روابط ترکيه و ايران: يک دوستي بسيار کارآمد
منتقدان اردوغان، معاملات وي با ايران را سندي مبني بر آن دانستهاند که وي تلاش ميکند ترکيه را از غرب دور کند. در حقيقت، دولت او هدفي خلاف اين را دنبال ميکند، يعني در پي افزايش بختهاي ترکيه براي پيوستن به اتحاديه اروپاست بدين ترتيب که اين کشور را به دالان حياتي انتقال نفت و گاز از کشورهاي نفتخيز جمهوريهاي سابق شوروي ، خاورميانه به اروپا تبديل کند.
کد خبر :
32615
به نظر ميآيد عرض اندام در قبال آمريکا ، راهي غير معمول براي آغاز دوره دوم فعاليت يک دولت باشد که مشتاق است عنوان غرب گرايي خود را اثبات کند. اما اين همان کاري است که حزب ميانهرو اسلامگراي «عدالت و توسعه» ترکيه پس از گذشته چند هفته از پيروزي مطلق خود در انتخابات پارلماني 22 ژوئيه انجام ميدهد. به گزارش سرویس بین الملل «فردا»، مجله اکونوميست در تازهترين شماره خود نوشت: رجب طيب اردوغان، نخست وزير ترکيه، حلمي گولر، وزير انرژي خود را هفته گذشته به ايران اعزام کرد، جايي که وي يک سلسله معاملات را به انجام رساند. ايجاد شرکت مشترکي که 35 ميليارد متر مکعب گاز
طبيعي ايران را از طريق ترکيه به اروپا انتقال ميدهد و ساخت سه نيروگاه حرارتي توسط شرکتهاي ترک در ايران از جمله اين معاملههاست. آمريکا فورا گلايه کرد. زمزمههايي هم درباره اعمال تحريمهاي احتمالي شنيده ميشد. اما ترکيه پافشاري ميکند که حق دارد منافعش را پيگيري کند. ايران هم خوشحال است. منتقدان اردوغان، معاملات وي با ايران را سندي مبني بر آن دانستهاند که وي تلاش ميکند ترکيه را از غرب دور کند. در حقيقت، دولت او هدفي خلاف اين را دنبال ميکند، يعني در پي افزايش بختهاي ترکيه براي پيوستن به اتحاديه اروپاست بدين ترتيب که اين کشور را به دالان حياتي
انتقال نفت و گاز از کشورهاي نفتخيز جمهوريهاي سابق شوروي ، خاورميانه به اروپا تبديل کند . اين چندان هم غيرقابل باور به نظر نميرسد. کشورهاي اتحاديه اروپا نيمي از انرژي خود را که حدود يک پنجم نفت و گاز صادراتي شرکت دولتي گازپروم روسيه تامين ميکنند. نياز به تنوع بخشي در منابع انرژي ، زماني براي اروپا اهميت يافت که در سال 2005، گازپروم به شکلي غيرمنطقي قيمت گاز تحويلي خود را به اوکراين افزايش داد. استفاده روسيه از انرژياش باعث افزايش قدرت اين کشور در عرصه جهاني شده است و به همين دليل آمريکا در حال لابي شديد براي ايجاد دالان انرژي شرق - غرب است، شبکهاي از
خطوط لوله نفت و گاز که از کشورهاي سابق جماهير شوروي در آسياي مرکزي و جمهوري آذربايجان از طريق ترکيه به بازارهاي اروپايي ميرسند. اولين گام بزرگ به سمت تضعيف قدرت روسيه، راه اندازي خط لوله چند ميليارد دلاري بود که نفت آذربايجان را از ساحل خزر به بندر جيحان ترکيه در جنوب مديترانه ميرساند. اين اقدام که از نظر روسيه تحريکآميز بود، با راه اندازي خط موازي انتقال گاز از آذربايجان (و در نهايت ترکمنستان و قزاقستان) همراه شد که سال گذشته به پايان رسيد. اما گازپروم با افزايش قيمت گازي که به آذربايجان ميفروخت، ضربه منفي به اين طرح و اين کشور زد که نيمي از نيازهاي
خود را از روسيه تامين ميکند. اين حرکت به نوبه خود، آنها را مجبور به استفاده بيشتر از گاز خودشان کرد و در پر کردن خط لوله ترکيه که تا پايان ماه گذشته نيز بيکار مانده است ، ناتوان گذاشت. گازپروم در ماه ژوئن شرکت سهامي مشترکي با اِني ايتاليا تاسيس کرد که از درياي سياه روسيه تا بلغارستان خط لولهاي را احداث خواهد کرد. همه اينها باعث ميشود کمتر احتمال داشته باشد خواست ترکيه، تا سال 2011، براي رسيدن به رويايش به منظور احداث خط لولهاي از يونان به جنوب اروپاي مرکزي محقق شود. به گفته نجدت پامير، يک تحليلگر باسابقه ترکيه، براي همين است که ترکيه به ايران رو کرده
است. گاز ايران نه تنها باعث کمک به پر کردن خط لوله باکو ميشود، بلکه مجرايي را از خاورميانه يا آسياي مرکزي باز ميکند که علاوه بر دور زدن روسيه، اتکاي خود ترکيه را به منابع اين کشور ميکاهد؛ زيرا نيمي از نياز ترکيه به گاز طبيعي را گازپروم تامين ميکند. بر خلاف تامينکنندگان اتحاد جماهير سابق شوروي، ايران مسيرهاي انتقالي و مرزهاي متعددي را با ترکيه دارد. پامير معتقد است: «پارادوکس براي آمريکا اينجاست که ايران تنها کشور غير از عراق است که ميتواند به صورت واقعي سلطه روسيه بر انرژي را تحليل ببرد.