ديپلماسي نهم
دستاوردهاي سال 86 عرصه سياست خارجي
فارس: سخنگوي وزارت خارجه كشورمان در تشريح دستاوردهاي سال 86 عرصه سياست خارجي ايران، گفت: ديپلماسي هستهاي ايران هرگونه بهانه را از دست آمريكا و برخي از هم پيمانان آن گرفت. سيد محمدعلي حسيني دستيار ويژه و سخنگوي وزارت امور خارجه كشورمان دستاوردهاي دولت نهم در عرصه سياست خارجي در سال 1386 را تشريح كرد كه مشروح آن به شرح زير است. سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران برخاسته از اصول و مباني ثابتي است كه با توجه به مقتضيات و شرايط جهاني، تاكتيكهاي لازم را براي رسيدن به اهداف پيشبيني شده در راستاي منافع ملي اتخاذ ميكند. مسيري كه جمهوري اسلامي ايران ترسيم كرده، در جهت توسعه صلح و امنيت در منطقه و گسترش همكاري با همه كشورها به جز رژيم صهيونيستي است. دولت نهم با استفاده از يك ديپلماسي فعال و بهرهمندي از قدرت نرم در جهت اهداف سياست خارجي كه علاوه بر گسترش روابط با كشورهاي همسايه، منطقه و جهان و حضور فعال در سازمانهاي بينالمللي در جهت توسعه تجاري و ايجاد بازار براي محصولات ايراني در كشورهاي ديگر و رسيدگي به وضعيت ايرانيان، عملكرد بسيار مثبتي داشته است. و اما گوشههايي از فعاليتها و اقدامات دولت جمهوري اسلامي در سال 86 در بخش سياست خارجي؛ * سفر احمدينژاد به 18 كشور طي سال جاري دستگاه ديپلماسي كشور در زمينه تنظيم سفرهاي رسمي مقامات فعالانه عمل كرده است. هماهنگي تنظيم، برنامه ريزي و اجرا در خصوص دهها سفر سران سه قوه به كشورهاي مختلف از جمله سفر رئيس جمهور به نيويورك جهت شركت در اجلاس سازمان ملل متحد در نيويورك و همچنين سفر ايشان به حداقل 18 كشور دنيا از جمله قطر، امارات، عربستان، عراق، آذربايجان، ارمنستان، تركمنستان، قرقيزستان، كشورهاي آمريكاي لاتين و برخي كشورهاي آفريقايي و نيز تنظيم مصاحبه رسانههاي طراز اول دنيا با آقاي احمدينژاد و ساير مقامات كشور از جمله اقدامات وزارت امور خارجه براي توسعه حضور فعال جمهوري اسلامي ايران در كليه مناطق دنيا بوده است. در كنار آن، انجام دهها سفر رسمي توسط وزير امور خارجه، معاونان وزير و مديران كل به كشورهاي مختلف و متقابلا تنظيم سفر مقامات خارجي به كشورمان از جمله سفر روساي جمهور روسيه، تركمنستان، آذربايجان، قزاقستان، تاجيكستان، ارمنستان، بلاروس، گرجستان، توگو، زيمبابوه، نيكاراگوئه و ونزوئلا به ايران برنامه ريزي و مديريت شده است. مجموعه نمايندگيهاي سياسي و كنسولي جمهوري اسلامي ايران در راستاي گسترش همكاريهاي دوجانبه و چندجانبه و تشريح مواضع جمهوري اسلامي ايران، بيش از 12 هزار ملاقات داشتهاند. گوشههايي از فعاليتهاي اجرايي متنوع دستگاه ديپلماسي كشور در سال 1386 به شرح ذيل است: 1- ديپلماسي هستهاي: ديپلماسي هستهاي ايران در سال 1386 مبتني بر پاسخگويي در ابعاد فني و حقوقي و گرفتن هرگونه بهانه از دست آمريكا و برخي از هم پيمانان آن بود. در اين راستا تلاش شد كه تنها بر تعهدات و حقوق ايران در چارچوب معاهده منع گسترش سلاح هستهاي و پادمان مورد توافق با آژانس تاكيد كرده و عوامل سياسي زائد در گفتگوها به حاشيه رانده شود. در يك سال گذشته علاوه بر پيگيريهاي مربوط به تكميل عمليات احداث نيروگاه بوشهر، اقدامات لازم براي ورود 88 تن سوخت اين نيروگاه از كشور روسيه انجام شد. به منظور شفاف سازي و اعتمادسازي فعاليتهاي هستهاي كشورمان، به دنبال چند دور مذاكره با خاوير سولانا مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و نماينده گروه 1+5 و همچنين محمد البرادعي مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي، نهايتا توافق شد كه ظرف 60 روز طرح اقدام (يا مداليتي) براي حل و فصل مسائل و ابهامات باقيمانده آژانس در مورد برنامه هستهاي ايران تنظيم شود كه اين اقدام ظرف 40 روز صورت گرفت و در طرح اقدام شش موضوع مشخص به عنوان موضوعات باقيمانده تعيين و سؤالات آژانس در اختيار ايران قرار گرفت. بر اساس طرح اقدام، حل و فصل شش موضوع به 18 ماه زمان نياز داشت اما جمهوري اسلامي ايران بنا بر حسن نيت خود، طي شش ماه پاسخگويي به اين سؤالات را به سرانجام رساند و در نتيجه مديركل آژانس در گزارش سوم اسفند خود، حل و فصل و بسته شدن هر شش موضوع را رسما اعلام كرد. آقاي البرادعي در ماه نوامبر (آبان ماه) نيز گزارش مثبتي را ارائه كرده و در آن حل و فصل سه موضوع از شش موضوع را عنوان كرده بود. سياست هستهاي جمهوري اسلامي ايران در يك سال گذشته سبب شد كه علاوه بر ادامه فعاليتهاي غني سازي، حسن نيت ايران براي شفافيت و همكاري با آژانس جهت حل مسائل گذشته به نمايش گذاشته شود و از اين رو، با اطمينان بايد گفت كه تاثير اين سياست، بر صدور گزارشهاي مثبت البرادعي و سپس اذعان نهادهاي اطلاعاتي آمريكا نمايان شد. با حل مسائل باقيمانده بسياري از مباني و استدلالات آمريكا و هم پيمانان غربي آن براي ارجاع موضوع هستهاي ايران از آژانس به شوراي امنيت و قطعنامههاي صادره فرو ريخت. اين سياست حاصل ايستادگي و پافشاري بر حقوق حقه ملت ايران بود و بار ديگر اثبات كرد كه اقدامات چند كشور خاص تنها برخاسته از نيات و اغراض سياسي آنهاست و هيچ مبناي قانوني و منطقي ندارد. 2- اجلاس سران خزر در تهران: برگزاري دومين اجلاس سران كشورهاي درياي خزر در پائيز 1386 دستاورد بزرگي بود كه بعد از سالها تلاش و پيگيري مضاعف به نتيجه رسيد. در پايان اين نشست بر خلاف اجلاس اول كه در عشقآباد پايتخت تركمنستان برگزار شد، بيانيهاي صادر گرديد كه در آن، سران كشورهاي ساحلي براي نخستين بار ضمن پذيرش مجموعه اصول كلي مانند مخالفت با حضور نيروهاي خارجي در درياي خزر، توافق كردند تا نسبت به تعيين يك رژيم حقوقي خاص درياي خزر همكاريهاي مشتركي را انجام دهند. 3- گفتگوهاي ايران و آمريكا درباره عراق: جمهوري اسلامي ايران با هدف كمك به مردم ستمديده عراق و همكاري براي تامين امنيت، سه دور گفتگو با آمريكاييها درباره عراق داشته است. دور چهارم اين گفتگوها كه بنا به درخواست رسمي دولت عراق و دولت آمريكا قرار بود انجام شود، به دلايل فني به تعويق افتاد. البته كماكان رايزنيها براي انجام اين گفتگوها ادامه دارد. 4- عراق: سياست جمهوري اسلامي ايران در قبال عراق در سال 1386 همچون سنوات اخير مبتني بر حمايت همه جانبه از حاكميت و تماميت ارضي آن كشور و تاكيد بر خروج اشغالگران و واگذاري كليه نهادها و سازوكارهاي داخلي به دولت قانوني و منتخب عراق بود. همچنين دولت جمهوري اسلامي ايران تلاشهايي را براي رفع اختلافات و ترغيب مشاركت همه مردم عراق در تعيين سرنوشت سياسي خود، از طريق اعلام مواضع رسمي و گفتگو با همه نيروها و جناحهاي عراقي تاثيرگذار دنبال كرد. نقطه اوج همكاريهاي سياسي و اقتصادي ايران و عراق سفر تاريخي رئيس جمهور به بغداد است كه نقطه عطفي در روابط كشورمان با عراق ميباشد و تاثيرات عظيمي را در روابط دو كشور و نقش بيبديل ايران در تحولات منطقهاي نشان داد. در اين سفر اسنادي به امضاء رسيد كه در گسترش همكاريهاي فيمابين دو كشور تاثيرات ژرفي برجاي خواهد گذاشت. برگزاري نشست مشترك با حضور هيئت عاليرتبه عراقي به رياست معاون وزير خارجه آن كشور در تهران در تاريخ 30 بهمن و اول اسفند 1386، يكي از نتايج همكاريهاي دو كشور در زمينه رفع ابهامات و شفاف سازي همكاريها در چارچوب معاهده 1975 بوده است. طي دو روز مذاكره، طرفين بـر رفع مشكلات موجود در مرز زميني و رودخانهاي مشترك براساس مفاد عهدنامه مربوط بـه مرز دولتي و حسن همجواري بين ايران و عراق مورخ 13 ژوئن 1975 و پروتكلها و موافقتنامههاي ضميمه، تأكيد و نسبت به فعال كردن مجدد مكانيسمهاي فني ـ اجرايي پيشبيني شده در اين معاهدات توافق كردند. بر اين اساس، در بخش مرز زميني مقرر شد كه كميسيون مختلط دو كشور بـراساس مـاده 5 پـروتكل راجع بـه علامتگذاري مجدد مرز زميني بين ايران و عراق مورخ 13 ژوئن 1975 ظرف دو ماه آينده تشكيل و ضمن بازديد سرتاسري از مرز زميني مشترك نسبت به تعمير، مرمت و تجديد بناي ميلههاي مرزي اقدام كند. همچنين به منظور تعيين مجدد خط مرزي تالوگ در اروندرود (شط العرب)، طرفين توافق كردند كه ظرف دو مـاه آينده نسبت بـه عمليـات انـدازهگيري و هيدروگرافي مشترك از اروندرود (شط العرب) براساس مقررات مندرج در پروتكل راجع به تعيين مرز رودخانهاي بين ايران و عراق مورخ 13 ژوئن 1975 اقدام كنند. 5- افغانستان: سياست خارجي دولت جمهوري اسلامي ايران در افغانستان در سال 1386، حمايت از دولت، كمك به ساخت زيرساختها و لزوم مقابله با كشت خشخاش و قاچاق مواد مخدر بوده است. در سالهاي اخير از جمله در سال جاري شركتهاي ايراني فعاليت خوبي را در زمينه بازسازي افغانستان داشتهاند. همكاريهاي جمهوري اسلامي ايران با سازمانهاي بينالمللي براي كمك به رفع مشكلات و آلام مردم افغانستان نيز قابل توجه بوده است. 6- خاورميانه (فلسطين و لبنان) طي سال 1386 تحولات مربوط به خاورميانه به ويژه تحولات فلسطين و لبنان به عنوان يك موضوع مهم و محوري در دستگاه ديپلماسي كشور مورد توجه و عنايت قرار داشته است. اتخاذ مواضع سريع و به موقع، رايزني با مقامات كشورها به ويژه كشورهاي اسلامي، برقراري ارتباط با سازمان كنفرانس اسلامي، جنبش عدم تعهد و ساير مجامع سياسي بينالمللي با هدف يافتن ابتكارات لازم و محكوميت اقدامات فجيعانه صهيونيستها عليه مردم مظلوم و مقاوم فلسطين همواره در دستور كار قرار داشته است. طي سال جاري چندين سفر توسط مقامات كشورمان از جمله آقاي متكي وزير امور خارجه و معاون و مديركل سياسي وزارت خارجه كشورمان به لبنان انجام شد. به دنبال جنگ 33 روزه سال گذشته كه به شكست مفتضحانه رژيم صهيونيستي انجاميد، جمهوري اسلامي ايران نسبت به ارائه مساعدتهاي انسان دوستانه و فني مهندسي در بازسازي لبنان اقدام كرد. 7- خليج فارس و جهان عرب: رويكرد دولت نهم به كشورهاي همسايه مسلمان و عرب، يك رويكرد ويژه است. در سال 1386 ما شاهد رشد قابل توجه از مراودات و رفت و آمدهاي سياسي در سطح عالي بين جمهوري اسلامي ايران و كشورهاي حوزه خليج فارس بوديم. حضور فعال آقاي احمدي نژاد در اجلاس سران كشورهاي عضو شوراي همكاري خليج فارس در دوحه كه براي نخستين بار با دعوت از بالاترين مقام اجرايي ايران آن هم بعد از اجلاس آناپوليس صورت پذيرفت، اميدها، آمال و نقشههاي دشمنان جمهوري اسلامي را نقش بر آب ساخت. پيشنهادات رئيس جمهور در اين اجلاس بخصوص موضوع تجارت آزاد با شوراي همكاري خليج فارس، طرح ترتيبات امنيتي بومي در خليج فارس و ،،، بستر مناسبي براي همگرايي منطقهاي را فراهم ساخت و مورد توجه رؤساي كشورهاي عضو قرار گرفته كه تلاش براي اجرايي شدن آن ادامه خواهد يافت. انجام سفرهاي تاثيرگذار رئيس جمهوري به برخي از كشورهاي منطقه مانند امارات متحده عربي يكي از دستاوردهاي سياست خارجي ما محسوب ميشود. سفر متقابل مقامات عربي نيز حاكي از تمايل و استقبال همسايگان عرب ايران براي توسعه همكاريها در ابعاد دوجانبه و چندجانبه بوده است. تشكيل كميسيون مشترك با كويت و توافق براي تأسيس كميسيون مشترك ايران و امارات از جمله موضوعات مربوط به توسعه همكاريهاست. با توجه به ظرفيت قوي جهان عرب در مقابل رژيم صهيونيستي و نافذ بودن تصميمات و مواضع اتحاديه عرب در سازمان ملل و فضاي عمومي جهان، جمهوري اسلامي ايران رويكرد نزديكي به اين اتحاديه را در دستور كار قرار داد. اكنون ايران به عنوان يك ناظر در نشستها حضور دارد. همكاري با ساير كشورهاي خاورميانه نيز يكي از اولويتهاي وزارت امور خارجه بوده و طي سال جاري با جديت دنبال شده است. از جمله ميتوان به امضاي قرارداد ايجاد پالايشگاه مشترك نفت در سوريه با مشاركت ايران، سوريه، مالزي و ونزوئلا و همچنين به افتتاح پروژههاي مشترك ايران و سوريه در زمينه خودروسازي و سيمان اشاره كرد. در خصوص عادي سازي روابط ايران و مصر نيز ديدارها و تلاشهاي متقابلي از سوي ايران و مصر به منظور رفع موانع و بهبود روابط سياسي فيمابين صورت پذيرفت. 8- توسعه همكاريهاي سياسي با مناطق مختلف دنيا: يكي از اهداف سياست خارجي دولت نهم، تنوع بخشي همكاريهاي خارجي است. دولت تلاش كرده است كه با توزيع ظرفيتهاي همكاري با مناطق مختلف دنيا مانند شرق آسيا، آفريقا و آمريكاي لاتين، حضور خود را در سطح جهان گسترش دهد. براي روشن شدن ابعاد اين سياستها، به بخشي از فعاليتهاي اجرايي دستگاه سياست خارجي در سال 1386 اشاره ميشود: الف- اروپا: در گذشته بيش از دو سوم همكاريهاي ايران با كشورهاي اتحاديه اروپا بر دو يا سه كشور اروپايي متمركز بود كه دستگاه ديپلماسي كشور تلاش زيادي را براي متعادل سازي اين روابط در سطح قاره اروپا به عمل آورده است. عليرغم فراز و نشيبهاي موجود به خاطر موضوع هستهاي و اعمال فشار آمريكا و برخي از همپيمانانش، در سال 1386 وزير امور خارجه كشورمان سفرهايي را به كشورهاي مختلف اروپايي مانند هلند، سوئيس، سوئد، نروژ، دانمارك، بلغارستان و پرتغال انجام داد. در اين زمينه بايد از حضور فعال هيئت ايراني در اجلاس جهاني اقتصاد در داووس سوئيس و كنفرانس خلع سلاح در ژنو ياد كرد. متكي در حاشيه اجلاسهاي بينالمللي از جمله شصت و دومين مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورك، مجمع جهاني اقتصاد در داووس، اجلاس كنفرانس بازسازي عراق در استانبول و كنفرانس فلسطين و لبنان در رياض با برخي از همتايان اروپايي خود از جمله وزراي خارجه فرانسه، پرتغال، سوئد، نروژ، اسلواكي، انگليس، آلمان، سوئيس، هلند، ايسلند و ،،،ديدار و گفتگو كرد. در سال 1386 ما همچنين شاهد سفر برخي از مقامات عاليرتبه كشورمان از جمله دبير شوراي عالي امنيت ملي، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزير علوم، تحقيقات و فناوري، معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان گردشگري و برخي از معاونين وزارتخانههاي اقتصادي به كشورهاي اسپانيا، فرانسه، پرتغال، سوئيس، يونان، ايتاليا و مجارستان بوديم. متقابلاً نيز برخي از مقامات اروپايي به كشورمان سفر كردند كه از آن جمله ميتوان به سفر رئيس كميسيون روابط خارجي پارلمان نروژ، سفر وزير امور خارجه بلژيك، سفر قائم مقام وزارت خارجه ايسلند و سفر مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا به تهران اشاره كرد. در زمينه همكاريهاي اقتصادي دوجانبه با كشورهاي اروپايي، همكاري در زمينههاي صنعتي مانند صنايع خوروسازي و انرژي بين ايران و بسياري از كشورهاي اروپايي تداوم داشته است. شركتهاي نفتي اروپايي مانند شل، توتال فرانسه، او ام و اتريش و شركتهايي از ايتاليا و سوئيس در اجراي طرحهاي بزرگ اكتشاف و تاسيسات نفت و گاز فعال بوده و يا در جريان امضاء قرارداد با ايران هستند. در زمينه همكاريهاي بازرگاني، اتاقهاي بازرگاني مشترك ايران و كشورهاي اروپايي همكاريهاي تنگاتنگ خود را ادامه داده و سفر هيئت اتاق بازرگاني ايران به انگليس و همچنين سفر هيئتي از شركت فرش ايران به چند كشور اروپايي توانسته است مسير همكاريهاي بازرگاني بين ايران و كشورهاي اروپايي را بيشتر هموار سازد. ب- روسيه: در سال 1386 توسعه همكاريهاي همه جانبه با روسيه، به عنوان نمونهاي از موفقيت دستگاه ديپلماسي كشور قابل توجه همگان بوده است. روابط دو كشور در همه زمينههاي سياسي، اقتصادي، فرهنگي و دفاعي از رشد قابل توجه برخوردار بوده است. علاوه بر ادامه مراحل تكميل نيروگاه بوشهر و تحويل سوخت كه نيازمند تلاش و پيگيريهاي مداوم بوده است، دو كشور تلاشهاي زيادي را براي گسترش و تعميق روابط فيمابين به عمل آوردند. سفر ولاديمير پوتين به عنوان رئيس جمهور روسيه به ايران كه براي نخستين بار صورت گرفت، يك سفر تاريخي بود كه در جريان برگزاري اجلاس سران خزر، بسياري از زمينههاي همكاري دوجانبه مورد بررسي توافقات زيادي بين دو كشور انجام شد. امضاي اولين سند حفاظت اسناد محرمانه بين دو كشور در بهمن 1386، افتتاح سركنسولگري ايران در غازان پايتخت جمهوري تاتارستان و برگزاري كميسيون مشترك همكاريهاي دفاعي از جمله فعاليتهايي بود كه ما در سال گذشته شاهد آن بوديم. ج- آسيا: همكاريهاي جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي آسيايي نيز به اقتضاء رويكرد نگاه به شرق، از رشد قابل خوبي در سال 1386 برخوردار بوده است. برگزاري دومين اجلاس رؤساي مجمع مجالس آسيايي (APA) در تهران كه با حضور 32 هيئت از كشورهاي عضو تشكيل شد، يكي از موفقيتهاي چشمگير دستگاه ديپلماسي كشور در توسعه همكاري با آسيا محسوب ميشود. در بخش سرمايهگذاري اعم از جذب يا انتقال سرمايه در سال 1386 كم نظير بوده و حضور شركتهاي هندي، چيني و مالزيايي در طرحهاي انرژي كشورمان قابل توجه است. انعقاد قرارداد همكاريهاي گازي با كشور مالزي براي توسعه ميادين گازي يكي از بزرگترين طرحهاي سرمايهگذاري در ايران است كه در سال جاري تحقق يافت. جمهوري اسلامي ايران متقابلا در برخي از كشورهاي آسيايي مانند فيليپين و سريلانكا توافقاتي را براي اجراي طرحهاي سرمايهگذاري و صدور خدمات فني و مهندسي دارد. د- آمريكاي لاتين: با تلاشهاي به عمل آمده، حجم مبادلات تجاري جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي منطقه آمريكاي لاتين نسبت به گذشته 250 درصد رشد داشته است. افتتاح سفارتخانه در برخي از كشورهاي منطقه مانند نيكاراگوئه، بوليوي و اكوادور توانسته است فرصتهاي لازم را براي شناسايي زمينههاي همكاري و حضور شركتهاي ايراني در آن كشورها فراهم سازد. بر همين اساس، تعدادي از پروژههاي علمي و صنعتي با كشورهاي منطقه به ويژه ونزوئلا اجرايي شد كه از آن جمله ميتوان به احداث مجتمع پتروشيمي و تاسيس كارخانه توليد اتومبيل سمند اشاره كرد. سفر آقاي احمدينژاد به منطقه آمريكاي لاتين و عقد تفاهمنامههاي بسيار مهم، نويد همكاريهاي گسترده را در همه ابعاد سياسي، اقتصادي و فرهنگي ميدهد. در سال جاري همچنين براي اولين بار شاهد تشكيل كميسيون مشترك با كشورهاي بوليوي و اكوادور بوديم. تشكيل گروه دوستي پارلماني با برخي از كشورهاي منطقه و مراودات نمايندگان مجالس ايران و آن كشورها كه حاصل تلاش دستگاه ديپلماسي فعال كشور است، موجب نزديك شدن هرچه بيشتر ايران با كشورهاي منطقه شده است. ه- آفريقا: توجه به آفريقا و همكاري با قاره سياه با جديت در بخشهاي ذيربط در وزارت امور خارجه دنبال شد. حضور رياست جمهوري اسلامي در اجلاس سران اتحاديه آفريقا در بانجول پايتخت گامبيا و سخنراني مهم ايشان به عنوان ميهمان ويژه در جمع سران آفريقا، زمينه بسيار خوبي را براي تقويت حضور ايران در قاره آفريقا فراهم ساخت. در همين راستا با پذيرفته شدن ايران به عنوان يك عضو ناظر، وزير امور خارجه كشورمان در اجلاس سران اتحاديه آفريقا حضور يافت. در خردادماه سال جاري همزمان با سالروز تاسيس اتحاديه آفريقا، روز آفريقا در تهران برگزار شد. در همين چارچوب، طراحي و برنامهريزي جهت برگزاري همايش ايران و آفريقا در سه سطح كارشناسي ارشد، وزراي خارجه و روساي جمهور در دست اقدام است و در اوايل سال آينده شاهد برگزاري آن در تهران خواهيم بود. همكاري جمهوري اسلامي ايران با كشورهاي شمال و شاخ آفريقا نيز سير صعودي داشته است. سفر آقاي هاشمي شاهرودي رئيس قوه قضاييه به كشور مغرب، سفر نخست وزير ليبي به جمهوري اسلامي ايران در پاسخ به ديدار آقاي داودي معاون اول رئيس جمهوري از ليبي و همچنين سفر معاون رئيس جمهوري اسلامي ايران به كشور جيبوتي در سال جاري قابل توجه است. 9- اقدامات اجرايي در امور سياسي بينالمللي: علاوه بر موضوع هستهاي، حوزه معاونت سياسي بينالمللي وزارت امور خارجه و نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در نيويورك، ژنو، وين، لاهه و ،،، سال پركاري را پشت سر گذاشتند. تنظيم سفر و برنامهريزي حضور فعال رئيس جمهور در نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد و ديدارهاي مختلف با سران كشورها در نيويورك و حضور در دانشگاه كلمبيا كه بازتاب وسيع جهاني داشت، از جمله اين اقدامات است. علاوه بر آن با تلاش دستگاه ديپلماسي كشور، رئيس جمهور در اجلاس سران سازمان همكاري شانگهاي در بيشكك حضور يافت. افتتاح مركز منطقهاي كاهش خطرات در ايران با همكاري سازمان ملل متحد، رياست كشورمان بر شوراي مستقل فائو و عضويت در هيئت هماهنگ كننده برنامه ايدز سازمان ملل گوشهاي از حضور فعال جمهوري اسلامي ايران در مجامع بينالمللي است. نقش مهم كشورمان در سازمان كنفرانس اسلامي در سال جاري بسيار چشمگير بوده است. در جريان برگزاري اجلاس وزراي خارجه اين سازمان در اسلام آباد، با تلاش همكاران ما، قطعنامههاي پانزده گانه پيشنهادي جمهوري اسلامي ايران از جمله قطعنامه مربوط به حمايت از فعاليتهاي صلحآميز هستهاي ايران به تصويب رسيد. بخش حقوقي وزارت امور خارجه نيز در سال جاري تلاش وسيعي را براي احقاق حقوق كشورمان در خارج از كشور به عمل آورد. از جمله رفع توقيف از حدود يك ميليارد يورو مربوط به سفارت جمهوري اسلامي ايران و بانكهاي ايران در ايتاليا و صدور حكم ديوانعالي ايتاليا در تيرماه سالجاري مبني بر لغو حكم شناسايي و اجراي احكام دادگاههاي آمريكا در ايتاليا و پيگيري رد اتهامات ناروا به اتباع جمهوري اسلامي ايران در موضوع آميا از بخشهايي است كه اداره كل حقوقي وزارت خارجه فعالانه آنها را دنبال كرد. در زمينه حقوق بشر نيز وزارت امور خارجه در سال 1386 اقدامات اجرايي خوبي را به عمل آورد. تشكيل مجموع مشورتي مفهوم سازي حقوق بشر در وزارت امور خارجه يكي از اقدامات پايه بوده است كه توانست امكان توسعه مباحث كاربردي علمي را براي ما فراهم سازد. مشاركت محتوايي جمهوري اسلامي ايران در روند تدوين قطعنامههاي حقوق بشري در كميته سوم مجمع عمومي و شوراي حقوق بشر سازمان ملل با ارائه سه قطعنامه ابتكاري تحت عناوين «ارتقاء همكاري بينالمللي در زمينه حقوق بشر»، «اقدامات زورمدارانه يكجانبه و حقوق بشر» و «حقوق بشر و تنوع فرهنگي» در سال جاري صورت گرفت. يكي از قابل توجه ترين اقدامات در زمينه حقوق بشر، برگزاري اجلاس وزراي خارجه نهضت عدم تعهد درخصوص تنوع فرهنگي و حقوق بشر در تهران با حضور بيش از 80 وزير امور خارجه و وزير فرهنگ كشورهاي عضو جنبش بود كه در اين اجلاس، تاسيس «مركز حقوق بشر و تنوع فرهنگي» در ايران توسط كشورهاي مذكور مورد تصويب قرار گرفت. با توجه به رويكرد تهاجمي و فعال دولت نهم در عرصه سياست خارجي، با مطالعه و بررسي كامل روي كاستيها، نارساييها و موارد عديده نقض حقوق بشر در آمريكا و كانادا كه اتفاقا از جمله كشورهاي مدعي حقوق بشر عليه جمهوري اسلامي ايران هستند، دو كتاب «نقض حقوق بشر در آمريكا» و «نقض حقوق بشر در كانادا» به زبان انگليسي به رشته تحرير درآمد. وزارت خارجه همچنين در راستاي شفاف سازي، رفع ابهامات و تبادل تجربه، چهارمين گفتگوهاي دوجانبه حقوق بشري را با نمايندگان ژاپن برگزار كرد. خوشبختانه با تلاش همكاران حوزه معاونت امور بينالملل، نام ايران از دستور كار رويه محرمانه 1503 شوراي حقوق بشر سازمان ملل متحد خارج شد. 10- همكاريهاي اقتصادي: طي سال 1386 تعداد 18 جلسه ستاد هماهنگي روابط خارجي در وزارت امور خارجه برگزار شد كه مباحث مهمي چون نحوه كاهش اثرات تحريم، كميسيونهاي مشترك، همكاريهاي بانكي و ،،، در اين جلسات مورد تصميم گيري واقع شدند. با تلاشهاي حوزه معاونت اقتصادي، رياست ايران بر گروه 15 در سطح سران، رياست بر كارگروه آب گروه 15 و كارگروه توسعه روستايي گروه 15، رياست بر اتحاديه همكاريهاي منطقهاي كشورهاي حاشيه اقيانوس هند و فعال سازي و افزايش مشاركت اعضاء، ايجاد مركز علوم و انتقال فناوري اتحاديه اقيانوس هند در ايران طي سال 1386 محقق شد. دستگاه ديپلماسي كشور همچنين توانسته است دو موافقتنامه «ترجيحات تعرفهاي» و «تسهيلات صدور رواديد» بين كشورهاي گروه 8 را به امضاء برساند. پيگيري رژيم تجارت خارجي كشور و ارائه پيش نويس آن به WTO با همكاري وزارت بازرگاني، تهيه برنامه اقدام براساس بيانيه پاياني شوراي اجرايي مجمع پارلماني آسيايي مبني بر تشكيل بازار يكپارچه انرژي آسيايي، تهيه سند سازوكار همكاري اقتصادي در آسيا براي ارائه به مجمع پارلماني آسيايي در تهران و ارائه طرح توجيهي تاسيس كميته ديپلماسي انرژي با محوريت وزارت امورخارجه در چارچوب شوراي راهبردي انرژي به رئيس جمهور از ديگر اقدامات قابل توجه بوده است. برگزاري كميسيونهاي مشترك با كشورهاي بحرين، روسيه، عمان، كويت، قزاقستان، افغانستان، آذربايجان، پاكستان و تركيه به رياست وزراي امور خارجه جمهوري اسلامي ايران با آن كشور، بخشي از اقدامات وزارت امور خارجه كشورمان در سال 1386 براي گسترش همكاريهاي دوجانبه با كشورهاي خارجي بوده است. در جريان اين نشستها و همچنين در سفرهاي متقابل مقامات، تفاهمنامههاي همهجانبه همكاري به امضاء مقامات ايراني و مقامات آن كشورها رسيده است. در خصوص انرژي، پس از تشكيل شوراي راهبردي انرژي، مطالعات زيادي درخصوص نحوه مشاركت كشورهاي مختلف در پروژه هاي انرژي كشور از جمله مشاركت ژاپن، هند و پاكستان، چين و مالزي و ساير كشورها مورد توجه قرار گرفت و با بيش از 50 كشور توافق صورت گرفت. در مورد همكاري در قالب اوپك نيز با پيگيري وزارت امور خارجه، آقاي احمدي نژاد در اجلاس سران اوپك فعالانه حضور يافت. در رابطه با سازمان همكاريهاي اكو در سال 1386 كه دبيرخانه آن در تهران مستقر است، نيز فعاليتهايي مانند تاسيس اتحاديه منطقهاي كتابخانههاي ملي اكو، تاسيس اتحاديه صنعت نشر و چاپ اكو، تاسيس مركز هواشناسي و مبازه با بلاياي طبيعي منطقه اكو در مشهد، تاسيس موسسه استانداردسازي منطقهاي اكو (ريسكام)، تاسيس صندوق توسعه گردشگري، صندوق حمايت از فعاليتهاي فرهنگي و اختصاص مبلغ دو ميليون دلار به اين صندوق و همچنين صندوق حمايت از اجراي موافقتنامه چارچوب همكاريهاي ترانزيتي (TTFA) صورت گرفت. علاوه بر موارد فوق، اولين اجلاس روساي مركز آماري كشورهاي عضو و اولين اجلاس روساي بانكهاي مركزي اكو با همت ايران برگزار شد. از ديگر فعاليتهاي همكاران ما، تصويب تاسيس كميسيون دائمي منطقهاي دامپزشكي و ايجاد شبكه دارويي در منطقه اكو بوده است. 11- مطالعاتي و پژوهشي: در حوزه معاونت آموزش و پژوهش، ايجاد شوراي راهبردي سياست خارجي به منظور تدوين راهبردها و سياستهاي اصولي دولت يكي از اقدامات اساسي بود. در همين راستا همچنين سمينارها و گردهماييهاي مختلف با حضور انديشمندان و صاحبنظران امور سياسي در دفتر مطالعات سياسي و بينالمللي برگزار شد كه از جمله آنها ميتوان به برگزاري دو ميزگرد بينالمللي تبيين هستهاي، برگزاري پانزدهمين همايش بينالمللي آسياي مركزي و قفقاز تحت عنوان «گسترش ناتو به اوراسيا؛ ابعاد و پيامدها»، برگزاري همايش بينالمللي خليج فارس، برگزاري سمينار آمريكاي لاتين و كارگاه مسائل اين قاره و همچنين دهها ميزگرد دوجانبه و چندجانبه در داخل و خارج كشور و حدود 15 پروژه مشترك مطالعاتي با ساير مركز مطالعاتي دنيا اشاره كرد. در بخش آموزشي نيز برنامههاي خوبي در سال جاري تدوين شد كه از جمله آنها ميتوان تصويب دوره جديد تربيت ديپلمات در دانشكده روابط بينالملل در سطح كارشناسي ارشد و دكترا و همچنين راهاندازي دوره كارشناسي ارشد مطالعات ايران براي متقاضيان خارج از كشور را ذكر كرد. 12- رسانهاي و فرهنگي: يكي از اهداف و برنامههاي دولت نهم، پاسخگويي و حضور فعال در صحنه اطلاع رساني به مردم و موضعگيري سريع در مقابل تحولات مهم منطقهاي و بينالمللي است كه حوزه سخنگويي و اداره كل اطلاعات و مطبوعات وزارت امور خارجه از طريق برگزاري حدود 50 كنفرانس هفتگي، تهيه 250 بيانيه سخنگويي، انجام بيش از 150 مصاحبه اختصاصي توسط مسئولان ارشد وزارت امور خارجه، اطلاع رساني لازم را انجام دهد. دستگاه ديپلماسي كشور همچنين با بذل توجه به موضوع ديپلماسي عمومي، اعزام چندين هيئت رسانهاي به خارج از كشور و متقابلا دعوت از چندين هيئت رسانهاي خارجي، صدور بيش از 1500 رواديد مطبوعاتي براي خبرنگاران خارجي با همكاري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، هماهنگي براي انجام دهها مصاحبه خبرنگاران رسانههاي طراز اول دنيا با رئيس جمهور و ساير مقامات عاليرتبه كشور را به انجام رسانيد و در اين زمينه سال پركاري را پشت سر گذاشت. همچنين توسعه دفاتر رسانههاي داخلي در خارج از كشور، ارائه مقالات به نشريات داخلي و خارجي، همكاري در تهيه و تدوين برنامههاي تلويزيوني و ،،، بخشي از فعاليت ديگر حوزه رسانهاي وزارت امور خارجه در سال 1386 بوده است. راه اندازي و توسعه پايگاه اينترنتي وزارت امور خارجه و تغذيه نمايندگيهاي جمهوري اسلامي ايران در اين زمينه در سال جاري توانسته است پاسخگوي بسياري از نيازهاي مخاطبان داخلي و خارجي بوده و اطلاعات كافي درباره اخبار و مواضع سياست خارجي كشور را در اختيار آنها قرار دهد. در زمينه فرهنگي، پيگيري و هماهنگي براي شركت در 21 نمايشگاه گردشگري، اجرايي شدن 17 موافقتنامه فرهنگي، علمي و دانشجويي، تقويت و ارتقاء 14 كرسي زبان فارسي و برگزاري 573 مورد مراسم در خارج از كشور در كارنامه دستگاه ديپلماسي كشور در سال 1386 قرار دارد. 13- اقدامات اجرايي در بخش كنسولي: تلاش دستگاه ديپلماسي كشور در سال 1386 توسعه و تسهيل خدمات كنسولي بوده است. تسريع در صدور رواديد و اجراي طرح صدور رواديد گردشگري در دفاتر وزارت امور خارجه در مبادي ورودي كشور، يكي از اقدامالت بارز براي توسعه گردشگري در كشور بوده است. پيگيري مربوط به مشكلات ايرانيان مقيم خارج از كشور و تامين تسهيلات حقوقي براي آنها، همكاري در زمينه تسهيل سفر و اقامت زائران ايراني در كشورهاي عربستان، عراق و سوريه و انجام قريب به 800 هزار عمليات سجلي از جمله اقدامات وزارت امور خارجه براي ارائه خدمات مفيد و مؤثر به هموطنان ايراني است. همچنين با پيگيريهايي كه انجام شد، درج مهر خروجي گذرنامه ايرانيان مقيم خارج كه معمولا مشكلاتي را براي آنها در فرودگاهها و مبادي خروجي كشور ايجاد ميكرد، حذف شد. از سوي ديگر، با استقرار تجهيزات كامپيوتري و ديجيتالي كردن اطلاعات گذرنامهاي، از 130 نمايندگي جمهوري اسلامي ايران، 64 نمايندگي كاملا خودكفا شده و اين امر باعث تسريع در صدور يا تعويض گذرنامه هموطنان ايراني در خارج از كشور شده است.