چالشهاي قانوني كودكآزاري جنسي در ايران
مطابق تعريف سازمان بهداشت جهاني (WHO) كودكآزاري عبارت است از آسيب يا تهديد به سلامت جسم يا روان و سعادت و رفاه و بهزيستي كودك، به دست والدين يا افرادي كه نسبت به او مسوول هستند.
کد خبر :
32703
به طور كلي، هرگونه آسيب جسمي يا روحي و رواني، سوءاستفاده جنسي يا بهرهكشي و عدم رسيدگي به نيازهاي اساسي افراد زير هجده سال توسط افراد ديگر و به صورتي كه تصادفي نباشد، كودك آزاري تلقي ميشود. در تعريف فوق، اگرچه تلاش شده است تا همه وجوه و ابعاد آزار كودكان را دربرگيرد، اما در هر حال، بسياري از مفاهيم مندرج در آن، ممكن است در بين صاحبنظران اختلاف برانگيز باشد. مطابق تعريف سازمان بهداشت جهاني (WHO) كودكآزاري عبارت است از آسيب يا تهديد به سلامت جسم يا روان و سعادت و رفاه و بهزيستي كودك، به دست والدين يا افرادي كه نسبت به او مسوول هستند. اما در مورد
تعريف كودكآزاري جنسي كه موضوع اصلي اين مقاله است، به تعريف ذيل اشاره ميگردد: منظور از آزار جنسي كودك، وادار كردن كودك به فعاليتهايي است كه منجر به ارضاي جنسي افراد بزرگسال ميشود. سوءاستفاده جنسي، تماسها يا تعاملات بين كودك و فرد بالغي است كه كودك را به منظور تحريك جنسي، مورد سوءاستفاده قرار داده است. آزار جنسي، معمولاً توسط افراد خانواده و نزديكان و آشنايان و به ندرت توسط افراد بيگانه صورت ميپذيرد. مطالعات نشان داده است كه در اكثر موارد، آزار دهندگان كودك، والدين وي و ناپدري و يا نامادري او هستند. مواردي كه شامل بيگانگان ميشود، درصد
كوچكي از كل موارد را دربرميگيرد. همچنين مطالعات نشان داده است كه در بيشتر آزارهاي جنسي كودكان كه توسط پدر اعمال شده است، كودك قرباني، دختر بوده است. ويژگيهاي اصلي كودكآزاري جنسي كودكآزاري جنسي، چه به صورت مداوم باشد و يا فقط يك بار صورت گرفته شود و خواه توسط افراد خانواده و نزديكان و خواه توسط افراد بيگانه انجام شده باشد، معمولاً داراي پنج شاخصه و ويژگي اصلي است: ۱. كودك، عموماً آن را دوست ندارد، ۲. ارضاي جنسي فرد آزاردهنده هدف اصلي آزار است، ۳. در اين رابطه يك تفاوت سني و قدرتي وجود دارد كه به طور موثري، رضايت معنادار از رابطه را ازبين
ميبرد، ۴. فعاليت جنسي معمولاً به صورت پنهان و همراه با نقشه و توطئه قبلي و اعمال زور از جانب فرد قدرتمند است، ۵. گاهي اوقات، كودك به جهت نياز شديد به حمايت فيزيكي يا عاطفي و توجه و وابستگي، خود شخصاً به پذيرش و شروع اين رابطه و يا حفظ رابطه جنسي، تمايل نشان ميدهد. مشكلات اجتماعي و فرهنگي مربوط به طرح بحث كودكآزاري جنسي اگر موضوع كودكآزاري جنسيكودكان تاكنون كمتر مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است، نه به خاطر كماهميت يا بياهميت بودن موضوع، و نه به جهت قلّت موارد اتفاق افتاده كودكآزاري جنسي است، بلكه اين موارد، كراراً واقع ميشود و به
دليل پنهان ماندن ضمانت اجراي موثر و كافي براي مجازات و تنبيه مرتكبان وجود ندارد. عدم طرح و پرداخت به اين معضل بزرگ فرهنگي و اجتماعي، بدين خاطر است كه از نظر سنتي و فرهنگي، اين موضوع به صورت يك «تابو» به شمار ميرود و تمايلي به صحبت دربارهاش وجود ندارد و ديگر آنكه جرم كودكآزاري و به ويژه كودكآزاري جنسي، يك جرم نسبتاً پنهان است و حتي به مرتكبان و مجرمان اين جرم نيز، از آنجا كه در ميان جمعيت پنهان هستند، جمعيت پنهان گفته ميشود. همچنين به اين دليل كه آمار دقيقي در مورد اين جرم، به دلايل مختلف، ارايه نميشود و به اصطلاح آمار سياه بزهكاري يا ليست
سياه وجود دارد، در خيلي از موارد، اين جرم پنهان باقي ميماند. تفاوت سوءاستفاده جنسي از كودك با آزار جنسي كودك اين دو عبارت در متون حقوقي انگليسي، زياد به كار رفتهاند اما از لحاظ تعريف، تفاوت چنداني با يكديگر ندارند و تفاوت آنها بيشتر در مراجع درماني يا قانوني است كه به آن مراجعه ميكنند. همه اعمالي كه به عنوان سوءاستفاده جنسي به كار ميرود، مسلماً آزار جنسي و آزارهاي عاطفي و رواني نيز به دنبال خواهد داشت و امكان ندارد كه كودكي مورد سوءاستفاده جسمي قرار گرفته باشد ولي آزار جسمي و يا رواني را تجربه نكرده باشد. يك تفاوت كه در مورد اين دو واژه ميتوان
اشاره كرد آن است كه محققان و روانشناسان معتقدند زماني كه يك شخص خاص در طول مدت زمان معين، يك فرد خاص را مورد آزار جنسي قرار دهد، سوءاستفاده جنسي (Abuse) واقع شده است. بنابراين در سوءاستفاده جنسي، شخص آزاردهنده و كودك مورد آزار جنسي، يك فرد ثابت هستند و اين آزار جنسي در طول مدت زمان تكرار ميگردد. خلاء قانوني تعريف كودكآزاري جنسي در ايران و خلاء قوانين كيفري در جهت حمايت از اطفال پس از انقلاب اسلامي، با تصويب قانون حدود و قصاص مصوب ۳/۶/۱۳۶۱ كليه مواد قانون مجازات عمومي سابق كه راجع به جرايم هتك ناموس و منافي عفت بود، نسخ گرديد و مقررات كيفري مطابق
شرع اسلام به مرحله اجرا گذاشته شد و علاوه بر آن، مصاديق ديگري از جرايم منافي عفت، غير از زنا، مانند تقبيل و مضاجعه، تفخيذ و مساحقه نيز مورد حكم قرار گرفت. ولي قانونگذار ، بلوغ يا صغر سن مجني عليه را كه سابقاً موجب تفاوت در مجازات ميشد، ناديده گرفت و از اين حيث همه را يكسان قلمداد كرد. همينطور، در قوانين كيفري ايران، اعمالي نظير هرزهنگاري كودكان (پورنوگرافي) و بهرهگيري از آنها مورد غفلت قرار گرفته است. درخصوص هر يك از موارد مهمي كه نسبت به كودكان مورد غفلت قانوني واقع شده و حمايت خاص كيفري از آن به عمل نيامده است، در ذيل به تفصيل سخن خواهيم
گفت. ۱. رضايت فرد(كودك) در رابطه جنسي در برخي از كشورها، بويژه كشورهاي اروپايي و كانادا، رضايت كودك، عامل مهم و تعيين كنندهاي براي تشخيص آزار جنسي يا سوءاستفاده جنسي است و در كشورهاي مختلف كه اين مكانيسم پذيرفته شده است، سنين مختلفي تعيين شده است. در كانادا، اگر كودك زير سن دوازده سال باشد، ارتكاب اين اعمال از سوي وي يك اختلال رفتاري محسوب ميگردد ولي پس از دوازده سال تا هجده سال، به عنوان يك جرم با آن برخورد ميشود. اما در قوانين كيفري و جزايي ايران، اساساً بحث رضايت فرد به طور كلي در رابطه جنسي نامشروع مطرح نيست و به طريق اولي، رضايت كودك
نيز به هيچ وجه تاثيري در مساله نخواهد داشت، در اين مورد در بندهاي جداگانهاي، جرايم و اعمال منافي عفت، مورد بررسي قرار خواهند گرفت. ادامه این یادداشت را میتوانید در اینجا بخوانید.