درباره 500 سالگي اشغال خليج فارس

احمد مسجدجامعي

کد خبر : 38586
وقتي همٌل سردار نامدار وطن پس از نبردهاي ساحلي بسيار با متجاوزان به خليج فارس به دريا مي زند، ديگر در تاريخ خبري از او نيست، باقي در صفحات تاريخ حدس و گمان است و قوي ترين حدس هم اسارت او به دست پرتغالي ها است و ديگر هيچ، اما گاهي حتي وقتي تاريخ خاموش مي شود، هنر از سخن گفتن باز نمي ماند و جاي تاريخ را مي گيرد تا روايتي از نو بيافريند. سردار بلوچ در برابر فرمانده پرتغالي قرار مي گيرد و به خواست او مبني بر انتخاب يکي از زيبارويان پرتغالي تن در نمي دهد. فرمانده پرتغالي به همل مي گويد قايق کوچکت را رها کن و به کشتي بزرگ ما در،آ اينجا بساط عيش و عشرت برپاست. از ميان زيبارويان ما يکي را برگزين تا ما نسلي از تو داشته باشيم اما پاسخ همل نه است، نه يي هم به خاطر تفاوت دين و آيين و هم به خاطر وطن. او مي گويد من زنان سياه چشم وطنم را بيشتر دوست دارم. اين گوشه يي از حکايتي است که چندي پيش در يکي از برنامه هاي فرهنگي از يکي از چهره هاي برجسته هنري شنيدم و ترجمه اش را پرسيدم و بعد به ياد آوردم که امسال پانصدمين سال اشغال خليج فارس است و اين ترانه غمگين به بخشي از اين موضوع مي پردازد و از اتفاقي در پنج قرن پيش سخن مي گويد؛ رويدادي که سينه به سينه در هنر مردم بلوچ حفظ شده است و اينک به ما رسيده است تا بار ديگر به يادمان بياورد که براي حفظ اين سرزمين مردمانش چه رنج ها برده اند.چندي پيش بزرگداشت استاد ملاکمال خان هوت چهره برجسته و بي همتاي موسيقي مقامي و آوازي کشورمان از طرف فرهنگستان هنر و با حضور فراگير فرزانگان و فرهيختگان برگزار شد. استاد سال ها است که در اين قالب روايتي از قرن ها فرهنگ و تاريخ و ادبيات بخشي از حوزه تمدني بزرگ ايران را بيان مي کند. استاد در بخشي از اشعار خود که همراه با شور و هيجان بي نظير بود به شخصيتي اخلاقي، حماسي و تاريخي پرداختند؛ همل فرزند جينر.همل پهلواني است که نامي ماندگار در ادبيات شفاهي، داستان هاي مردمي و اشعار حماسي بلوچستان دارد و از همان طايفه يي است که استاد نسب به آن مي رساند. درست 500 سال پيش بود که همل در تاريخ ايران ظهور کرد و در جنوب کشور ما نقشي ماندگار از خود به يادگار نهاد. او شخصيتي بود که با اخلاق پهلواني و آداب جوانمردي به حمايت از بي پناهان و مظلومان و رسيدگي به امور بي سرپرستان و محرومان مي پرداخت. در آن سال ها پرتغالي ها در سوداي تصرف درياهاي مشرق زمين روزشماري مي کردند. آلبوکرک دريانورد نامدار همه جا در تعقيب مسلمان ها بود و در تلاش براي يافتن راه هاي جايگزين جاده ابريشم در دريا و بازپس گيري بيت المقدس از مسلمانان؛ جايي که در جنگ هاي صليبي از دست داده بودند.او براي تحقق اين خواست حتي در سوداي تصرف خانه خدا، مکه برآمد و تا درياي سرخ و ساحل جده پيش راند. در آنجا با آسماني تيره و تاريک مواجه شد و در امواج خشمگين دريا دچار ترس و وحشت گرديد و يک باره همه دلاوري و تجربه و دانش خود را از ياد برد و سراسيمه به سويي ديگر کشتي راند و پس از چندي در سواحل ايران پهلو گرفت، آنگاه به ايجاد تاسيسات نظامي و تخريب شهرها و روستاها و کشتار هموطنان ما پرداخت و ساختن کليساها را در سواحل ايران، البته درون باروها و قلعه هاي نظامي و حفاظت شده آغاز کرد. دولت مرکزي ايران در آن سال ها گرفتار پريشاني و آشفتگي بود و هنوز حکومت مقتدر صفوي مستقر نشده بود. از اين رو اشغالگران پرتغالي که با سلاح آتشين در سواحل ما پياده مي شدند تنها با مقاومت هاي محلي روبه رو بودند. نيروهاي محلي از يک سو، تجهيزات و امکانات چنداني در اختيار نداشتند و از سوي ديگر با کارکرد سلاح آتشين آشنا نبوده و به آن دسترسي نداشتند. در ميان تلاش هاي مردمي و مقاومت هاي پراکنده براي اخراج پرتغالي ها، در يک حوزه اتفاقات ويژه و گسترده يي روي داد. همل از مردان توانا و غيور سواحل جنوب از قبيله هوت و از ميان مردم بلوچ به ميدان آمد. او راه هاي زميني، دريايي و سواحل جنوبي ايران را به خوبي مي شناخت و در ميان عموم از پايگاه و جايگاه ويژه يي برخوردار بود. از اين رو نگاه هاي بسياري به سمت او خيره شد و حرکتي متفاوت را انتظار مي کشيد. چنين بود که همل وارد عرصه نبرد با دشمنان آيين و وطن شد و تلاش طولاني مدت خود را براي بيرون راندن متجاوزان آغاز کرد. به زودي گروه هاي وسيعي از دلاوران پيرامون او جمع شدند و با کمي امکانات يورش به دشمن را آغاز کردند. اين جنگ و گريز سال ها به طول انجاميد و بسياري از مرزهاي آبي جنوب کشور را دربرگرفت. حتي توپ هاي آتشين نتوانست شعله اين خشم مقدس را خاموش کند. متجاوزان به دژهاي نظامي خزيده بودند هر چند در آنجا هم زندگي امن و راحتي نداشتند. همل با کمک قبايل و مردم در همه جا حاضر بود و به ترس و نگراني دشمن دامن مي زد.هر چند از پايان زندگاني پرفراز و نشيب همل اطلاعات دقيقي در دسترس نيست ولي نام و ياد او در افسانه ها، لالايي ها و ترانه هاي محلي در «لارو، پشت تاکي، نازنيگ» باقي مانده است. در آخرين گزارش ها درباره همل گفته شده است که او براي دفاع از ايران با گروهي از ياران خود به درياي مکران (عمان) زد. آيا اين حرکت او در تعقيب دشمن فريبکار بوده است؟ آيا همل تصميم به استفاده از ظرفيت هاي جديدي از آن سوي آب ها براي محاصره پرتغالي ها داشته است؟ عده زيادي از ايراني ها مقيم زنگبار بودند، آنها مي توانستند ياران وفادار همل در باز کردن جبهه جديدي عليه دشمن باشند. جواب اين پرسش ها روشن نيست به جز آنکه مي دانيم همل در دريا ناپديد شد. آيا او را ربودند؟ نمي دانيم سربازان دشمن او را به حبشه بردند يا در پرتغال در اسارت نگه داشتند. تاريخ در اين زمينه خاموش است، اما داستان هاي مردم درباره همل بيان مي کند که او تا پايان عمر با دشمن سر آشتي نداشت و حتي در اسارت هم به پيشنهادها و امتيازهاي فراوان اجانب روي خوش نشان نداد و از عزت و شرف و غيرت ايرانيان تا پايان کار و روزگار دفاع کرد.سال ها گذشت؛ با قدرت يافتن دولت صفوي، فرزندان مرزنشين ايران زمين با کمک دولت مرکزي به خونخواهي ياران فداکار قديم برآمدند و حملات خود را به نيروهاي متجاوز آغاز کردند و با تلاش و تدبير و فداکاري تمامي مناطق جنوبي ايران را از لوث وجود کساني پاک کردند که در حقيقت به نيت فتح خانه خدا و تصرف کعبه به آب هاي گرم اين سوي عالم آمده بودند. اينک 500 سال از زمان اشغال خليج فارس مي گذرد. اشغالگران ديروز، امروز در نام و نشان اين منطقه به ترديد مي نگرند. هرچند آنان هم راه به جايي نخواهند برد. اما اين چيزي از وظيفه ما کم نمي کند. بر ماست ياد اين دلاوران را زنده نگاه داريم، نام و نشان امروز خليج فارس به خاطر رشادت هاي اين دلاوران است. تدارک برنامه هاي ويژه به مناسبت 500 سالگي اشغال خليج فارس و آغاز مقاومت هاي وسيع مردمي در برابر آن کمترين کاري است که مي توانيم انجام دهيم؛ کاري که سه سال پيش با برگزاري جشنواره يي کوچک در قشم آغاز شد، اما ادامه نيافت. در مراسم بزرگداشت استاد ملاکمال خان هوت اشعاري به زبان بلوچي درباره حماسه همل خوانده شد. اما هيچ کجا در محافل رسمي و رسانه هاي ملي به پانصدمين سال آغاز مقاومت و دفاع ايرانيان از مرزهاي آبي جنوب کشورمان در برابر متجاوزان اشاره نشده است چه رسد به آنکه کاري انجام شده باشد. بجاست به همين مناسبت به قطعه شعري اشاره کنم. اين شعر بخشي از تنها روايت مستند موجود فارسي در باب درگيري هاي دلاوران ايران زمين با پرتغالي ها است که به پيروزي درخشان فرزندان اين سرزمين منجر شد از رساله جنگ نامه کشم (قشم)، روايتي دست اول و گزارشي مستقيم از صحنه هاي جنگ که به برخي اطلاعات ارائه شده از طريق منابع اروپايي خط بطلان مي کشد؛ منبع : اعتماد
لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: