خرمشاد: حزب غربي در ايران شكل نميگيرد
وي در بخش ديگري از سخنان خود به بررسي 6 واژه چپ، راست، اصولگرا، اصلاح طلب، اسلامگرا و غير اسلامگرا پرداخت و گفت: واژه چپ و راست دو واژه براي شاساندن دو نوع طرز تفكر در فضاي سياسي است و بر خلاف اصلاح طلبي و اصولگرايي، بيشتر يك استاندارد براي شناختن جريانات سياسي در همه كشورها است.
کد خبر :
41188
فارس: معاون فرهنگي وزارت علوم تأكيد كرد: تاريخ نشان داده است كه تحزب در ايران به مانند آنچه در غرب است اتفاق نميافتد چرا كه وفاداري به حزب در ايران به دليل فرهنگ و تاريخ ايران شكل نميگيرد. محمد باقر خرمشاد معاون فرهنگي وزارت علوم تحقيقات و فناوري در مراسم افتتاحيه نشستي تحت عنوان نخستين گردهمايي انجمنهاي اسلامي دانشجويان كه در دانشگاه اميركبير برگزار شد، در ابتداي سخنان خود سالروز 16 آذر، روز دانشجو را گرامي داشت و در وصف شهداي دانشجوي 16 آذر 1332، آنان را همچون فانوس دريايي براي اقيانوس پرتلاطم پديده ها و حوادث سياسي كشور دانست و خاطرنشان ساخت: اين سه
عزيز با درخشش خود به كشتي هاي مبارزين ساحل نجات و نشانه هايي را براي گم نكردن راه مبارزات دانشجويي نشان مي دهند. خرمشاد با تأكيد بر اينكه اين سه دانشجو بيش از هر چيز قربانيان استعمار و استكبار انگليس بودند، تصريح كرد: امروز ملت ايران عليرغم هديه كردن شهداي گوناگون، با ديدن اين سه فانوس مي بينند كه هنوز آمريكا و انگليس دست از سر ملت ايران برنداشتهاند و فشارهاي خود را بر اين ملت داراي تمدن كهن و دنبال انقلاب ناب و متعالي، قطع نكردهاند. وي در بخش ديگري از سخنان خود به بررسي 6 واژه چپ، راست، اصولگرا، اصلاح طلب، اسلامگرا و غير اسلامگرا پرداخت و گفت: واژه چپ و
راست دو واژه براي شاساندن دو نوع طرز تفكر در فضاي سياسي است و بر خلاف اصلاح طلبي و اصولگرايي، بيشتر يك استاندارد براي شناختن جريانات سياسي در همه كشورها است. معاون فرهنگي وزارت علوم با پرداختن با تاريخچه شكل گيري واژه هاي چپ و راست، اظهار داشت: در قرن 19 و به تدريج بعد از آن، راست با آيتم هايي از قبيل 1- برحق دانستن نابرابري هاي اجتماعي 2- پشتيباني از نهادهاي تربيتي جامعه مانند خانواده، 3- گرايش به ناسيوناليسم و ملي گرايي و سمبل ها و فرهنگ ملي و حتي گاهي نژادي 4- دفاع از آزادي هاي سياسي، اقتصادي فرد در برابر دست اندازي دولت به معناي اعتقاد داشتن به كوچك كردن دولت 5-
دفاع از نظام پارلماني در برابر غير از آن، 6- اعتقاد به دين بخصوص در تربيت و تعليم و در سياست، 7- اعتقاد به عدم تساوي طبيعي انسان ها و ... شناخته مي شدند. خرمشاد همچنين در تبيين آيتم هاي مشخص كننده چپ ها در دوران ذكر شده نيز گفت: جريان چپ دقيقاً در مقابل راست ها قرار داشتند و با آيتم هايي همچون 1- طرفداري از دگرگوني هاي پرشتاب 2- اعتقاد به برابري و نه الزاماً عدالت 3- دخالت هرچه بيشتر دولت در اقتصاد 4- گرايش به مادي گرايي عريان و ايمان دنيوي 5-اجتناب ناپذير دانستن خشونت 6- اهميت دادن و يارگيري از قوميت ها و اقليت هاي نژادي 7- مخالفت با دخالت مقامات ديني در سياست و ... شناخته
مي شدند. وي افزود: البته پس از مدتي با ايجاد تغيير و تحولات چپ هاي نو نيز شكل مي گيرند كه رهبران آنها عملگرا بوده و مبارزات مسلحانه و چريكي را در دنيا پيش گرفتند اما به دليل استفاده از تاكتيك هاي خشونت آميز، بعد از مدتي افول كرد و جايگاه خود را از دست داد. معاون فرهنگي وزارت علوم درادامه با اشاره به اينكه امروز چپ به كساني گفته مي شود كه سياست ملي سازي صنايع، كنترل دولت بر اقتصاد، كاهش مسابقه تسليحاتي، عدالت گرايي، رعايت حقوق اقليت هاي قومي و ... را تبليغ مي كنند، ابراز داشت: در دوران قبل از انقلاب سه جريان چپ، راست و اسلامگرا حضور داشتند، خاطرنشان ساخت: چپ ها
گروه هايي مانند سوسياليست ها، كونيست ها و سوسياليست ها بودند و در مقابل راست ها نيز در ليبراليسم تجلي داشتند اما اسلامگرايي با شكل گيري تدريجي در كشورهاي اسلامي داراي يك رويكرد مشخص در عالم تفكر و عمل سياسي شد. خرمشاد با بيان اينكه يكي از شاخصه هاي كشورهاي در حال توسعه موجه شدن با سوال علت عقب ماندگي ها است، اظهار داشت: يك عدهاي در ايران قبل از انقلاب در پاسخ به اين سوال و براي رفع آن معتقد بودند كه بايد همان راهي طي شود كه غرب رفته است و عده ديگري نيز به دليل آفت هاي ليبراليسم در غرب مي گفتند كه بايد به چپ روي آورد اما در اين فضا، تفكر جديدي در كشورهاي اسلامي
شكل گرفت كه نام آن را اسلامگرايي مي گذاريم. وي افزود: اسلامگرايان معتقد هستند كه يكي از علل عمده عقب ماندگي دركشورهاي اسلامي، خود غرب و علت ديگر آن فاصله گرفتن مسلمانان از دين اصيل و غير انحرافي است و راه حل آن نيز عبارت است از بازگشت به دين. اين استاد جامعه شناسي سياسي انقلاب اسلامي ايران را نه تنها پيروزي در مقابل رژيم شاه بلكه پيروزي بر دو تفكر غير اسلامي سوسياليستي و ليبرالي دانست و تاكيد كرد: هر سه گروه سوسياليست ها، ليبرال ها و اسلامگرايان در دوران 16 آذر 1332 حضور داشتند اما هر چه به سال 57 نزديك شديم اين دو جريان ديگر لاغرتر و لاغرتر شدند هر چند سوسياليست
ها و چپ ها به سمت مبارزات مسلحانه نيز حركت كردند. خرمشاد با تاكيد بر اينكه اسلامگرايان با آمدن امام در سال 1342 گم شده تاريخي خود يعني رهبري كه توأمان هم سنتي و هم مدرن باشد را پيدا كردند، گفت: شعار نه شرقي نه غربي جمهوري اسلامي ايران يك پديده اتفاقي نيست بلكه عصاره تجربيات تاريخي ملت ايران و شرايط آن روزگار است و بدين معناست كه راه هاي شرقي و غربي در ايران نتوانسته و نميتواند جواب بدهد. وي افزود: شايد يكي از دلايل انفجار اين انقلاب در دنيا نيز همين است كه هيچ كس فكر نميكرد چنين اتفاقي بيفتد و همه يك بن بست سياسي در ايران را متصور بودند. معاون فرهنگي وزارت علوم
در ادامه سخنان خود با بيان اينكه پس از شكل گيري انقلاب اسلامي ايران، چپها اولين گروهي بودند كه براي براندازي انقلاب دست به اسلحه بردند، كارهايي همچون ارتباط گيري دولت موقت با آمريكاييها و كوتاه آمدن جناح ليبرال به رهبري بازرگان در مقابل آمريكا و همچنين قرار گرفتن ليبرال ها و سوسياليست ها در كنار صدام در جنگ تحميلي را موجب به حاشيه رانده شدن اين دو جريان از گردونه فضاي سياسي ايران دانست و گفت: پس از اين اتفاقات فضاي عمومي كشور در دست اسلامگرايان بود. خرمشاد همچنين با اشاره به تقسيم شدن خود اسلامگرايان به دو دسته، اظهار داشت: در انتخابات مجلس و رياست
جمهوري اول، نخستين بلوكي كه در نقطه مقابل ليرال ها، ماركسيست ها و منافقين ائتلاف مي كنند، گروه شاخص حزب جمهوري اسلامي، جامعه مدرسين ، جامعه روحانيت مبارز و سازمان مجاهدين انقلاب است اما به تدريج به علت شكل گرفتن نوعي اختلاف در نگاه اقتصادي، سياسي، اجتماهي و فرهنگي در درون گروه اسلامگرايان، سازمان مجاهدين انقلاب، جامعه روحانيت مبارز، جامعه مدرسين و ... دو پاره ميشوند. وي در ادامه در توضيح نحوه تقسيم بندي اين اسلامگرايان به دو گروه چپ و راست، با اشاره به طرح پس از انقلاب اسلامي مبني بر مصادره كردن زمين داران بزرگ، اظهار داشت: دراين جريان آنها كه مي گفتند
نمي توان با يك حكم همه را بيرون راند و شايد عده اي با پولهاي درست اين زمينها را خريداري كرده بودند، راست شناخته مي شدند ولي كساني كه مي گفتند از يك هكتاري به بالا بايد زمين ها را مصادره كرد چپ ناميده مي شدند لذا در اين تقسيم بندي هر كدام از گروه هاي گفته شده از قبيل سازمان مجاهدين انقلاب اسلام، جامعه مدرسين و ... در درونشان به دو دسته تقسيم شدند. استاد جامعه شناسي سياسي در بخش ديگري از سخنانش با پرداختن به مفهوم واژههاي اصولگرايي و اصلاح طلبي، با بيان اينكه واژه اصلاح طلبي در ايران بيشتر يك واژه راست گرايانه است، تصريح كرد: اين بدان معني است كه مجموعه گروه
هايي مانند سازمان مجاهدين انقلاب و ... كه رهبري جريان مبارزاتي سال 76 را بر عهده مي گيرند يك چرخش ايدوئولوژيك را انجام مي دهند. خرمشاد افزود: با اين وجود گروههاي مانند سازمان مجاهدين انقلاب اسلامي به عنوان چپ هاي سابق، ايدئولوژي هاي راست را به دليل شرايط قبول كرده و ادامه حيات مي دهند. وي با اشاره به اينكه اين گروه، عنوان راست را از رقيب خود پاك كرده و به آنها محافظه كار اطلاق ميكردند، اضافه كرد: با اين گفتار فضا از بازي بين چپ و راست خارج شده و به بازي راست و راست يعني راست اصلاح طلب و راست محافظه كار تبديل ميشد، چرا كه آنها نمي خواستند واژه چپ را از دست
بدهند بلكه خواهان در سايه نگهداشتن اين عنوان بودند. معاون فرهنگي وزارت علوم در ادامه تأكيد كرد: اگر بخواهيم براي انقلاب اسلامي ايران كه همه اين گروه ها چه اصلاح طلب و چه اصولگرا براي آن زحمت كشيدهاند چهار ستون خيمه انقلاب را مطرح كنيم، به اين 4 شعار اساسي استقلال، آزادي، عدالت و معنويت مي رسيم كه ملت براي اين شعارها تا پاي جان ايستادند. خرمشاد با اشاره به اينكه چپ ها در زماني از اين 4 عنوان روي استقلال و عدالت آن بيشتر تاكيد داشتند، در مورد آزادي سخني نمي گفتند و معنويت را تاكيد مي كردند، خاطرنشان ساخت: اما راست ها از اين 4 شاخصه، در مورد عدالت و آزادي، كمتر
صحبت مي كردند ولي بر معنويت تاكيد داشتند. وي با اشاره به دوران بعد از 2 خرداد 76، تصريح كرد: در اين دوران گروه هاي قبلاً چپ از ميان اين 4 شاخصه، درمورد استقلال صحبتي نكرده و در مورد عدالت نيز صحبتي نمي كنند ولي در مورد آزادي با ورژن هاي متفاوت آن صحبت مي كنند و فيتيله معنويت را نيز پائين ميكشند لذا ميتوان گفت كه آنها با غلبه دادن آزادي، به 3 شاخصه مهم ديگر نپرداختهاند. اين استاد جامعه شناسي سياسي در ادامه با اشاره به رويكردهاي محافظه كاران در دوران پس از 2 خرداد، ابراز داشت: محافظه كاران استقلال، ارزش هاي معنوي و عدالتخواهي را كه اصلاح طلبان زمين انداختند از
جا بلند ميكند و بدين ترتيب عدالت خصوصاً در زمان هاشمي كه حكومتي راست گرايانه ليبراليستي بوده است، از وي مطالبه شد. خرمشاد در ادامه افزود: بعد از سالهاي 80، 81 و 82 گروهي كه در گذشته به آنها عنوان راست و محافظهكار داده شده بود، شايد براي اولين بار بعد از تاريخ انقلاب اسلامي ايران نامي را براي خودشان انتخاب كردند و آن اصولگرا بود چراكه پيش از اين همواره رقيب براي آنها نام برميگزيد. وي در تبيين خصوصيات اصولگرايان اظهار داشت: اصولگرايان مجموعه نيروهايي بودند كه بخشي از آنها در گذشته چپ، بخشي راست و بخش ديگر ميانه بودند و از ريزش نيروهاي باورمند به شعارهاي 4
گانه انقلاب اسلامي ايران شكل گرفتند. خرمشاد در ادامه با اشاره به اينكه چرخش گروههاي چپ به اصلاحطلبي در تقابل آشكار با يك سري اصول مسلمي بود كه در جريان انقلاب شكل گرفته بود، تصريح كرد: اصولگرايان تلاش ميكنند تعداد بيشتري از اصول 4 گانه انقلاب اسلامي را پررنگ كرده و به آنها وفادار بمانند لذا بدين ترتيب جبهه اصولگرايي نيز شكل ميگيرد. معاون فرهنگي وزارت علوم افزود: خود اصلاحطلبان نيز در اين اواخر به دو گروه اسلامگرا و غير اسلامگرا تبديل ميشوند. خرمشاد در بخش ديگري از سخنانش به جريان شناسي فضاها و تشكلهاي دانشجويي پرداخت و گفت: در بين تشكلهاي
دانشجويي قطعاً انجمنهاي اسلامي تا مدتها اسلامگرا بودند و قطعاً اسلامگراي چپ هم بودند اما به دليل غلظت چپ در انجمنهاي اسلامي به تدريج در دانشگاهها نيروهاي ديگري شكل گرفتند كه دادههاي چپگرايانه را پاسخگوي طرز تفكر خود نميدانستند و به اين ترتيب جامعه اسلامي دانشجويان را شكل دادند كه راست شناخته ميشد. وي افزود: در اواخر عمر حضرت امام (ره) نيز بنابر فرمايش ايشان بسيج دانشجويي شكل گرفت و بعد از خرداد 76 دو گروه طيف شيراز و طيف علامه از دفتر تحكيم وحدت منشعب شدند كه علامه بيشتر راست ليبرال شناخته ميشد و شيراز ميخواست اصول اوليه را حفظ كند، علاوه بر
اين انجمنهاي اسلامي ديگري به نام انجمنهاي اسلامي دانشجويان مستقل شكل ميگيرند كه اعتقاد دارند روح انجمنهاي اسلامي حاضر، تجلي روح دفتر تحكيم واقعي را ندارد. خرمشاد با اشاره به فراكسيون بنديهاي شكل گرفته شده در طيف علامه و شكلگيري فراكسيونهاي مدرن، روشنگري و چپ، گفت: مدرنها راست ليبرال، چپها ماركسيست و اسلامگرايان نيز طيف ديگري بودند كه در اين زمان تشكيل شدند. وي در تبيين تفاوت فراكسيون روشنگري و فراكسيون دموكراسي خواه اظهار داشت: دموكراسي خواهان اصلاحطلبان راست و روشنگريها اصلاحطلبان چپ هستند. معاون فرهنگي وزارت علوم در ادامه سخنان
خود علت عدم تفاهم كامل در اصلاحطلبان و همچنين اصولگرايان را وجود هر دو گرايش چپ و راست در اين گروهها عنوان كرد و افزود: با نزديك شدن به اوخر آذر ماه و داغ شدن تنور انتخابات ريزش ها و رويش هاي جديدي را مشاهده خواهيم كرد. خرمشاد در ادامه در پاسخ به سوال يكي از دانشجويان در خصوص تحزب در ايران گفت: يكي از زيباييهاي دموكراسي در ايران اين است كه در اوج حاكميت راست در ايران، از صندوقها راي به چپ و بر عكس بيرون ميآيد كه اتفاق بسيار بزرگي بوده و نشاندهنده اين است كه حاكميت و جريانها به اصول دموكراسي وفادارند. وي در ادامه با بيان اينكه تاريخ نشان داده است كه
تحزب در ايران به مانند آنچه در غرب است اتفاق نميافتد، خاطرنشان ساخت: ايران بر خلاف كشورهاي غربي هيچگاه دو قطبي نميشود و در خوشبينانهترين حالت سه قطبي است يعني عدهاي چپ، عدهاي راست و عدهاي ميانه هستند. استاد جامعه شناسي سياسي افزود: وفاداري به حزب در ايران به دليل فرهنگ و تاريخ ايران شكل نميگيرد كه شايد مهمترين دليل آن حضور همزمان دنيا و آخرت در زندگي مردم است لذا زور زدن براي شكلگيري احزاب با شاكله غربي بيفايده است. در ادامه دانشجوي ديگري در خصوص عملكرد رئيس دانشگاه گيلان در مواجهه با خود گلايه كرد كه خرمشاد گفت: وظيفه ما بسترسازي براي
فعاليت تكثر توام با ثبات البته نه بدون چالش است. وي افزود: در زماني كه استعمار و استبداد نفس ملت ايران را بريده بود گروهي عمده كه ميتوانستند با آگاهي سياسي خود جلوي استعمار را بگيرند دانشجويان بودند چرا كه دانشجو آرمانخواه و پاك و صادق است. خرمشاد با تاكيد بر اينكه يكي از علل پيروزي انقلاب اسلامي سياسي شدن درست دانشجويان بود، اظهار داشت: اما بعضي دوست ندارند دانشجو سياسي شود چرا كه ميخواهند دانشجو از شرايط و اوضاع اطلاع درستي را كسب نكند. معاون فرهنگي وزارت علوم در پايان با تاكيد بر اينكه تنها تكيهگاه ايران براي مبارزه با آمريكا تنها ملت هستند، ابراز
داشت: در دوره جديد، تلاش داريم تا به نخبهپروري سياسي اهميت داده و به آن بپردازيم چرا كه اگر عدم شكلگيري فضاي نخبهپروري سياسي در دانشگاهها موجب شكلگيري سياست هيجاني و به اصطلاح پفكي خواهد شد.