اصول حاكم بر حقوق بين الملل اينترنت

کد خبر : 34404
هرچند هم اكنون و با وجود بين المللي نبودن اينترنت نيز محيط سايبر به فعاليت خويش مشغول است ليكن كارشناسان ، متخصصان و اهالي حقوق در تلاش گسترده مي كوشند تا اصولي كلي را براي اينترنت طراحي نمايند . اين اصول از چند جهت حائز اهميت مي باشند اولاً اينكه براي آشنايي بيشتر با اين محيط مي توان به سراغ اين اصول رفت و با توجه به آنها شناخت بيشتري را از واقعيتهاي محيط وب به دست آورد . از سوي ديگر شناخت آنها مي تواند تأثير بسزايي در قانونگذاري و ايجاد قواعد حقوقي داشته باشد چرا كه براي صحت و سلامت يك قانونگذاري يكي از اصولي ترين قدمها شناخت اصول حاكم بر پديده مي باشد . در اين فرصت مي خواهيم به توجه به نظرات كارشناسان امر اصول و قواعد حاكم بر اينترنت را معرفي نماييم . 1 ) اصل آزادي دسترسي به اطلاعات : وينتون سرف معتقد است از آنجا كه اينترنت به شكل آزاد و باز شكل گرفته است بايستي همچنان به همان صورت باقي بماند . آنچه مشخص است كارشناسان تلاش فراواني به خرج مي دهند تا از نفوذ دولتها به عرصه مديريت اينترنت جلوگيري كنند ولي آنچه مشخص است اين است كه حتي اگر در اين راه موفق نباشد مطمئناً نخواهد گذاشت اصل آزادي دسترسي به اطلاعات مورد خدشه واقع شود . البته ذكر اين نكته نيز خالي از فايده نخواهد بود كه اين اصل با يكسري چالشهايي مواجه است . براي مثال آمار و ارقام درباره كاربران اروپايي و آمريكايي اينترنت در مقايسه با كاربران آفريقايي ، وضعيت وحشتناكي را به نمايش مي گذارد . از سوي ديگر و از آنجا كه قريب به 70 درصد اينترنت به زبان انگليسي نگاشته شده است مي توان تصور كرد كه تا چه اندازه متكلمين به ساير زبان ها توان استفاده از آن را خواهند داشت . با همه اين احوال و با همه اعتراضاتي كه مبدعين و مديران اينترنت به اين امر داشته اند ليكن تلاش جهاني بر اين است كه تا اصل آزادي دسترسي به اطلاعات همچنان بي خدشه باقي بماند . 2- اصل تخصصي بودن اداره ايننرنت : دانشمندان معتقدند اصولاً دولتها قادر به اداره اينترنت نيستند . زيرا اين مسئله يك امر كاملاً تخصصي است . حتي پاول تومي سازمان آيكان را يك نهاد تخصصي قلمداد مي كند كه نشستهاي آن بيشتر در زمينه هاي فني برپا مي گردد . هرچند كارهايي كه امروزه به اينترنت سپرده شده است لزوم بين المللي شدن اداره آن را افزايش داده است ليكن حتي دولتها نيز بر اين باورند كه نمي توان بدون مبنا قرار دادن فعاليتهاي تخصصي ، اداره كرد فعالي را براي آن پيش بيني نمود . اگر تصور كنيم كه مديريت اينترنت به دولتها واگذار شود و آنها از پس وظيفه برنيايند مطمئناً نتايج حقارت باري در پي خواهد داشت . از همين رو دولتها را براي قائم مقامي برگزيده اند . اتحاديه بين المللي مخابرات يك نهاد تخصصي سازمان ملل است و وظايف آن بيشتر از همه ، به حال و روز اينترنت مي آيد . البته عده اي نظر جالبتري دارند . آنها معتقدند بايستي مديريت از آيكان سلب نشود بلكه مديريت خود آن از دست ايالات متحده خارج و به يك ارگان بين المللي سپرده شود . 3 ) هميشه در دسترس بودن و پاسخگويي به همه : اينترنت به شكلي طراحي شده است كه كه امكان تعطيلي براي آن وجود نداشته باشد . به عبارت ديگر فعاليت مادام العمر به عنوان مبناي كار آن به شمار مي رود . علاوه بر آن امكانات لازم براي دستيابي به اينترنت براي همه مردم به صورت يكسان وجود داشته و به عبارتي سهل الوصول ترين راه براي دستيابي به اطلاعات به شمار مي رود . اين اصل نتيجه عملي اصل اول يعني آزادي دسترسي به اطلاعات به شمار مي آيد و نقطه ديگر همين واقعيت است . اگر تصور كنيم همه بايد بتوانند به طور آزاد به اطلاعات دسترسي پيدا كنند بايد پذيرفت كه اين اطلاعات بايستي هميشه در دسترس بوده و هيچ فرقي ميان كساني كه علاقه به داشتن اين آگاهيها داشته باشند بوجود نيايد . اين يك اصل مترقي است كه هيچ دانشگاه يا كلاس درسي قادر نيست به طور شبانه روزي در خدمت دانشجويان خويش قرار گرفته و هيچ محدوديتي هم در پذيرش دانشجو قائل نشود . از سوي ديگر اين توانايي خود ناشي از محيط ديجيتاي است كه رايانه آن را در اختيار اينترنت قرار داده است . 4 ) اصل آزاديخواهي ليبراليستي : اينترنت محل تضارب آراء است و دقيقاً همان جايي است كه از سيستمهاي باز استفاده شده و هيچ كس قصد ندارد از ارائه اطلاعات ديگران جلوگيري كند . هرچند عده اي بيمار رواني پيدا مي شوند كه سعي دارند در روند فعاليت شبكه اختلال ايجاد كنند ولي اين باعث نمي شود كه اصل اساسي آزاديخواهي در وب مورد خدشه قرار گيرد . اينكه تفكرات متضاد در علوم فني و پايه در كنار يكديگر بسط و پرورش يابند به آن اندازه باعث ايجاد حساسيت نمي شود ليكن امكان بروز عقايد متضاد اجتماعي ، مذهبي و سياسي . فضاي ليبراليستي را پديد آورده كه بر حساسيت ها و جذابيتهاي وب روز به روز مي افزايد . شايد اين نتيجه ليبراليستي از دامن ليبرال دموكراسي ناشي شده باشد ليكن آزادي پرسش و پاسخ يكي از موارد مشترك تشييع با ليبرال دموكراسي است . 5 ) اصل تمركز زدايي و عدم امكان اخراج : تمركز زدايي در محيط سايبر به اين معناست كه هيچ كس نمي تواند با به تعطيلي كشاندن يك كامپيوتر خاص ، فيوز اينترنت جهاني را خاموش كند . طراحان اينترنت خراب شد مراكز ديگر وظايف آن را به عهده بگيرند اين مسئله بر امكان دوام شبكه مي افزايد و از طرف ديگر نشان دهنده حسن نيت طراحان اينترنت به شمار مي رود . مسئله بعد عدم امكان اخراج هيچ كاربر توسط هيچ مرجع موجود مي باشد . البته اين زماني است كه كسي به سوء استفاده هايي كه قانون آنها را منع نكرده است دست نزده باشد . در محيط اينترنت باقي بماند و علاوه بر كسب اطلاعات و دانايي به بسط و گسترش عقايد خويش بپردازد . اين امكان كه يك پليس با نيروي انتظامات در شبكه وجود داشته باشد هرچند به راحتي مي تواند فراهم گردد ليكن با اصل عدم امكان اخراج سازگاري ندارد . بسياري از اطاقهاي گفتگو براي رعايت اصول خود به اين راه حل متوسل مي شوند ليكن اصل اساسي در اينترنت عدم توسل به چنين حربه هايي است . البته اينكه قانون بتواند كاربري كه با سوء نيت اعمالي را انجام مي دهد را اخراج كند يك مسئله دولتي است و در سطح جهاني اين اصل تا به امروز غيرقابل خدشه باقي مانده است . اين اصل به جاي محدود كردن استفاده كنندگان به شبكه ها توليد مي كند براي انكه با عده اي بيمار رواني و جاني مواجه شوند امنيت خود را به طور كامل رعايت نمايند زيرا نمي توان عده كاربران جاني را بيشتر از سالم تصور نمود . 6 ) اصل دموكراسي : دموكراسي از نوع ماگنا كارت روشي است كه با صدور فرمان منشور كبير در انگليس ايجاد شد . در اين روش قدرت پادشاه ، متعاقب حوادث تاريخي به اشراف ، نجباء بورژوازي و يا مردم سپرده مي شود و در اين ميان سلطنت محدود به وجود مي آيد . وقتي ژان پادشاه وقت انگليس در سال 1215 ميلادي خود دست به محدوديت قدرت زد و اختيارات وسيعي را از كف داده بود كه فرايند تاريخي محدوديت پادشاهي آغاز گرديد . اين نوع تعديل قدرت را ماگنا كارتا ناميده اند كه در آن پادشاه به اختيار خود دست به تعديل قدرت مي زند . مليتون مولر يكي از مسؤولين ارشد ICANN معتقد است هرچند در ابتداي تأسيس اينترنت ايده توافق جامعه در اداره آن وجود داشت ليكن هم اكنون نحوه اداره اينترنت به صورت دموكراسي ماكناكارتايي است و در آن تلاش براي پايمال نشدن امتياز توسط پادشاه حرف اول و آخر را ميزند . شايد منظور مولر، قدرت حاكميت موجود در ايالات متحده باشد كه هر آن مي تواند دكمه فيوز اينترنت را در هر نقطه از جهان قطع نمايد . به عبارت ديگر او با بيان اين مسئله نقطه ضعف اساسي مديريت فعلي بر اينترنت را هر چه واضحتر به تصوير مي كشد . هرچند شايد خود وي چنين قصدي نداشته باشد ليكن اينكه دعا به جان اعليحضرت براي بقاي دموكراسي در اينترنت ادامه يابد با هيچ يك از اصول ليبراليستي اينترنت همخواني نخواهد داشت . 7 ) اصل تقويت نوآوري و خلاقيت با تكيه بر داوطلبانه بودن : وينتون سرف كه از او به عنوان يكي از پدران اينترنت نام برده مي شود معتقد است هرچند قواعد استفاده از اينترنت كمتر توسعه يافته است ليكن مشكل زماني به وجود خواهد آمد كه نوآوري و آزادي خلاقيت كه در اينترنت به عنوان اصل و پايه مورد شناسايي قرار گرفته است مورد خدشه واقع شود . اينترنت همواره محيطي را خلق كرده است كه همگان مي توانند با تكيه بر تواناييها و استعدادهاي خود دست به ابداع و خلاقيت بزنند ليكن اين هراس وجود دارد كه اگر مديران آن دولتها باشند به نحوي جلوي اين مسئله گرفته شود . هرچند اين ايده در صورتي كه قايل به دموكراسي ماگناكارتا باشيم بيشتر در معرض خطر قرار خواهد داشت . جان پوستل يكي از پيشگامان عرصه اينترنت نيز معتقد است بزرگترين ويژگي مديريتي اينترنت داوطلبانه بودن مديريت در آن است . از آنجا كه خلاقيت به طور آزاد در حال گسترش مي باشد هرلحظه مي توان متفكرين و نوآوران را تصور نمود كه مي توانند راه حلهاي بهتري را براي اداره اينترنت پيشنهاد دهند . از اين رو به قول جان پوستل لازم است تا مسيري آزاد براي اداره و مديريت آن در نظر گرفته شود تا هركس پيشنهاد بهتري ارائه داد بتوان از آن نيز سود جست . 8 ) اصل كمونيست اجتماعي : مولر معتقد است يكي از اصول اساسي اينترنت كمونيست اجتماعي حاكم بر آن است . او با برگزيدن لفظ كمونيست قصد دارد هويت پيچيده و سازماندهي شده اجتماعي و مسووليت فوق العاده كه در اين محيط در عين حال كه به يك دموكراسي از يكسو ، داوطلبانه بودن مديريت از سوي ديگر بها داده مي شود ، سخن از كمونيست و زيرساختهاي محكم و چارچوبهاي دقيق نيز هست . دانشمندان معتقدند براي مديريت يك توافق جمعي برپا گردد تا بتوان مديريتي استوار و مفيد را پديد آورد . 9 ) كنسانسوس: براي اينكه قانوني اجرا شود لازم است ميزان قابل قبولي از اطراف ذينفع آن در حقوق بين المللي نسبت به آن نظر مساعدي داشته باشند . كنسانسوس يكي از روشهاي تقبل يك قاعده يا يك خط مشي مي باشد . در اين روش نه تنها يك عده خاص و يك اكثريت مورد قبول بلكه همه افراد ذي نفع نسبت به رد يا قبول يا رد آن اظهارنظر مي كنند . اينجا رأي گيري به صورت ورقها يا هر راه ديگر معني نمي يابد بلكه حالتي ايجاد مي شود كه همه در ميان خود به يك نظر مثبت درباره قضيه اي واقف مي گردند . براي مثال اصل عدم توسل به زور را مي توان قاعده اي دانست كه در زمان تصويب منشور به طور اجماع مورد توافق همه كشورها بوده است . اين مسئله در قضيه هدايت يك واحد و مديريت آن بمراتب نمود بيشتري مي يابد . وقتي موسسه استانداردهاي ملي آمريكا قصد داشت مديريت اينترنت را به عده اي خاص از شركتهاي خصوصي بسپارد . آنها نظرات خاص خودشان را داشتند ليكن غيرانتفاعي بودن آنها باعث شد تا بتوانند روي يك سري اصول مشترك توافق جمعي نمايند . اين اصول ( كه ما نيز هم اكنون در پي بيان آنها هستيم ) از چنان درجه اهميت برخوردار بود كه ديگر نظرات بخاطر آن كنار گذاشته و روي اين اصول اجماع حاصل شد . از آنجا كه مديريت اينترنت به صورت غيرمتمركز به انجام مي رسد اگر زمينهايي ايجاد شود كه به جاي روش كنسانسوس يك راه حل ديگر براي تبيين اصول به كار رود مطمئناً مخالفت يك عده خاص از مديران مي تواند تأثيرات مخرب زيادي را براي كليت شبكه به بار آورد . 10 ) اصل توجه به تنوع فرهنگي : اين اصل از جمله اصولي است كه هرچند توسط مؤسسين اينترنت مورد توجه بوده ليكن قوياً مورد بيرحمي قرار گرفته است . متأسفانه هم اكنون اينترنت عملكردي دقيقاً مقابل اين اصل برجاي گذاشته است و به جاي دقت به آن زمينهاي فراهم شده تا فرهنگ غرب بسط و گسترش يابد . مردمان ديگر فرهنگها اولاً امكان دسترسي مناسب به اينترنت را ندارند . ثانياً در صورت دسترسي قادر نيستند چيزي حدود 70 درصد آن را مورد استفاده قرار دهند مگر اينكه به زبان انگليسي آشنايي داشته باشند .حتي اگر اين اشنايي نيز وجود داشت فرهنگ غرب قبل از داناييهاي مدنظر به سراغ مردم ديگر تمدنها خواهد رفت و اين نقطه مقابل اصل توجه به تنوع فرهنگي است . در اينجاست كه بين المللي شدن مديريت اينترنت مي تواند تأثير بسزايي بر اين اصل و نتايج آن داشته باشد . به هر حال اين يازده اصل را مي توان از لابلاي سبك مديريت فعلي و تفكرات حاكم بر اجلاسهاي جهاني درباره اعمال حاكميت بين المللي بر اينترنت استنتاج نمود . البته اصول ديگري همچون نقش حقوق بشر در اينترنت نيز وجود دارند كه پرداختن به آن يك بخش مجزا نياز دارد . شايد نتوان گفت كه تمامي اصول حاكم بر وب در همين اصول قرار دارد ليكن آنچه حائز اهميت به نظر رسيده در اين اصول جمع آوري گرديده است .
مهدي صمدي منبع: روزنامه حمايت
لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: