صورت عادی شهر ما
نگاهی به وضعيت کارتن خواب ها
کد خبر :
39788
روال اينگونه است که مرگ هاي مشکوک هر شب به بازپرس کشيک قتل تهران اعلام مي شود. اما مرگ اين چند نفر نه غيرطبيعي گزارش شد و نه مشکوک، بلکه آمار غافل گير کننده آنها در آغاز زمستان 82 بازپرس ويژه کشيک شعبه 4 دادسراي جنايي تهران را تحت تاثير قرار داد تا با اعلام مرگ ده ها نفر کارتن خواب در تهران، خبرنگاران را نسبت به اين مساله حساس کند. اواخر روزهاي آذر 1382 با چاپ گزارشي مشروح مرگ 40 کارتن خواب در تهران در يکي از روزنامه هاي سراسري صبح، مرگ اين چند نفر به سنديت رسيد و مکتوب شد. از زمستان 82 تاکنون اين چند نفر جنجال بسياري آفريده اند. بهروز هنرمند بازپرس شعبه 4 دادسراي
جنايي تهران که اولين چهره اعلام کننده مرگ کارتن خواب ها در تهران محسوب مي شود، بلافاصله پس از چاپ گزارش، خبر را تکذيب کرد و «مرگ 40 کارتن خواب در تهران» به رقمي بسيار پايين تر تقليل يافت. اين مرگ طبيعي و غيرمشکوک در تهران، بازتاب گسترده يي در رسانه ها پيدا کرد. چنانچه شهرداري و شوراي شهر تهران در جلسه يي اضطراري با نيروي انتظامي و بهزيستي وارد تعامل شدند. کميسيون فرهنگي، اجتماعي شوراي شهر در پي گردآوري اطلاعات مربوط به کارتن خواب هاي تهران از نيروي انتظامي درخواست کمک کرد و طي آن عمليات ويژه يي در تهران طراحي شد تا نسبت به شناسايي و جمع آوري متکديان خيابان
خواب اقدام شود. اين يک امر حکومتي بود. با آغاز طرح جمع آوري کارتن خواب ها ميني بوس هايي در سطح شهر به حرکت درآمدند که با همکاري نيروي انتظامي خيابان خواب ها را جمع آوري کنند و اين آغاز شکل گيري بحران جديدي براي مديريت شهري تهران محسوب شد. با انتشار اخبار تهران، استان هاي ديگري هم از مرگ هاي خياباني خبر مخابره کردند اما هيچ کدام از تهران پايتخت جلو نيفتادند. در پي اخبار مخابره شده طي دو سال شوراي شهر تهران ساختمان چند طبقه يي از شهرداري مطالبه کرد تا تجربه جديدي در تهران عرضه شود که نام آن را «گرم خانه» بگذارند. گرم خانه ها به نوبت در چند نقطه تهران انتخاب شدند و
دو زمستان طول کشيد تا براي ساماندهي خيابان خواب ها آماده شوند. زمستان سال بعد همزمان شد با به نتيجه نرسيدن وضعيت ساماندهي خيابان خواب ها. در نتيجه دانشجويان صبح يک روز کاري مقابل ساختمان شهرداري تهران تجمع کردند. تجمع اعتراض آميز دانشجويان بار ديگر خبر سال گذشته روزنامه ها را تاييد مي کرد و نسبت به مرگ بيش از 40 نفر در پايتخت بهانه جويي داشت.
اعتراض دانشجويان در زمستان 83 با ايجاد گرم خانه هاي موقتي در چند نقطه تهران خاموش شد. سال بعد هم وضعيت کارتن خواب ها شکل تکراري خود را گرفت تا اينکه با آغاز سرماي پاييزي در روز آخر آبان ماه 1384 چند نماينده در جلسه علني مجلس نسبت به لزوم ساماندهي کارتن خواب ها به وزيران کشور و بهداشت تذکر دادند. با اعتراض هاي مقطعي، نيروي انتظامي آماري از تعداد متکديان جمع آوري شده تهران ارائه مي کرد. شکل ظاهري داستان جمع آوري متکديان و کارتن خواب هاي تهران، نمايش همگرايي مديران دولتي و شهري را داشت اما در ميانه ماجرا آشوبي حکمفرما بود ميان پذيرش مديران بالايي و مياني براي
ساماندهي کارتن خواب ها. نيروي انتظامي، سازمان بهزيستي و شهرداري تهران در ابتدا رويه متعادل همکاري را پيش گرفتند ولي با آغاز جمع آوري و گردآوري اطلاعات هر يک از دستگاه هاي مسوول اعلام برائتي غيرملموس داشتند مبني بر اينکه دستگاه ديگري را مسوول جمع آوري و ساماندهي عنوان مي کردند. جمع آوري، رده بندي و ساماندهي خيابان خواب ها آماري همگن با چهره يک پايتخت نشان داد که بسياري پذيراي قبول واقعيت آن نبودند. وجود کارتن خواب ها در تهران اگرچه تاکنون بوده ولي ناديده گرفته شده است، گويي چشم مديري يا شهروندي را اذيت نکرده است ولي با اعلام خبر مرگ شبانه کارتن خواب هاي
سرمازده در تهران واقعيتي به مديران شهري و مسوولان آسيب هاي اجتماعي در تهران گوشزد شد. کارتن خواب هايي که اغلب آنها «معتادان آخرخطي» لقب گرفته بودند، در پس يک سرماي ناغافل آذرماه شبانه مردند و جنازه هاي خشک شده آنها صبح زود روي دست شهر ماند. به گفته عضو شوراي دوم شهر تهران «خانواده يي ندارند تا خبر شوند.» آخر خطي ها چهره واقعي ابرشهر تهران بودند و هستند که ظاهراً با آغاز فصل سرما به ياد مي آيند. يادآوري آنها که به انواع مواد مخدر معتادند و بدنشان هر نوع سوزني را پس مي زند، چهره واقعي تمام شهرهاي بزرگ است. معضل کارتن خواب ها با تمام جنجال هاي رسانه يي که پس از سال
ها در آذر 1382 گريبان تهران را گرفت، چهره عادي اين شهر و بسياري از شهرهاي بزرگ دنيا است. طي چهار سال گذشته که مديران «خيابان خواب ها» را ديده اند، برنامه هاي بسياري جهت ساماندهي اين گروه از مردم ايران نوشته شده است. چه بسا آنها گروهي شکل گرفته از هر نقطه ايران معرفي شده اند. از متکديان، معتادان، دانش آموزان و دانشجويان و حتي تحصيلکرده هاي کارشناسي ارشد و دکترا در ميان آنها نام برده شده است و اکنون در آمار کارتن خواب هاي تهران شمرده مي شوند. اين چهره واقعي شهر بزرگي است که حريم آن به سختي معلوم مي شود و طرح جامع آن به سختي نوشته مي شود. نکته اينجا است؛ يا به عنوان
شهروندي که در کلان شهر زندگي مي کند بايد با مقوله خيابان خواب ها کنار بياييم و بپذيريم که گروهي از مردم ايران روزها در کوچه ها مي گردند و شب ها در خيابان ها مي خوابند که اگر بخت با آنها يار باشد تا صبح دوام آورده روزهاي بعدي را تجربه مي کنند.
يا اينکه به دنبال گونه ديگري از برنامه ريزي در اين رابطه باشيم. طي چهار سال گذشته تمام نهادهاي مسوول يا «ذي ربط» به گونه يي مقوله خيابان خواب ها را دنبال کرده و به گوشه يي از آن دست کشيده اند اما گونه گوني مديران تصميم ساز در اين رابطه امکان اتخاذ تصميم نهايي را از يک نهاد مشخص سلب کرده است؛ چنانچه معاون اجتماعي سازمان بهزيستي سال گذشته در مصاحبه با خبرگزاري فارس به صراحت عنوان کرد؛ «مساله کارتن خواب ها و متکديان هر سال در فصل زمستان به موضوع داغ روز تبديل مي شود اما پس از آن فراموش مي شود زيرا يازده دستگاه در اين زمينه مسووليت دارند و مديريت واحدي براي
ساماندهي کارتن خواب ها وجود ندارد.» مهدي سيدمحمدي در همين مصاحبه از اعلام آمادگي سازمان بهزيستي براي ساماندهي اين گروه از مردم خبر داد و از امکان همکاري ارگان هايي همچون شهرداري ها، نيروي انتظامي، قوه قضائيه، کميته امداد و دانشگاه هاي علوم پزشکي در اين مقوله سخن گفت. البته حضور غيردولتي ها نيز در اين مجموعه ناديده نيست ولي روال داستان خيلي ساده و تکراري است؛ تهران همچون ساير شهرهاي بزرگ گريبانگير مشکل تکدي گري و معتادان و بي خانمان هايي است که با شروع زمستان به دليل ضعف جسماني روي آسفالت ها و زيرپله ها دوام نمي آورند. معضلي که امريکا و اروپاي يکپارچه نيز
در حل آن ناکار آمد است. اروپا و امريکا پذيرفته اند که خيابان خوابي يکي از وجوه زندگي مدرن معاصر است و به جاي تلاش جهت پاک کردن صورت مساله پيشنهادي دارند که طي دو سال گذشته در تهران نيز اجرا شده است. «گرم خانه هاي ايراني» که از روي مدل اروپايي و امريکايي آنها ساخته شده اند، مصداق همين گفته خواهند بود.
شايد زمان آن رسيده باشد که به جاي اعلام آمار 40 هزار نفري يا 37 هزار نفري جمع آوري بي خانمان ها و متکديان تهران توسط شهرداري يا نيروي انتظامي، بپذيريم اين گروه يکي از گروه هاي متولد شده در زندگي انسان امروزند. زندگي مي کنند، نفس مي کشند، روز را مي گذرانند اما نه در خانه بلکه در خيابان. تحصيلکرده هايي در ميان آنها وجود دارند که زندگي مدرن را تف کرده اند و خيابان را انتخاب مي کنند. شايد زمان آن رسيده است که قبول کنيم خيابان خوابي پديده زندگي شهرنشيني قرن جديد است. مرگ خيابان خواب هاي امسال به طور قطع تاثير اخبار مرگ آنها در آذرماه 1382 را نخواهد داشت. آخر آنها سال ها
است که در خيابان ها مي ميرند و کم کم به عادت بصري ما تبديل مي شوند.
منبع:اعتماد