انتشار کتاب وزارت اطلاعات درباره آیت الله مهدوی کنی
کد خبر :
30150
سي و هشتمين کتاب از مجموعهاي که وزارت اطلاعات درباره چهرههاي مهم داراي پرونده در ساواک منتشر ميکند، اختصاص به آيتالله مهدوي کني دارد. به گزارش «بازتاب» به نقل از کتابخانه تاريخ اسلام و ايران، مجموعه اسناد پرونده آقاي مهدوي كني عمدتا حاوي گزارش سخنرانيهاي آقاي كني در مسجد جليلي است، جايي که مرکز ثقل فعاليت وي در طول سالهاي ۵۷ ـ ۴۴ به حساب ميآمد. ساواك اين مسجد را «محلي براي اجتماع روحانيون مخالف و عدهاي طرفداران احزاب و دستجات افراطي دانسته» و آن را در كنترل داشت. در اينسخنرانيها ميتواند گرايش يك روحاني انقلابي و مواضع فكري و اجتماعي او را در شرايط پيش از انقلاب دريافت. براي نمونه وي در يك سخنراني در شهريور 1345 روي تبليغات مذهبي تأكيد دارد و اين كه گويندگان مذهبي ما تبليغ درست دين را نميكنند و «با برنامههاي خرافاتي از قبيل شمع روشن كردن و گريه كردن و اين كه هر كس زياد عبادت كند به بهشت خواهد رفت، مردم را مشغول نمودهاند» (آيتالله محمدرضا مهدويكني به روايت اسناد ساواك، ص 21). حمله به مجله «زن روز» در سخنراني ديگر آمده و از توصيههاي اين نشريه براي گسترش فساد انتقاد شده است (ص 25).
ايشان در سخنراني ديگري در اين باره دارد كه تنها قوانين قرآن ضامن نجات بشر است و ديگر قوانين داراي عيب و نقصميباشد(ص 31). گسترش فساد در جامعه و فراواني مراجعان به دادگستريها و مباحثي كه در سمينار زنان مطرح شده بوده، از مسائل است كه مورد تأكيد ايشان در سخنراني ديگري در آبان 45 بوده است. انتقاد از كارهاي دولت به طور مستقيم و غير مستقيم در سخنرانيهاي ايشان مطرح ميشده است از جمله اين كه «گفت: چند چيز است كه قرآن منع كرده و حالا دولت انجام ميدهد: يكي حجاب زن، يكي حقوق به اصطلاح مساوي زن و مرد و چيزهاي ديگر» (ص 42). بحث درباره موسيقي هم به صورت پرسش و پاسخ مطرح شده كه آقاي مهدوي گفته است: «سازندگان موسيقي يا دست به خودكشي زدهاند و يا مبادرت به اعترافاتي كه نشان دهنده اين مضرّات است كردهاند». (ص 46). يك نمونهاش برادرزاده آقاي مهدوي كني است كه ايشان شرح حال او را كه كارش فلوت زدن بوده به تفصيل بيان كرده است. (ص 49 ـ 50). بحث از ورزش و شطرنج و فوتبال هم تقريبا به طور مرتب در اين سخنرانيها مطرح ميشده است. در جلساتي همكه برخي از روحانيون انقلابي معمولا در قالب جامعه روحانيت تهران داشتند و در منزل
شيخ «ح» برگزار ميشد يا در خانه ديگري بود اما شيخ «ح» حضور داشت، گزارشهايي از آقاي مهدويكني و مطالب اظهار شده از طرف وي آمده است (ص 107، 108، 109 و....). مهدوي كني يكي از اركان ثابت اين جلسات بوده و به همين دليل نوع گزارشهاي اين جلسات در پرونده وي هم ضبط شده است. جالب آنکه به تدريج روحانيون انقلابي پس از چندين بار بازداشت و بازجويي، متوجه ميشوند که شرح مباحث آنها در اين جلسات از طريق يکي از اعضا موبهمو به ساواک گزارش ميشود و سرانجام از يکسو فرد مذکور را شناسايي، و از سوي ديگر ناگزير جلسات خود را هم در سال 54 تعطيل ميکنند. اما جالب اينکه آنها به صورت جمعي تصميم ميگيرند که نام وي را فاش نکنند و آبروي او را محفوظ نگه دارند که گويا تاکنون نيز پس از 30 سال، همين رويه حفظ شده است. يکي از نکات جالب، ارائه اخبار و چارهانديشي جمعي روحانيون مبارز در اين جلسات بوده است. شهريور 49: «مهدويکني گفت: به قول مرتضي مطهري، چند سال است که در ايران از دين زرتشت طرفداري و تبليغ ميشود، بايد فکري کرد. هاشمي جواب داد: خوب است آقايان درباره ايران باستان مطالعه کنند و به طور متمايل و ضمني اسلام را در مقابل زرتشت
مورد بحث قرار داده و معرفي نمايند». (ص ۱۳۱) اندکي بعد استاد مطهري کتاب «خدمات متقابل اسلام و ايران» را نوشت. در جلسه ديگري (بهمن ۴۸)، هاشمي اظهار داشت: در مجله «زن روز» مطالبي راجع به حجاب نوشه شده و خيلي به افرادي که حجاب دارند، حمله شده و از مطهري خواست که مقالهاي بنويسند، ولي وي قبول نکرد و گفت، سکوت بهتر است. (ص ۱۱۸). بعدها مقاله استاد مطهري در همان مجله «زن روز» چاپ و اندکي بعد مجموعه آنها در کتاب مسأله حجاب منتشر شد. در اين جلسه آقايان مرواريد، شيخ حسين کاشاني، سيد علي غديري، شهيد محلاتي، شيخ جعفر شجوني، موحدي کرماني، باهنر، مهدوي کني و هاشمي رفسنجاني در منزل آقاي مطهري حضور داشتند. آقاي مهدوي از پيش از انقلاب در مبحث «اقتصاد اسلامي» تحقيقاتي كرده بود كه در همين سخنرانيهاي مسجد جليلي نيز گاهي از آن مطالب گزارش شده است (ص 82، 86، 88، 97 و بسياري از صفحات ديگر). روشن است كه هدف آقاي مهدوي ارائه «نظام اقتصادي اسلام» بوده است. يكبار گفته بود «اسلام دين كاملي است و براي سياست، حكومت و اقتصاد هر كدام برنامههاي مفصلي دارد». در همان سخنراني ضمن اعلام حرمت بهرههاي بانكي بر اساس فتواي امام از مردم
خواسته بود پولهاي خود را در صندوقهاي تعاون و ذخيره جاويد مسجد لرزاده و غيره بگذارند (ص 197). گفتني است، حسن توانايان فرد ـ اقتصاددان كه اوايل انقلاب فراوان از وي نوشته و اظهار نظر شنيده ميشد ـ از افرادي بود كه مرتب در سالهاي 45 ـ 47 در مسجد جليلي حاضر ميشد. از گزارش ساواك روشن ميشود كه نشرياتي هم در مسجد جليلي تكثير و به فروش ميرسيده است (ص 89). در مسجد جليلي جلسات جشن نيمه شعبان هم برگزار ميشده كه در يكي از آن جشنها كه در مهر 51 برگزار شد، علي حجتي كرماني و شهيد محلاتي سخنراني سيار تندي ايراد كردند (ص 238 ـ 240). آقاي مهدوي يك بار در اوايل سال 52 دستگير شد، اما ساواك با ارفاق وي را آزاد كرده، به او هشداد داد «در صورتي كه بخواهد مجددا رويه خلاف خود را دنبال كرده و با نتيجهگيري از تاريخ اسلام و تسرّي غير منطقي آن به اجتماع كنوني ايران در سخنرانيهاي خود متعصبين مذهبي را عليه رژيم تحريك كند... به هيچ وجه در باره وي اغماض نخواهد شد». (ص 269). در اين مسجد گاهمرحوم باهنر، آقاي امامي كاشاني، سيد هادي خامنهاي و روحانيون ديگر هم سخنراني ميكردند. به ويژه در دورهاي كه آقاي مهدوي كني ممنوعالمنبر
بود، اين رويه مورد عمل قرار ميگرفت. آقاي مطهري هم گاه براي چندين شب متوالي در آنجا برنامه داشت (ص 327). در اسفند 53 گزارش شده است كه «مسجد جليلي تهران پايگاه عناصر متعصب مذهبي وابسته به گروهها و دستجات برانداز و مضرّه شده است». (ص 321). در شهريور 54 ساواك به شدت روي آقاي مهدوي كني حساس شده و دستور تشكيل جلسه كميسيون امنيت اجتماعي را درباره دستگيري و تبعيد وي داده است (ص 345). مسجد جليلي مركزي براي رفت و آمد برخي از مجاهدين هم بود و داستان ارتداد آنان روي سخنرانيهاي آقاي مهدوي تأثير گذاشت. وي در سخنراني خود در مهر 54 گفت: عدهاي از جوانها كه هميشه مشت گره كرده خود را آماده مبارزات اعلام ميكنند، چرا نبايد به نماز اهميت بدهند در حالي كه علي عليه السلام كه اول مبارز است، نماز را خيلي اهميت ميداده است. نامبرده اظهار تأسف كرد كه چرا بايد اولاد مسلمانها ماترياليست و بينماز شوند». (ص 357). آقاي مهدوي كني چند روز بعد در همان مهر 54 دستگير و به بوكان فرستاده شد(ص 370). اندكي بعد به دليل اعترافاتي كه افراخته كرده بود، به زندان كميته شهرباني منتقل شد. اتهام نامبرده همكاري با مجاهدين خلق بود (ص387 ـ
388). وي با اين كه به چهار سال حبس محكوم شده بود در آبان 56 آزاد گرديد. آقاي مهدوي در مهر سال 57 هم براي مدتي بازداشت بود(ص 426ـ 417). آخرين بازجويي از وي نوزدهم دي ماه 57 است (ص 430).