امروز درتاریخ: پرونده نفت در بخاری!

ششم آذر ماه 1311 (27 نوامبر سال 1932) در پي به نتيجه نرسيدن مذاکرات ايران و انگلستان بر سر نفت، رضا شاه پرونده نفت را در بخاري افکند و سوزاند. اين پرونده مربوط به امتيازي بود که دولت قاجارها به «دارسي» داده بود. مردمي که از بازي هاي پشت پرده بي خبر بودند در پي انتشار خبر سوزانده شدن پرونده استعماري نفت به خيابانها ريختند و شادي کردند.

کد خبر : 40275

پاسخ كريم خان زند، چهره برجسته تاريخ ايرانيان، به خواست روسيه بيست و هفتم نوامبر سال 1770 ميلادي كريم خان زند، وكيل ايرانيان، در عمارتي در شيراز كه امروز «موزه پارس» ناميده مي شود، فرستاده روسيه را پذيرفت كه رنج سفر دو هزار و پانصد كيلومتري از سن پترزبورگ تا شيراز را بر خود هموار كرده بود تا پيام تزار روسيه را به فرمانرواي ايران برساند. سفير تزار خبر پيروزي روسيه بر عثماني را در جنگ دريايي به اطلاع خان رسانيد و تمايل تزار را به داشتن روابط دوستانه و اتحاد با وي اعلام داشت. فرستاده تزار انتظار داشت كه كريم خان كه دوبار باعثماني بر سر بصره جنگيده بود از شنيدن خبر شكست دريايي عثماني خرسند شود كه كريم خان ابرو در هم كشيد و خطاب به سفير تزار گفت كه شكست ملت ديگر ما را شاد نمي كند و سفير تزار (طبق نوشته هاي به جاي مانده از او، به قلم خودش) شوكه شد و بعدا به تزار گزارش داد كه اتحاد با كريم خان را برضد عثماني فراموش كند و اضافه كرده بود كه كريم خان با همه رهبراني كه ديده، درباره آنان شنيده و در كتب تاريخ خوانده است فرق دارد، زيرا كه خودش را يك تبعه عادي مانند ساير مردم مي داند، مردي است به غايت فروتن و بدون هرگونه افاده؛ رفتارش هم ديپلماتيك نيست و ديدار با او تشريفات ندارد. بايد دانست كه كريم خان در هر دو جنگ خود با عثماني بر سر بصره پيروز شده بود. وي علاوه بر دور ساختن عثماني از منطقه بصره، هلندي ها را هم از خارك و جزاير اطراف آن اخراج كرده بود. كريم خان كه از پذيرفتن عنوان شاهي و تاسيس سلسله اجتناب مي كرد نسبت به امنيت خليج فارس و خوزستان حساس بود. مورخان اروپايي كريم خان را مردي عادل و منصف و يك ايراني فوق العاده و شخصيتي منحصر به فرد در تاريخ توصيف كرده و درباره اش به نقل از ديپلماتهاي اروپايي و ميسيون هاي مسيحي نوشته اند: كريم خان كه از يك نژاد خالص ايراني (لر) بود از ديدن شادي مردم شاد مي شد و براي شاد كردن شيرازي ها از جيب خودش (نه از خزانه عمومي) به نوازندگان پول مي داد كه در ميدان هاي شهر ساز بزنند و اگر فرصتي به دست مي آورد درطباخي هاي عمومي در كنار مردم عادي غذا صرف مي كرد و با شنيدن گفتگوي آنان با يكديگر از دشواري ها آگاه مي شد و اين مسائل را حل مي كرد. به نوشته منشي كريم خان، به باور نماينده ايرانيان (كريم خان) مسائل كوچكند كه گاهي دفعتا چنان بزرگ مي شوند كه دودماني را منقرض مي كنند. كريم خان كه رييس طايفه زند از مردم «لُر ـ بختياري» و يكي از ژنرالهاي ارتش نادرشاه بود؛ پس از قتل نادر (دهم ژوئن 1747 در يك كودتاي نظامي در قوچان)، در سخت ترين شرايط تصميم گرفت مانع از هم گسيختگي ايران شود؛ زيرا كه پس از كودتا، هر ژنرال در يك منطقه از كشور پرچم خودمختاري برافراشته بود. از جمله ژنرال احمدخاني دراني در قندهار. در اين هرج و مرج، كريم خان با ده سال تلاش يكايك اين مدعيان را سركوب و يا غير فعال كرد، ولي پس از هر پيروزي، مغلوبين را مورد بخشودگي قرار داد و دشمنان مقتولش را با احترام و تشريفات مرسوم دفن كرد و با اين كه بناي كاخ گلستان را در تهران آغاز كرده بود، شهر شيراز را پايتخت كشور قرار داد تا بازگشتي به عهد باستان و در مجاورت تخت جمشيد باشد. وي با ايجاد يك نظام اداري ـ قضايي كارآمد آرامشي را به ايران بازگردانيد كه قرنها روي آن را به خود نديده بود. كريم خان در طول 30 سال زمامداري اش به عمران و آباداني فراوان دست زد. تجارت را تشويق و ماليات كارگران و كشاورزان را لغو كرد. درشيراز بناهاي متعدد از جمله مسجد و بازار وكيل را ساخت. حافظيه و آرامگاه سعدي از كارهاي اوست. وي در كرمان نيز دست به عمران زد و بازسازي مسجد جامع مظفريه از يادگارهاي اوست و به همين سبب كرماني ها لطفعلي خان نوه وي را در روزهاي سخت در پناه خود قرار دادند كه گرفتار شقاوت و بيرحمي دشمن او آغامحمدخان قاجار شدند و .... روزي که رضا شاه پرونده نفت را در بخاري انداخت! ششم آذر ماه 1311 (27 نوامبر سال 1932) در پي به نتيجه نرسيدن مذاکرات ايران و انگلستان بر سر نفت، رضا شاه پرونده نفت را در بخاري افکند و سوزاند. اين پرونده مربوط به امتيازي بود که دولت قاجارها به «دارسي» داده بود. مردمي که از بازي هاي پشت پرده بي خبر بودند در پي انتشار خبر سوزانده شدن پرونده استعماري نفت به خيابانها ريختند و شادي کردند که به نوشته پاره اي از مورخان اين شادماني جزيي از برنامه اي بود که از پيش تنظيم شده بود تا انگليسي ها قرارداد «دارسي» را که تنها نيمي از زمان اعتبار آن باقي مانده بود تجديد کنند و منطقه قرارداد را وسعت دهند. در ميهندوستي رضا شاه كه از ميان مردم معمولي برخاسته بود و علاقه مندي اش به پيشرفت كشور ترديدي نيست ولي او احتمالا به دليل تحصيلات كم، با همان رجال عهد قاجارها و همان مهره هايي كه در دستش قرار داده بودند بازي مي كرد كه وابستگي داشتند و صداقتشان مورد ترديد است. اين وضعيت پس از جنگ جهاني دوم هم در وطن ما ادامه داشت!. چهار روز بعد وزير دارايي گزارش شکست مذاکرات را به مجلس داد و مجلس همان روز لغو قرارداد «دارسي» را تصويب کرد که دو روز بعد دولت انگلستان ضمن اعتراض به لغو قرارداد، درخواست تجديد نظر در اين اقدام را کرد که به نوشته بعضي از مورخان اجراي پرده دوم اين نمايشنامه بود كه به تمديد قرارداد انجاميد، همان قراردادي كه با قيامهاي ملي به رهبري دكتر مصدق در اواخر سال 1929 لغو و نفت ايران، ملي شد. اعتراض سناي آمريکا به کاخ سفيد 27 نوامبر سال 1977 (آذر ماه 1356) سناي آمريکا نسبت به تظاهرات بر ضد شاه در شهر واشنگتن و در کنار نرده هاي کاخ سفيد به دولت جيمي کارتر اعتراض کرد. اين تظاهرات در نيمه نوامبر در جريان سفر شاه به واشنگتن صورت گرفته بود. سناي آمريکاي مقامات دولت کارتر را متهم کرده بود که اقدامات لازم را براي جلوگيري از اين تظاهرات بعمل نياورده بودند. از لحن اعتراض چنين برمي آمد که مقامات دولت کارتر تعمدا از تظاهرات جلوگيري نکرده بودند تا شاه تضعيف و پايه هاي حكومت او متزلزل شود. طبق خاطرات رجال آمريكايي آن عصر، دولت كارتر نظر به روي كارآمدن جبهه ملي در ايران (بدون تغيير شاه) داشت تا سابقه بد كودتاي 28 مرداد از ذهن جهانيان زدوده شود. در گذشت «آرتور هيلي» داستان نگار آرتور هيليArthur Hailey داستان نگار انگليسي 25 نوامبر 2004 در 84 سالگي درگذشت. اهميت هيلي در داستان نويسي همين قدر بس كه 11 داستان او در 170 ميليون نسخه به فروش رفته و به 40 زبان ديگر ترجمه شده اند. برپايه سه داستان هيلي زير عناوين «فرودگاه»، «هتل» و «چرخها» فيلم هاي سينمايي پر بيننده ساخته شده است. وي در باهاما زندگي مي كرد و در همانجا فوت شد. رسيدگي كنگره به مشكلات و نقائص انتخابات آمريكا 2004 آمريکا، ولي ... اسوشيتدپرس 26 نوامبر 2004 از مقر كنگره آمريكا خبر داد كه به زودي آژانس بازرسي قوه مقننه اين کشورا در پاسخ به شكايات راي دهندگان در گوشه و كنار آمريكا مبني بر وجود بي نظمي، نقص فني ماشين هاي راي گيري و ناآشنايي برخي از راي دهندگان به طرز کار با آنها در انتخابات دوم نوامبر2004 بررسي هاي خود را آغاز مي كند تا دست كم براي انتخابات بعدي (نوامبر 2006) مشكلي نباشد!. اين شكايات شامل عيوب فني ماشين هاي راي گيري تا برخورد با آراء موقت و ... بوده است. اين اعترض ها تنها باعث شد که کمپاني هاي سازنده ماشين هاي راي گيري کامپيوتري، دستگاههاي بيشتري از اين دست به حوزه هاي انتخاباتي بفروشند که هزينه اش بيش از دو ميليارد دلار بوده است، ولي ديديدم که در جريان انتخابات هفتم نوامبر سال 2006 آمريکا نيز اعتراض به اين ماشين ها ادامه داشت و اکثريت خواهان راي گيري با ورقه هستند که اسناد آن باقي مي ناند و اشتباه محاسبه، نقص فني دستگاههاي الکترونيک و يا احتمال دستکاري در آن وجود ندارد. هدق از دمکراسي اين است که همه آراء به حساب آيد و .... نخستين جلسات شعر خواني در جهان بيست و هفتم نوامبر سال هشتم پيش از ميلاد هوارسHorace شاعر، طنزپرداز و مورخ رومي درگذشت که شانزده قرن بعد، در دوران رنسانس (تجديد حيات علم، ادب و هنر)، لقب شاعر ملي و پدر شعر ايتاليا (روم) به او داده شد. چند ماه پس از مرگ هوراس، شاعر ديگر روم، «مانه چناس» نيز فوت شد. چناس، نخستين کانون شعر و شعرا را در خانه خود در شهر رم ايجاد کرده بود که هوراس و چند شاعر ديگر در آنجا جمع مي شدند و اشعار خود را براي يکديگر مي خواندند. ورود به اين جلسات براي همگان آزاد بود و حاضران مي توانستند در بحث و مذاکرات هم شرکت کنند. هوراس كه از بانيان «جلسات شب شعر» در جهان شناخته شده است در سال 65 پيش از ميلاد به دنيا آمده و 57 سال عمر كرده بود. از کارهاي جالب هوراس، پيشنهاد او به سناي روم است که عنوان امپراتور (کنسول اول) را به پدر ملت، تبديل کند که براي آحاد مردم دلپذير است؛ سنا نتوانست آراي کافي براي تصويب اين پيشنهاد به دست آورد. زادروز«چارلز آستين برد»

امروز زادروز«چارلز آستين بردCharles Austin Beard » از بزرگترين مورخان قرن بيستم است که 27 نوامبر در سال 1874 به دنيا آمد و در 74 سالگي در 1948 پس از تاليف هفتاد كتاب درگذشت. بزرگترين كار او تاليف کتاب چهار جلدي «پيدايش تمدن آمريکائي» است. همسر او «ماري» نيز يک تاريخدان بود که در کار تحقيقات و تاليفات، به شوهرش کمک مي کرد. جنجالي ترين کتاب «برد» که در سال 1913 انتشار يافت تفسير اقتصادي قانون اساسي آمريکا است. برد در اين کتاب استدلال کرده است که تهيه کنندگان اين قانون در هر کلمه و جمله اي که مي نوشتند منافع اقتصادي خود را در نظر مي گرفتند و به تنها کساني که فکر نمي کردند مردم بودند. وي در تاليف ديگرش از آمريکائيان خواسته است که درستي تاريخ کشورشان را امتحان کنند، زيرا که ممکن است همه حقايق به آنان گفته نشده باشد. چارلز برد استاد دانشگاه کلمبيا، ريشه هر شكل گيري تاريخ را علاوه بر منافع اقتصادي معدودي از افراد و يا دولتها، به حساب عقايد و ايده ها گذارد و نوشت که عقايد تازه در هر برهه و زمان باعث تحولات اقتصادي و اجتماعي شده و صفحه تازه اي بر تاريخ اضافه کرده و شکل و جهت آن را تغيير داده اند. «برد» که مخالف ورود آمريکا به جنگ جهاني اول بود، پس از آنکه دولت، به سركوبي مخالفان جنگ در دانشگاه کلمبيا پرداخت، از استادي آن دانشگاه کناره گيري کرد. وي طرفدار ادامه انزواي آمريکا و عدم مداخله آن در اوضاع سياسي جهان به صورت يك قدرت بود كه نتيجه آن را يك «آلودگي» مي دانست. وي به همين جهت با ورود آمريکا به جنگ جهاني دوم هم مخالفت کرد و بعدا در کتابي ثابت کرد که سياست خارجي آمريکا باعث حمله ژاپن به «پرل هار بور» شد. «برد» روش تازه اي براي مطالعه و بررسي تاريخ به دست داده است كه در «تاريخ نگاري» تدريس مي شود. «برد» در يک کتاب خود مسائل جاري آمريکا، و تقسيم جهان به دو طبقه دارا و ندار را در پايان قرن بيستم پيش بيني کرده بود كه به تحقق پيوسته و بر اهميت او افزوده و درجه فضل وي را منعكس كرده است. «برد» در همين كتاب به همه كساني كه مقام و منزلت دارند توصيه کرده است که تاريخ را مرور کنند تا اشتباهات تکرار نشوند. «برد» كه مانند دكتر باستاني پاريزي ما به ندرت كراوات مي بست و زندگاني ساده اي داشت و فردي ترقيخواه بود علل جنگها را (چه داخلي و چه خارجي) بر سر منافع اقتصادي و آزمندي ها مي دانست. وي نوشته است كه جنگ داخلي آمريكا هم به همين علت بود زيرا كه كه ايالت هاي جنوبي از كار رايگان بردگان سود سرشار مي بردند و نمي خواستند اين منفعت را از دست بدهند. كتاب هاي او در زمينه دفاع از رفاه طبقه تنگدست و پيشنهاد راههاي نجات افراد اين طبقه از نگراني، به ويژه در سالهاي سالخوردگي و ايام بيكاري مورد توجه روزولت قرار گرفت و به تهيه قوانين معروف به «نيو ديل» كمك كرد. همچنين پيش بيني او در زمينه مداخله صاحبان صنايع نظامي آمريكا در امور و سياست هاي حكومت سبب شد كه آيزنهاور در اواخر دوران رياست جمهوري اش توصيه به محدود كردن نفوذ و قدرت سياسي اين افراد اتخاذ كند كه عملي نشده است. «ان بي سي» متهم به خودسانسوري شد 26 نوامبر 2005 شبكه تلويزيوني «ان.بي.سي.» آمريكا (متعلق به كمپاني جنرال الكتريك) متهم به خودسانسوري شد، زيرا كه اين شبكه (دو روز پيش از اين) ضمن پخش خبر مراسم شكرگزاري سال 2005 در خيابانها نيويورك، اشاره به انفجار يك بالن بزرگ در جريان مراسم نكرده بود. قرار بود اين بالن از خط پاياني مراسم بگذرد كه چون منفجر شده بود، شبكه ان بي سي، به جاي اشاره به انفجار، فيلم خبري سال 2004 بالن را به جاي آن پخش كرده بود كه يك عكس خلاف واقع ( و بزعم برخي «سانسوري») تلقي شده است. بالن ظاهرا بر اثر برخورد با سيم برق خيابان منفجر شده بود. جريان معارضه دو جناح جهاني بر سر اوكراين در 2004 و ادامه آن
معارضه شرق و غرب بر سر انتخابات سال 2004 اوكراين كه جهانيان با چشم بازتر آن را زير نظر شتند 25 و 26 نوامبر اين سال هم ادامه داشت. اصحاب نظر در آن دو روز گفته بودند: نتيجه اين معارضه ، هرچه كه باشد، جو سياسي جهان به وضعيت پيش از اين انتخابات باز نخواهد گشت و بدبيني ايجاد شده در برخي از ملل به ويژه روسيه از ميان نخواهد رفت. جنگ عراق قبل از اين انتخابات، به يك طريق ديگر اين بدبيني را عيان ساخته بود، و معارضه بر سر انتخابات اوكراين به صورتي ديگر چهره از آن برگرفت و علني تر شد. اين معارضه - البته به صورتي ديگر در سال 2006 آشگار شده است> اين بار بر سر موضوع اتمي شدن ايران که روسيه و چين با غرب همداستان نشده اند. ملل خارج از اين گود زورآزمايي از معارضات آشگار و پنهان سالهاي 2003 تا 2006 متوجه شده اند كه با يك اروپاي غربي از قماش اروپاي قرن 19 و دهه اول قرن 20 رو به رو هستند و بايد خود را آماده مقابله با چنين وضعيت و سياستي كنند. مهمترين تحول 25 و 26 نوامبر 2006 مسئله اوكراين؛ اظهارات «كولن پاول» وزير امور خارجه وقت آمريکا در سناي اين كشور و نيز ورود دو رئيس جمهوري عضو ناتو و اتحاديه اروپا و سولانا رئيس ديپلماسي اين اتحاديه اروپايي به «كي اف» ــ ظاهرا تحت عنوان ميانجي گري بود. پاول در سناي آمريکا گفته بود كه دولت آمريكا نتايج انتخابات رياست جمهوري اوكراين را به رسميت نمي شناسد و اگر مسئله حل نشود، دولت آمريكا دولت «يانوكوويچ» را نماينده مشروع اوكرايني ها نخواهد دانست. جورج بوش و سران اروپاي غربي هم با لحني مشابه همين حرف را زده بودند كه در جهان تازگي دارد. انتخاب يانوكوويچ با 49 درصد و 46 صدم درصد آراء دور دوم به تاييد كميسيون انتخابات اوكراين و رئيس جمهوري فعلي اين كشور رسيده بود که ديوان عالي اوكراين 29 نوامبر به شكايت بازنده انتخابات كه مدعي تقلب شده و درخواست تجديد انتخابات را كرده بود رسيدگي کرد، و به همان گونه كه ديوان عالي آمريكا در سال 2000 عمل كرد راي به تجدي انتخابات (براي سومين بار) داد که نتيجه فشار غرب تلقي شده است. در همان زمان، سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه در مسكو در آخرين واكنش خود به مداخله غرب در مسئله انتخابات اوكراين كه روسيه تاكنون در درستي آن ترديد نكرده و پيروزي يانوكوويچ را هم تبريك گفته بود با اشاره به اعزام سه ميانجي از سوي اتحاديه اروپا به اوكراين گفت: ما (مسكو) نگران مداخله غرب به نام ميانجي هستيم و اضافه كرد كه در برخي پايتخت هاي اروپايي نيروهايي هستند كه اصرار به كشيدن مرز در اروپا دارند و .... در آن زمان در اوكراين به سبك گرجستان سال گذشته، كه قبلا در كشور ديگري مشاهده نشده بود، گروهي كه خود را هوادار نامزد بازنده معرفي مي کردند در دو روز مورد بحث ( 25 و 26 نوامبر 2004 ) ادارات دولتي را محاصره كرده و مانع ورود كارمندان به ادارات و نيز پارلمان شده بودند و پليس دست كم در «كي اف»، در برابر اين كار آنان دست به اقدام نزده بود! ولي شنيده شد که روس زبانهاي اوكراين كه در نواحي شرقي و منطقه ثروتمند «دونتسكDonetsk» زندگي مي كنند تهديد كرده بودند که در واکنش به اين وضعيت (مداخله غرب) ممكن است با انجام رفراندم اين قسمت را ضميمه روسيه سازند (که اين تهديد عملي نشده است). نامزد بازنده ( هوادار غرب) 26 نوامبر همچنان بر اين توصيه به هواداران خود كه به نافرماني ادامه دهند پا برجا بود. وي اصرار داشت كه 12 دسامبر انتخابات تجديد شود. برخي از تحليلگران مسائل شرق ( اروپاي شرقي) و كارشناسان جنگ سرد 1945 ــ 1991 كشمكش بر سر اوكراين را ادامه همان جنگ سرد مي بينند كه در نوامبر 1991 ختم آن اعلام شده بود! و گفته اند طرفي كه در كشمكش جاري عقب نشيني كند، بازنده معارضه خواهد بود و اين عقب نشيني به همين جا ختم نخواهد شد و برنده نبرد آن را تا نقطه اي كه بخواهد تعقيب خواهد كرد و رقيب را عقب خواهد زد و به احتمال زياد پايان كار بازنده و حذف آن از بازي خواهد بود. اعتراض در آمريکا برضد جنگ عراق 24 تا 27 نوامبر 2005 معترضان ادامه جنگ عراق بازهم جورج بوش را كه براي گذرانيدن تعطيلات شكرگزاري به مزرعه (رانچ) خود در كرافورد تكزاس رفته است آرام نگذاشتند و در برابر رانچ او خيمه و چادر زده بودند (عكس بالا). اين بار معترضان يك مجسمه 560 كيلوگرمي سنگتراش را در آنجا (محلي كه در ماه اوت سال 2005 سيندي شيهن اعتراض خود را به ادامه جنگ عراق آغاز كرده بود) نصب كردند كه در يك طرف آن نوشته شده بود: Sheehan's Stand (ايستادگي شيهن). در طرف ديگر سنگ، واژه «چرا؟!» و نام عده اي از نظاميان مقتول آمريكايي در عراق از جمله «كيسي» پسر 24 ساله بانو سيندي حك شده بود. بانو شيهن كه در تابستان 2005 بيست و شش روز در اين محل بسربرده و مردم را به دور خود جمع كرده بود در مراسم پرده برداري از اين ستون 70 سانتيمتري در نزديكي مزرعه جورج بوش حضور داشت. در اين مراسم، ناطقين گفتند كه دليلي براي توجيه ادامه عمليات نظامي در عراق وجود ندارد و .... عكس، كلانتر پليس محل را در حال گفت و گو با يكي از معترضين چادرنشين نشان مي دهد. بكار بردن چادر به خاطر سردي هوا بوده است. اين مخالفت ها ادامه داشت و منجر به شكست حزب جمهوريخواه (حزب جورج بوش) در انتخابات پارلماني هفتم نوامبر 2006 شد. اينك جورج بوش دو سال آخر حكومت خود را بايد با پارلماني كه در آن در اقليت است كار كند و ....
لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: