هشت به صورت چرخشی ریاست گروه هشت را بر عهده می گیرند و ریاست گروه هشت میزبانی را نیز به مدت یکسال بر عهده دارد. علاوه بر این دستور کار و جهت گیری گروه هشت را نیز مشخص می کند،که ریاست دوره ای گروه در سال 2007 به آلمان تعلق دارد که از 6ژوئن تا 8ژوئن در هايلی گندام آلمان بر گزار شد. پیشینه تاریخی این مجمع برای اولین بار با شرکت کشورهای پیش رفته صنعتی در پی بحران نفتی 1973 و متعاقب آن رکود اقتصاد جهانی،ایجاد شد.در سال 1974 در کتابخانه ای در کاخ سفید با شرکت غیر رسمی مقامات اقتصادی آمریکا ، انگلیس،آلمان غربی، فرانسه،ایتالیا و ژاپن برگزار شد. که بعدا به گروه کتابخانه نیز مشهور گردید. در سال1975 به دعوت ژیسکاردستن رئیس جمهور فرانسه، سران این گروه به نشستی در رامپیلد فرانسه دعوت شدند .در این اجلاس، رهبران این شش کشور تصمیم گرفتند که اجلاس های منظم سالانه ، با ریاست چرخشی بین اعضاء را داشته باشند. در سال بعد نیز به پیشنهاد رئیس جمهور آمریکا جنرال فورد،کانادا نیز به این گروه ملحق شد. و درست بعد از این بود که این گروه به عنوان گروه هفت شناخته شد.نماینده اتحادیه اروپا هم به عنوان عضو ناظر در این نشستها شرکت می کرد. با پایان جنگ سرد و تجزیه اتحاد جماهیر شوروی در سال ا991 روسیه به عنوان کشور جانشین اتحاد جماهیر شوروی شناخته شد.با شروع نشست نپال در سال 1994 مقامات روسی در کنار نشست اصلی گروه هشت، ملاقات جداگانه ا ی با اعظای گروه هشت انجام دادند و متعاقب ان این ملاقات ها به نشست 1+7 نیز معروف گردید. به ابتکار رئیس جمهور بیل کلینتن و به پاس اینکه روسیه جهت گیری اقتصاد لیبرال را در پیش گرفته بود، روسیه در سال ا997 به طور رسمی به عضویت گروه هشت در آمد که البته بعدا در کنگره امریکا از این اقدام کلینتن به شدت انتقاد شد.در گنگره گروهی از سناتورها بر این اعتقاد بودند که تا زمانی که روسیه اصلاحات کامل اقتصادی را انجام نداده است و در این کشور آزادی سیاسی بوجود نیامده است نباید این کشور به عضویت این گروه پذیرفته شود. درپی پذیرش عضویت روسیه در سال1997 که بیشتر یک ژست سیاسی از سوی غرب بود، گروه جی 8 متولد شد. ساختار و فعالیت ها گروه هشت از همان آغاز شکل گیری به عنوان مجمعی غیر رسمی شناخته شده است و برخلاف سایر سازمانهای بین المللی مانند سازمان ملل یا بانک جهانی و غیره... فاقد اساسنامه، ساختار اداری دائمی یا دبیرخانه و اداره ی برای اعضاء می باشد. از این لحاظ در نوع خود کم نظیر است. ریاست گروه هشت به صورت چزخشی هر ساله به یکی اعضاء گروه تعلق می گیرد که هر دورهای ریاست از اول ژوئن هر سال آغاز می شود و کشوری که ریاست گروه را بر عهد دارد مسئولیت طرح ریزی و میزبانی یکسری نشست های که در سطح وزیران و سطوح پائین تر را ،برعهده دارد .این اجلاس ها به منزله ی اجلاس های مقدماتی می باشد که دستر کار اجلاس سران راکه در میانه ی سال(ژوئن هر سال) برگزار می شود راتعیین می نماید. در تمام سال نماینده کشورهای عضور که" سرف" نامیده می شوند به صورت مرتب و مستمر با یکدیگر در ارتباط هستند و در مورد مسادل قابل بحث و راکارها با هم بحث می کنند. گروه هشت به طور مستمر با مدیریت اقتصاد کلان،تجارت بین الملل، روابط با کشورهای در حال توسعه، مسئله ی روابط اقتصادی شرق و غرب ،انرژی وتروریسم سر و کار دارد. این موضوعات از مهم ترین دغدغه های گروه هشت می باشد.موارد ذکر شده که مبنای اولیه ی شکل گیری گروه هشت بودند به طور قابل ملاحظه ای گسترده تر شده اند به طور مثال اقتصاد کلان از قبیل اشتغال، سامانه های اینترنتی و مسائل فراملی از قبیل محیط زیست،مواد مخدر،جرائم فراملی ،برگزاری نشستهای امنیتی سیاسی تا عرصه های ارتقاء حقوق بشر از طریق امنیت منطقه ای و کنترل تسلیحات . نظرات مخالفان و موافقان گروه هشت هر ساله همزمان با برگزاری نشست سران G8 شاهد تظاهرات خشونت آمیزمخالفان جهانی شدن ونشست G8 هستیم.بنابر ادعای مخالفان گروه هشت، مسائل جهانی از قبیل فقر در آفریقا و کشورهای در حال توسعه،بحران بدهی ها، سیاست های نا عادلانه ی تجاری، گرم شده کره زمین،آلودگی محیط زیست،مسئله ایدز،حق انحصار داروی شرکت ها،عمیق تر شدن شکاف میان کشورهای شمال و جنوب و غیره ...تمامی این مشکلات با کشورهای صنعتی شمال و بویژه نشست های جی هشت در ارتباط می باشد. موافقان جی 8 معتقد اند که نشست های منظم سالیانه ی جی هشت فرصت مناسبی برای رهبران کشورهای صنعتی و قدرتمند فراهم می آورد تا در مورد مسائل پیچیده ی بین المللی و نحوه برخورد و واکنش نسبت به چالش های موجود جهانی باهم بحث کنند ودر این رابطه اقدامات مناسب و هماهنگی را اتخاذ کند.وچون خود این کشورها این تصمیمات را اتخاذ می کنند .تا حد بسیار زیادی به آن |پا یبند هستند.همچنین موافقان ادعا می کنند که سران جی 8 در اتخاذ تصمیمات خود به نظرات متخصصان و صاحب نظران مسائل بین المللی،کشورهای جهان سوم ،نهادهای بین المللی توجه می کنند.واین در راستای تائید حاکمیت جهانی( (global governance می باشد دراین اجلاس ها همچنین با تعریف مسائل جدید و اولویت ها، راهنمای خوبی برای تشکیل سازمان های بین المللی و رژیم های بین المللی متناسب با جالشهای روزمره می باشند. نشست اخیر جی هشت در آلمان و اما رهبران هشت کشور عمده صنعتی جهان کنفرانس سالانه خود رادر تفريحگاه هايلی گندام آلمان در دريای بالتيک را در حالی آغاز کردند که سایه تشنج و اختلاف ميان آمريکا و روسيه بر اجلاس سایه افکنده بود.کنفرانس سران هشت کشور عمده صنعتی تحت الشعاع تشنج و اختلاف رو به تشديد ميان روسيه و آمريکا قرار گرفت. ولاديمير پوتين رئيس جمهوری روسيه از برنامه آمريکا برای استقرار يک سيستم دفاع موشکی در شرق اروپا عصبانی است و آن را تهديدی عليه امنیت ملی روسيه می داند. روسيه در عين حال قويا با حمايت آمريکا از دادن استقلال نظارتی به کوسوو، استان آلبانيائی تبارهای صربستان، مخالف است. روسيه که همواره يک متحد صربستان بوده است، معتقد است که دادن استقلال به کوسوو تمامیت ارضی صربستان را نقض مي کند.جرج بوش ضمن رد اين نظر، روسيه را متهم کرد که به وعده های خود در مورد اصلاحات دمکراتيک، عمل نکرده است. موضوع دیگری که مورد اختلاف میان اعضاء G8 است، بحث مقابله با تغييرات جّوی است. خانم مرکل صدر اعظم آلمان وریاست دورهای گروه هشت، خواستار توافق گروه هشت در مورد به نصف رساندن گازهای مضرّ موسوم به گلخانه ای تا سال ۲۰۵۰ است، که گرم شدن کره زمين به آن نسبت داده مي شود . اما بوش تاکيد کرد که آمريکا با هيچگونه هدف يا جدولی زمانی در باره اين موضوع در کنفرانس سران هشت کشور عمده صنعتی موافقت نخواهد کرد. علی رغم اختلافات موجود میان اعضاء، در پایان اجلاس رهبران هشت کشور (معروف به جی هشت) وعده دادند که به مبارزه عليه بيماری مرگبار ايدز و بيماريها ی ديگر در آفريقا کمک خواهند کرد . آنها ۶۰ ميليارد دلار برای اين منظور در نظر گرفتند، اما هيچگونه جدول زمانی برای پرداخت اين پول تعيين نکردند. رهبران همچنين به نوعی مصالحه و سازش بر سر موافقت نامه تغييرات جوی نيز رسيدند. جرج بوش در اثر فشار سایر اعضای گروه با کاهش توليد گازهای گلخانه ای موافقت کرد و متعهد شد که امریکا در چارچوب سازمان ملل متحد در اين زمينه همکاريهای لازم را انجام خواهد داد. اما اين توافق، انتظارات آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان و ميزبان کنفرانس سران، را بر آورده نکرد. همچنين در حاشيه اين کنفرانس سران آمريکا و روسيه در طی مذاکراتی موافقت کردند که در ارتباط با مسئله طرح آمريکا برای سيستم دفاع موشکی در اروپای شرقی، گفت و شنود استراتژيک داشته باشند. با توجه به توافقات انجام شده میان اعضاء اینگونه به نظر می رسد که کشورهای عضو به نوعی توانسته اند به یک مصالحه در خصوص موضوعات مورد اختلاف دست پیدا کنند اما نمی توان به طور قطعی به حل اختلافات موجود میان طرفین در این اجلاس خوش بین بود به خصوص در رابطه با استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در شرق اروپا ، چرا که این موضوع به طور مستقیم در تعارض با منافع و امنیت ملی روسیه قرار داد. مومضوع دیگری که در اجلاس اخیر گروه هشت مورد بررسی قرار گرفت موضوع هسته ای ایران بود. سران هشت کشور بزرگ صنعتی جهان در پايان نشست خود در آلمان به ايران هشدار دادند که اگر همچنان از اجرای خواست شورای امنيت سازمان ملل متحد در مورد محدود کردن فعاليت اتمی خود سرپيچی کند، از اتخاذ اقدامات سختگيرانه تری عليه این کشور حمايت خواهند کرد. در بيانيه پايانی نشست سران کشورهاي این گروه ، از ايران خواسته شده است تا با اجرای قطعنامه شورای امنيت، کليه فعاليتهای مرتبط با غنی سازی اورانيوم را متوقف کند و بدين ترتيب اين امکان را فراهم آورد تا مذاکراتی برای حل اختلافی که بر سر فعاليت اتمی ايران وجود دارد آغاز شود.همچنین در بيانيه سران اين کشورها آمده که اگر جامعه جهانی اطمينان حاصل کند که برنامه اتمی ايران تنها در جهت اهداف صلحجويانه است، "فصل کاملاً تازه ای" در روابط با ايران در زمينه هسته ای و ديگر زمينه ها گشوده خواهد شد. بيانيه سران گروه هشت در شرايطی صادر می شود که مذاکرات اخير دبير شورای عالی امنيت ملی ايران در کشورهای اسپانيا، سوئيس و آلمان و اظهارات وی پس از اين مذاکرات به گمانه هايی در مورد توافق تازه ای ميان ايران و دولتهای اروپايی دامن زده بود.اين گمان مطرح شده بود که دولتهای اروپايی پيشرفتی را که ايران تاکنون در غنی سازی اورانيوم کرده است بپذيرند و تنها با اين شرط که ايران بيش از اين به گسترش فعاليت خود در غنی سازی اورانيوم ادامه ندهد مذاکره با اين کشور را از سرگيرند. اما در بيانيه سران گروه هشت هيچ نشانه ای از چنين توافقی به چشم نمی خورد و در آن اشاره شده که شرط از سرگيری مذاکرات اتمی ايران با دولتهای اروپايی، توقف غنی سازی اورانيوم است.بیانیه نشان می دهد که کشورهای غربی همچنان سیاست چماق و هویج را در خصوص برنامه هسته ای ایران دنبال می کنند . این کشورها در حالی که تهدید به اتخاذ اقدامات سختگيرانه تری عليه ایران می کنند ، مدعی هستند که در صورت حصول اطمینان جامعه جهانی از صلح آمیز بودن برنامه اتمی ایران فصل کاملا تازه ای از روابط با ایران را خواهند گشود. این در خواست گروه هشت در حالی مطرح می شود که ايران به عنوان عضو آژانس بين المللی انرژی اتمی و با استناد به پيمان بين المللی منع جنگ افزارهای اتمی، غنی سازی اورانيوم را حق خود می داند و اعلام کرده که غنی سازی اورانيوم را تنها به منظور استفاده صلح آمیز و دستيابی به فناوری توليد سوخت مورد نياز نيروگاههای اتمی انجام می دهد و به هيچ وجه حاضر به دست برداشتن از اين حق نيست.بنابراین تاکید هشت کشور صنعتی مبنی بر توقف تمام فعالیتهای هسته ای ایران امکان دست یابی به یک مصالحه ، در مورد موضوع هسته ای ایران را کم رنگ تر کرده و ممکن است که منجر به بن بست در مذاکرات هسته ای ایران و اتحادیه اروپا گردد. رحیم دوانقی کارشناسی ارشد دیپلماسی وسازمانهای بین المللی
لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: