شــهر و محیــط زیسـت

مرتضی طلایی

کد خبر : 43530
وضعیت شهرما به گونه ایست که انسانها مجبورند خود را با آن هماهنگ سازند به تعبیر دقیق شهرهای ایران شهروند مدار ساخته نشده اند در واقع نوعی تقلید کورکورانه از سایر کشورها باعث شد، تا سنگ بنای شهر های ایران در بدو تأسیس بر پایه هایی نا همگون و تناقض بر انگیزبنا شود و عملا به معضلاتی انجامید که نتیجه آن تسلط جبر شهر بر شهروندان بود و عملا شهری که قرار بود زندگی بهتری را برای شهروندان به ارمغان بیاورد ، ساکنان را مجبور کرد تا خودشان را با آن هماهنگ کنند این مسأله تنها معطوف به خود ساکنان نبود بلکه بسیاری از مولفه های مرتبط با آن را نیز شامل می شود .شهر جدید ایرانی مسائل جدیدی را نیز به همراه داشت و شاید مناسب باشد که به دو مولفه اساسی شهر جدید ایرانی توجه کنیم : 1) خیابان 2) اتومبیل در واقع مفهوم شهر جدید ایرانی بر پایه این دو رکن بنا گردید و عملا این نوع نگاه به شهر سازی و طراحی شهری از یک سو تبعات جبران ناپذیر اجتماعی و فرهنگی را به وجود آورد و از سوی دیگر مشکلات امنیتی و زیست محیطی متعددی را به همراه داشت که در ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر می باشند و من بنا دارم در این نوشته به برخی از آن ها اشاره کنم . شهر امروزی مملو از انواع آلوگی ها می باشد; آلودگی صوتی، آلودگی بصری، آلودگی هوا و در یک کلام آلودگی محیط زیست . زیر ساخت های اولیه محیط زیست در شهرها فراهم نیست . در واقع چنان سرگرم خیابان سازی شدیم که فراموش کردیم مقولاتی نظیر شبکه فاضلاب ، مترو ، حمل و نقل عمومی ، فضای سبز و ... نیز هم جزء زیر ساخت های محیط زیست محسوب می شوند. شهر امروزی همچنین مملو از فضای های بدون دفاع شهری است ، مفهومی که امروزه در شهرسازی مورد توجه قرارگرفته است و در واقع شیوه شهر سازی ما از یک سو با محیط زیست سازگاری ندارد و از سوی دیگر در حوزه امنیت چالش ساز است شهر متکی به اتومبیل و خیابان شهرضد شهروندان است . به تعبیری دیگرساخت شهر صرفا با کارکردهای مبتنی بر اتومبیل سازگار است . شهر درگیر معادله ای علیه پیاده و به نفع سواره است از سوی دیگر شهر ، شدیدا درگیر آلودگی های بصری است به بیان ساده تر شهر در بسیاری از بافت های خود القاء خشونت و سختی می نماید و این امر خود موجب پیدایش بسترهای جرم ساز و مشکل آفرین می نماید . بسیاری از مسائل ایمنی شهر با همین منطق قابل تبیین است بعنوان مثال توجه به پروژه نواب بیانگر نوعی از شهر سازی که با اشراف های زیاد ، شکسته شدن خط آسمان ، بلوکه شدن دیدگاه ها ، معماری و طراحی غیر متجانس و خشن همراه است . نظریه های متعددی در حوزه امنیت اجتماعی وجود دارد که بر نقش چنین عواملی درافزایش میزان ناامنی تاکید می نماید در واقع محیط زیست شهر تهران از حیث بصری بسیار خشن است و در این حال، آلودگی صوتی و آلودگی های بصری متعدد در شهر ، عملا باعث ایجاد فشارهای روانی ، استرس و افزایش سطح روابط سخت اجتماعی می شود . در کنار این امر باید توجه داشته باشیم که پایین بودن سرانه فضای سبز ، کمبود فضاهای عمومی که ارتباطات بین فردی و چهره به چهره میان شهروندان را کاهش می دهد و در غیاب فضاهای آرام بخش به معضل دیگر در این کلان شهر تبدیل شده که در ناامنی اجتماعی نقش قابل ملاحظه ای دارد. کاربردهای موجود فضای سبز و محیط های عمومی نیز متاسفانه به گونه ای هوشمندانه طراحی نشده اند به تعبیر دیگر ما نیازمند : افزایش چشمگیر سرانه فضاهای سبز در شهرها هستیم و این ضرورت اجتناب ناپذیر است که با مقوله امنیت ارتباط تنگاتنگ دارد . ما نیازمند تغییر نوع نگاه به شهر سازی می باشیم . شهرسازی ما با رویکرد فعلی به نوع اغتشاش کالبدی در شهر منجر شده به رویکردی انسانی تر تغییر ماهیت ، رویکردی که محیط زیست پایدار رکن اساسی آن محسوب می شود. ارتقاء سطح کیفیت محیط شهر می باید با توجه به مولفه های امنیت اجتماعی مدنظر قرار گیرد . در واقع یک تیم حرفه ای و متخصص در حوزه امنیت اجتماعی ،حرکت به سمت محیط زیست پایدار است و اما واقعیت این است که زیر ساختهای چنین حرکتی می باید با ملاحظات امنیتی شکل گیرد تا خود به یک معضل جدید تبدیل نشود . نگاه های ویترینی و تشریفاتی به محیط زیست چالش مهم این حوزه محسوب می شود و باید توجه داشته باشیم همانگونه که شهر در خلوت انسانی قرار گیرد ،محیط زیست نیز می باید برای انسانها و در خدمت آنها باشد نه اینکه کالای لوکس در پشت ویترین دور از دسترس و استفاه عمومی قرار گیرد .این امر نتها به محروم شدن بخشی از جامعه از مواهب محیط زیست منجر می گردد بلکه چالش هایی در حوزه امنیتی -اجتماعی را به دنبال خواهد داشت . بسیاری از موضوعات مرتبط با محیط زیست موضوعاتی هستند که شدیدا با مباحث امنیتی در ارتباط هستند بنابراین باید کارگروه مشترکی از متخصصان هر دو حوزه به پیگیری این امر بپردازند ، تهران نیازمند طرح راهبردی زیست محیطی مبتنی بر مولفه های امنیت ااجتماعی است . آموزش و آگاه سازی عمومی در خصوص محیط زیست و توجه دادن آحاد جامعه به این امر . به هر اندازه در هر زمینه ای که ما ساکنان شهر را به شهروندان ارتقا دهیم ضریب امنیت اجتماعی را بالا برده ایم و اعتقاد دارم که محیط زیست یکی از بهترین محمل ها و بستر ها برای این حوزه است .
لینک مطلب
لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: