تحلیل نشانهها در چالش هستهای
حسین شریعتمداری - سرمقاله کیهان -16 تیر87
1- در یك «چالش سیاسی»- نظیر مذاكره- هنگامی كه حریف با تكیه بر شایعات و خبرهای خاكستری تلاش می كند اهداف مورد نظر خود را تحقق یافته معرفی كند، این احتمال «سه بعدی» قوت می گیرد كه، اولاً؛ حریف از تحمیل نظر خود به طرف مقابل ناامید شده است. ثانیاً؛ راه كار مؤثر و كارآمد دیگری غیر از چالش سیاسی پیش روی خود نمی بیند و ثالثاً؛ حیثیت سیاسی خود را در خطر دیده و برای خروج محترمانه- و ظاهراً پیروزمندانه- از چالش به تكاپو افتاده است. در اولین نگاه به موقعیت كنونی كشورمان در چالش هسته ای با 1+5، شاید این برداشت غیرواقعی تلقی شود كه برخلاف تبلیغات گسترده و پرحجم حریف و ادعای به بن بست رسیدن جمهوری اسلامی ایران طرفی كه در این چالش به بن بست رسیده و برای خروج محترمانه از آن تلاش می كند، مجموعه- البته ناهماهنگ- 1+5 است، نه جمهوری اسلامی ایران. 2- «تحلیل نشانه ها» یكی از روش های متداول برای ارزیابی موقعیت حریف در چالش های سیاسی است. در این روش پذیرفته شده، عكس العمل های حریف به عنوان «نشانه» مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند و با استناد به نتیجه این تجزیه و تحلیل ها، خط حركت بعدی طراحی و عملیاتی می شود. «شایعه» و «دروغ پراكنی» اگرچه یكی از اهرم های مورد استفاده در عملیات روانی و جنگ تبلیغاتی است اما، شایعات در «تحلیل نشانه ها» از زاویه دیگری ارزیابی می شوند. با این توضیح كه اگر چالش سیاسی از نوع «مذاكره» باشد و حریف در افكار عمومی برای نشان دادن جایگاه و موقعیت خود در مذاكره به شایعات استناد كند، می توان این حركت را نشانه ضعف حریف تلقی كرد، زیرا در جریان یك مذاكره رسمی، آنچه روی میز مذاكره گذاشته می شود، «سند» و شواهد و قرائن قابل استناد است نه شایعات و دروغ پراكنی ها، چرا كه طرفین باید برای ادعای خود و یا قبولاندن خواسته خویش به طرف مقابل اسناد قابل اثبات و- یا حداقل- شواهد و قرائن قابل بررسی ارائه كنند نه شایعه و دروغ های خودساخته! كه به آسانی نفی شدنی هستند. 3- یك خبر موثق حكایت از آن دارد كه سفارتخانه یك كشور اروپایی در تهران- و عضو گروه 1+5- در نشست های مكرر و پنهان با برخی از سرمایه داران و شماری از اهل رسانه كه بعضاً سابقه مخالفت با نظام دارند، از آنها خواسته است، در تبلیغات شفاهی و یا از طریق نفوذ در رسانه ها، تصمیم سازی ها و سیاست پردازی های هسته ای دولت نهم را فاقد پشتوانه كارشناسی و صرفاً احساسی! معرفی كنند. گفتنی است یكی از پیشنهادهای این سفارتخانه اروپایی كه مستقیماً از سوی «سفیر» ارائه شده است، تبلیغ ناكارآمدی رئیس جمهور و القای این توهم بود كه قرار است آقای احمدی نژاد از حلقه مسئولان هسته ای حذف شود! جالب است بدانید كه توهم پراكنی درباره غیركارشناسی بودن تصمیم های جدید تیم مذاكره كننده! و حذف احمدی نژاد از حلقه مسئولان هسته ای!، دو محور اصلی تبلیغات رسانه ای غرب- مخصوصاً رسانه های آمریكایی و انگلیسی- طی دو هفته اخیر بوده است كه متاسفانه ردپای اینگونه توهم پراكنی ها در برخی از رسانه های داخلی نیز دیده می شود! كه از نفوذ افراد غافل و فریب خورده و یا مأمور و خودباخته حكایت می كند. 4- آقای سولانا، فرستاده 1+5 در سفر اخیر خود به كشورمان حامل سه نامه بود. اول؛ بسته پیشنهادی 1+5 به ایران. دوم؛ نامه ای با امضای وزرای خارجه 6 كشور آمریكا، انگلیس، فرانسه، چین، روسیه و آلمان خطاب به وزیر امور خارجه كشورمان و سوم؛ یك نوشته غیررسمی -NONE PAPER - كه در آن سه مرحله مقدماتی برای ادامه مذاكرات پیشنهاد شده و از ایران خواسته شده بود طرفین بعد از طی این سه مرحله وارد مذاكرات اصلی شوند. كشورهای 1+5 از ایران خواسته بودند در آغاز مذاكرات اصلی برای مدت 6 هفته غنی-سازی اورانیوم را به حالت تعلیق درآورد و در مقابل 1+5 نیز قطعنامه های قبلی را منتفی شده اعلام كند. مسئولان كشورمان در اقدامی هوشمندانه، بسته پیشنهادی را تحویل گرفتند بدون آن كه درباره چگونگی برخورد جمهوری اسلامی ایران با این بسته پیشنهادی اظهارنظری-كنند. چرا كه در این بسته تعلیق غنی سازی اورانیوم با استناد به قطعنامه 1803 شورای امنیت سازمان ملل درخواست شده بود و ایران بارها بر این نظر خود تاكید داشته و دارد كه غنی سازی اورانیوم خط قرمز فعالیت هسته ای كشورمان بوده و غیرقابل مذاكره است. نامه غیررسمی نیز اگرچه مفاد آن از سوی برخی رسانه های غربی فاش شده بود ولی یك نامه «محرمانه» تلقی می شد و به طور طبیعی پاسخی نداشت. اما، نامه وزرای خارجه كشورهای 1+5 كه خطاب به وزیرخارجه كشورمان نوشته شده بود نیاز به پاسخ داشت و آقای متكی با ارسال نامه ای خطاب به آنان كه روزجمعه در بروكسل به آقای سولانا تحویل شد، بر آمادگی ایران برای مذاكره روی نقاط مشترك دو بسته پیشنهادی ایران و 1+5 تاكید كرد و از آنجا كه تعلیق غنی سازی اورانیوم در دو بسته یاد شده مشترك نبود به طورطبیعی نمی توانست یكی از محورهای مذاكره تلقی شود. 5-بلافاصله بعد از پاسخ ایران به نامه وزرای خارجه 1+5، رسانه های غربی و برخی از رسانه های داخلی این نامه را پاسخ ایران به بسته پیشنهادی 1+5 معرفی كردند و در تفسیرها و تحلیل های خود از تجدیدنظر جمهوری اسلامی ایران! در چالش هسته ای با غرب خبر دادند! پیش از آن نیز، یكی از سایت های داخلی در گزارشی حیرت آور از موافقت ایران با تعلیق 6 هفته ای غنی سازی اورانیوم خبر داده و این خبر بلافاصله روی تلكس خبرگزاری های آمریكایی و اروپایی رفته بود. در همین حال، خبرگزاری ها و برخی مقامات آمریكایی و اروپایی با تحریف اظهارات آقای دكتر ولایتی كه از تندروی برخی مسئولان گله كرده بود، بر دامنه تبلیغات خود افزوده گلایه ایشان از برخی از تندروی ها را، اشاره به احمدی نژاد قلمداد می كردند، اظهارات وی را نگاهی متفاوت با سیاست هسته ای جاری تلقی كرده و با اشاره به جایگاه آقای دكترولایتی به عنوان مشاور عالی رهبرمعظم انقلاب، بر این طبل توهم می كوبیدند كه قرار است آقای احمدی نژاد از حلقه مسئولان هسته ای ایران حذف شود! این توهم پراكنی در حالی بود كه آقای دكتر ولایتی در مقاله ارسالی و همزمان برای سه روزنامه غربی و نیز در مصاحبه خود با روزنامه جمهوری اسلامی به صراحت تاكید كرده بود كه تعلیق غنی سازی اورانیوم از سوی ایران غیرممكن و غیرقابل مذاكره است و البته رسانه های غربی توضیح بعدی دكتر ولایتی درباره مقاله و مصاحبه خویش را همانگونه كه انتظار می رفت چندان تحویل نگرفتند! 6-و اما، اینهمه سروصدا و استناد مقامات سیاسی و رسانه های غربی به شایعات و توهماتی كه خود ساخته و پرداخته بودند برای چه بود؟ مگر نه این كه در فاصله ای حداقل چندساعت و حداكثر یك روز، محتوای نامه وزیرخارجه كشورمان به وزرای خارجه 1+5 آشكار می شد و تاكید مسئولان جمهوری اسلامی ایران بر غیرقابل مذاكره بودن غنی سازی اورانیوم به صراحت اعلام می گردید؟ و در نتیجه تمامی توهم پراكنی های آمریكا و متحدانش نقش برآب می شد؟ بنابراین چرا به این توهمات در آن سطح گسترده دامن زدند؟! 7-گفته می شود-و خبر موثقی است- كه بعد از جنجال تبلیغاتی اخیر حریف درباره موافقت ضمنی ایران با تعلیق غنی سازی اورانیوم، آقای دكتر جلیلی در تماس تلفنی خود با سولانا كه برای توضیح درباره پاسخ ایران به نامه وزرای خارجه 1+5 صورت گرفته بود، خطاب به سولانا-نقل به مضمون- گفته بود «ظاهراً در پی آن هستید كه هرگام ایران را به عنوان عقب نشینی از مواضع اصولی كشورمان قلمداد كرده و درباره آن دست به تبلیغات بزنید»؟ و سولانا كه به مفهوم اشاره هوشمندانه دكتر جلیلی پی برده بود، سراسیمه در پی توجیه ماجرا برآمده بود. طرف ایرانی دراین گفت وگو به گونه ای تلویحی-اما نزدیك به تصریح- از نیاز غرب به حفظ آبرو و حیثیت خود سخن گفته بود. نیازی كه بارها برخی از نمایندگان 1+5 در مذاكرات خود با مسئولان هسته ای كشورمان به آن اشاره های صریح و یا تلویحی داشته اند. 8-اگرچه درباره موضوع این یادداشت گفتنی های فراوان دیگری نیز هست كه به فرصت بعدی موكول می كنیم ولی به نظر می رسد اكنون می توانیم به آنچه در بند اول این نوشته آمده بود بازگردیم و آن، این كه، استناد 1+5 به شایعات، آنهم شایعاتی كه نادرستی آنها در فاصله ای كوتاه برملا می شود، اولا؛ نشانه بن بست حریف در چالش سیاسی است چرا كه اگر واقعیات از موفقیت حریف حكایت می كرد نیازی به تاكید بر شایعات نداشت. ثانیاً؛ حریف به خوبی می داند كه گزینه دیگری غیر از مذاكره - از جمله گزینه حمله نظامی- در اختیار ندارد. دراین باره گفتنی است كه رجزخوانی های گاه و بیگاه آمریكا و متحدانش پیرامون حمله نظامی كه همواره به گونه ای غیرمستقیم و از زبان عوامل دست چندم صورت می پذیرد، نشانه دیگری از استیصال آنهاست، چرا كه تجربه نشان داده است اگر كمترین احتمال موفقیتی در حمله نظامی وجود داشت در انجام آن درنگ نمی كردند كه این خود، فصل جداگانه ای است و ثالثاً؛ حكایت از آن دارد كه آمریكا و متحدانش از تحمیل خواسته غیرقانونی خود به ایران اسلامی قطع امید كرده اند و از آنجا كه گزینه دیگری برای وادار كردن ایران به پذیرش خواسته خود ندارند و از سوی دیگر، بعد از آنهمه رجزخوانی، اگر دست خالی از این چالش خارج شوند، حیثیت ابرقدرتی خود را برباد رفته می بینند، آخرین چاره را در خروج محترمانه با ظاهری پیروزمندانه از این چالش جستجو می كنند.