بزرگترين دروغ در اقتصاد ايران
دنیای اقتصاد
کد خبر :
35973
خبر كوتاه و كوبنده است: «نرخ بيكاري تك رقمي شد.» در همين حال اما بسيار قابل تامل! دو روز پيش مركز آمار ايران در گزارشي اعلام كرد: «براساس نتايج طرح آمارگيري نيروي كار در تابستان 86 نرخ بيكاري در كل كشور 9/9درصد بوده است كه تك رقمي شدن نرخ بيكاري در دهه اخير نشان ميدهد.» اينك تنها يك سوال در ذهن مينشيند: آيا واقعا اين خبر صحيح است؟ و با واقعيتهاي ديگر اقتصاد كشور همخواني دارد؟ دكتر عادل آذر استاد دانشگاه عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس ديروز در گفتوگو با يك روزنامه صبح تاكيد كرده بود: «امكان ندارد نرخ بيكاري تك رقمي شده باشد.» وي افزوده بود: «تجربه نشان ميدهد كه بهبود سالانه نرخ بيكاري يك سال و به طور مشخص در سال 85 نميتواند بيش از نيم و حداكثر يك درصد باشد. به بيان ديگر در خوشبينانهترين حالت نرخ بيكاري ميتواند در سال جاري به 5/11درصد برسد و امكان ندارد اين نرخ تك رقمي شده باشد. محاسبات واقعي، مشاهدات ما و نمونهگيريهاي تصادفي هم اين نظر را تاييد ميكند.» به باور دكتر محمدحسين اديب، عضو هيات علمي گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان تك رقمي شدن نرخ بيكاري «بزرگترين دروغ در اقتصاد ايران از زمان مشروطه
تاكنون» بوده است. اديب به خبرنگار ما ميگويد: «در محاسبه نرخ بيكاري در ايران خانهداري را شغل فرض ميكنند و بر اين بنياد تعداد بيكاران را اعلام ميكنند. اگر براساس عرف بينالمللي خانهداري را نيز شغل تلقي نكنيم تعداد بيكاران ايران به تحقيق از 30درصد عبور ميكند. در همين حال در ماه گذشته ميلادي در آمريكا فقط 100هزار شغل جديد ايجاد شده است و اگر تعداد مشاغل جديد ايجاد شده در آمريكا طي همه ماههاي يك سال آينده با ماه گذشته برابر باشد، تعداد كل اشتغال جديد ايجاد شده در آمريكا يك ميليون و 200هزار نفر خواهد بود. وي ميافزايد: ميدانيم در سال جديد يكميليون و 800هزار نفر از جمعيت كشور از سن 24 سالگي عبور كردهاند، به عبارت ديگر در سالجاري بايد براي يكميليون و 800هزار نفر شغل ايجاد ميشده است. در اين ميان اعلام كاهش ميزان بيكاري به كمتر از 10درصد گواه آن است كه بيش از يكميليون و 800هزار شغل در يكسال گذشته در ايران ايجاد شده است. توجه داشته باشيم كه در آمريكا با توليد ناخالص ملي 112هزار و 500ميليارد دلاري فقط يكميليون و 200هزار شغل جديد ايجاد شده است. در اين حال چگونه ممكن است در كشوري با كمتر از 300ميليارد
دلار توليد ناخالص ملي (يك چهلم آمريكا) بيش از يكميليون و 800 فرصت شغلي ايجاد شده باشد. استاد دانشگاه اصفهان با بيان اينكه تكرقمي شدن نرخ بيكاري با داوريهاي عقلي سازگار نيست، اظهار ميكند: موفقترين كشور جهان سوم در افزايش رشد اقتصادي در سال گذشته چين بوده است. كل اشتغال ايجاد شده در چين در سال گذشته 6ميليون فرصت شغلي بوده است. اگر ايران با الگوي چين رشد اقتصادي مييافت، به نسبت جمعيت خود تنها ميتوانست 400هزار شغل ايجاد كند. اعلام كاهش نرخ بيكاري به كمتر از 10درصد گواه آن است كه بهرهوري در ايران و رشد اقتصادي بيش از 4برابر چين بوده است كه چنين چيزي با مشاهدات سازگار نيست. اعلام كاهش نرخ بيكاري به كمتر از 10درصد بزرگترين دروغ در اقتصاد ايران از زمان مشروطه تاكنون بوده است. اديب در خصوص تاثير فصول سال روي ميزان اشتغال ميگويد: يكي از شاخصهاي معتمد براي محاسبه اشتغال ايجاد شده كه ضريب خطاي كمتري دارد، تعداد بيمهشدگان شاغل در سازمان تامين اجتماعي و ديگر نهادهاي بيمهگر در ايران است. در همين حال در يكسال گذشته تنها 400هزار نفر به شاغلان بيمهشده تامين اجتماعي اضافه شده است. آيا تعداد شاغلاني كه بيمه
نشدهاند، 4برابر شاغلاني بوده است كه مشمول نظام بيمهاي بودهاند؟ اين آمار نيز نشان ميدهد كه تعداد اشتغال ايجادشده در بهترين حالت بيشتر از 500هزار نفر نبوده است و نوسانات فصل مثل تابستان نيز در اين امر تاثير تعيينكننده نداشته است. وي ميافزايد: ضمن اينكه بودجه عمراني تخصيصيافته در چهار ماهه نخست سالجاري فقط 3هزار ميليارد تومان بوده است. اگر بودجه عمراني در 12ماه سال مساوي با چهار ماهه آغاز سال باشد، در سالجاري فقط 9هزار ميليارد تومان بودجه عمراني تخصيص مييابد. در حالي كه بودجه مصوب عمراني بيش از 18هزار ميليارد تومان است. به عبارت ديگر تخصيص بودجه عمراني فقط حدود 50درصد بودجه مصوب بوده است يا تخصيص بودجه عمراني به ميزان بودجه تخصيصي سال 83 بازگشته است. اديب ميگويد: به عبارت ديگر براي بيش از 90درصد مصوبات استاني آقاي رييسجمهوري و سفرهاي استاني ايشان هيچ بودجهاي در چهار ماهه نخست سالجاري تخصيص نيافته است. متوقف ساختن بودجه عمراني سفرهاي استاني رييسجمهوري به شدت ضد اشتغال بوده و بعيد است كه در حالتي كه بودجه سفرهاي استاني تقريبا متوقف شده است. بيكاري در ايران يك رقمي شده باشد. منطقي نيست غلامعلي
فرجادي استاد دانشگاه نيز در گفتوگو با خبرنگار ما، با مقايسه تعداد كل جمعيت فعال كشور كه براساس جديدترين سرشماري در آبانماه سال گذشته از سوي مركز آمار ايران اعلام شد و با فرض اينكه نرخ بيكاري 10درصد باشد، نتيجه ميگيرد كه طي 11ماه گذشته، يعني از پس از اعلام نتايج سرشماري تاكنون، بايد يك ميليون و 600هزار فرصت شغلي يا به عبارتي ماهانه 150هزارنفر فرصت شغلي در كشور ايجاد شده باشد. وي معتقد است: ايجاد يك ميليون و 600هزار فرصت شغلي با هيچ منطقي پذيرفتني نيست، چراكه اين رقم حتي از عملكرد كشورهاي پيشرفته در ايجاد فرصتهاي شغلي افزونتر است. فرجادي ميگويد: طبق نتايج سرشماري سال 1385 كه در آبانماه سال گذشته اعلام شد، كل جمعيت فعال كشور 23ميليون و 466هزار نفر است. از اين تعداد 20ميليون و 474هزار نفر شاغل و 2ميليون و 992هزار نفر بيكار بودهاند. همچنين براساس نتايج سرشماري سال گذشته كه رسمي و مستند است، نرخ بيكاري 75/12درصد بوده است. وي ميافزايد: از آذرماه سال گذشته تاكنون حداقل كل جمعيت فعال كشور 3درصد افزايش يافته است. بدين ترتيب ميتوان گفت، جمعيت فعال با افزايش رقمي حدود 700هزار نفر از 23ميليون و 466هزار نفر
به 24ميليون و 500هزار نفر رشد يافته است. اگر فرض كنيم از اين جمعيت تنها 10درصد بيكار باشند، تعداد بيكاران 2ميليون و 450هزار نفر و تعداد شاغلان 22ميليون و 50هزار نفر در سال جاري خواهد بود. در اين حال، اگر تعداد شاغلان سال گذشته يعني 20ميليون و 474هزار نفر را از تعداد شاغلان امسال يعني 22ميليون و 50هزار نفر كسر كنيم، اختلاف يكميليون و 600هزار نفري حاصل آمده به معني اين است كه طي ماههاي گذشته يكميليون و 600هزار فرصت شغلي ايجاد شده كه اين با هيچ منطقي پذيرفتني نيست. اين استاد دانشگاه همچنين اظهار ميكند: ميانگين ايجاد اشتغال كشور در دهه 70 حداكثر 400هزار نفر در سال و در سالهاي دهه 80، حداكثر 600هزار نفر در سال بوده است. اين ميانگينها نيز با رقم يكميليون و 600هزار فرصت شغلي همخواني ندارد و معلوم نيست كه چگونه ميتوان طي 11ماه يكميليون و 600هزار شغل ايجاد شده باشد.