شكيبايي شير صحنه بود
امرالله احمدجو
آشنايي من و خسرو شكيبايي به اوايل دهه 70 و زمان ساخت سريال «روزي روزگاري» بازميگردد. در ابتداي كار كمي طول كشيد تا همديگر را پيدا كنيم و با لحن، نوع كار و روحيات هم آشنا شويم، اما وقتي همديگر را پيدا كرديم، كار خيلي خوب و آسان پيش رفت. كمي بعد رابطه ما از حد همكاري گذشت و به دوستي عميقي رسيد و شايد بتوانم ادعا كنم او دوستي نزديكتر از من نداشت. البته ابتدا تماسهاي ما خيلي دير به دير انجام ميشد و اين مساله باعث شده بود گاهي از او دلخور شوم، اما بعدا متوجه شدم كه او به دليل مشغله فراوان، نميتواند وقت زيادي را براي تماس با دوستانش صرف كند. شكيبايي از آدمهايي بود كه احساسات فوقالعادهاي داشت. واقعا هيچ كس را نديدم كه مثل او به سادگي اشكش سرازير شود و از برخي مسائل ساده بشدت متاثر گردد. يكي از ويژگيهاي قابل توجه او كه ممكن است به درد نسل جوان بخورد، نوع مواجهه او با ديالوگ و گفتگو در سر صحنه بود. محال بود او در صحنهاي كه ديالوگ داشت، با كارگردان بر سر جملهها بحث و گفتگو نكند. در همين گفتگوها بود كه او اين جملات را آنقدر ميپروراند كه من به عنوان كارگردان سر ذوق ميآمدم تا دو، سه برابر گفتگوي اوليه را بنويسم. يكي از ويژگيهاي شكيبايي صداي خوب او بود. حيف بود كه فيلمي ساخته شود و از صداي او استفاده نشود. در روزي روزگاري با اين كه كار به شيوه صداي سر صحنه ضبط نشد، در دوبله خود شكيبايي جاي نقش خودش صحبت كرد و با همان انرژي كه سر صحنه ايفاي نقش كرده بود، نقش را دوبله كرد و براي اين مرحله به اندازه خود كار وقت گذاشت. ويژگي ديگر او اين بود كه فردي بسيار زيرك بود. او به سادگي ميتوانست حالات و رفتار آدمها را بقاپد و من هميشه از اين مساله تعجب ميكردم كه چطور با نگاه كردن به عمليات كندن سوخت اين كار را به شكلي ماهرانه ياد ميگيرد، به گونهاي كه خودش در سر صحنه اين كار را با مهارت تمام و در مقابل دوربين انجام ميدهد. آن زمان قدرت بدني فوقالعادهاي داشت و در سريال روزي روزگاري آنقدر كه او دويد، بعيد ميدانم هيچ دوندهاي براي تمرين مسابقات دووميداني دويده باشد. گاهي اوقات پيش ميآمد كه با وجود خوب بودن برداشت انجام شده در سر صحنه، برداشت را دوباره تكرار ميكردم تا فقط بازي او را تماشا كنم. گاهي كه او مقابل بازيگري قرار ميگرفت كه ممكن بود بازي شكيبايي پايينتر از بازي او قرار گيرد و حق مطلب ادا نشود، او انتهاي پلان خرابكاري ميكرد تا برداشتي ديگر گرفته شود. او هيچ گاه نسبت به بازيگران ديگر حسادت نداشت و خيلي با آنها همكاري ميكرد. يكي از شيوههايي كه سر صحنه رواج داده بود، اين بود كه هنگام ايفاي نقش بازيگراني كه با او همبازي بودند، پشت دوربين ميايستاد و به شخص مقابل خود حس و حال ميداد و ميگفت اين مساله تاثير زيادي در بهبود بازي بازيگر مقابل دارد. بازيگران سينما و تلويزيون بارها به اين مساله اشاره كردهاند كه وقتي مقابل دوربين ميروند همه چيز را فراموش ميكنند. اين مساله كاملا درباره خسرو شكيبايي واقعيت داشت، اما هنگامي كه قرار بود مقابل يك دوربين مصاحبه كند يا در برابر دوربين پشت صحنه صحبت كند، دست و پايش را گم ميكرد. او آدم بسيار كمرويي بود و حتي هنگام سخنراني در مقابل جمع دچار مشكل ميشد، اما هنگام حضور در سر صحنه مانند «يك شير» بود و با بازي خودش به همه انرژي ميداد. در زمان ساخت سريال تفنگ سرپر كه به دليل بيماري، استواري سابق را نداشت هم اين حس و حال تداوم داشت. او به دليل ابتلا به يك بيماري نميتوانست در اين سريال بازي كند و در آن زمان كه ساخت اين سريال شروع شد در بستر بيماري بود. پزشكان بازي كردن را براي او ممنوع كرده بودند، اما من دوست داشتم هر جور كه شده او در اين سريال باشد. به همين دليل پيشبيني كرده بوديم كه براي اسب سواري به جاي او از بدل استفاده كنيم، اما هنگام بازي چنان غرق كار ميشد كه فراموش ميكرد بايد احتياط كند. وقتي بعد از پايان بازي علت اين مساله را از او ميپرسيدم و به او نهيب ميزدم، ميگفت فراموش كردم كه بيمارم. او از نسل بازيگران نسل منظمي بود كه نميتوانست همزمان دو كار را قبول كند. در ميان بازيگران ايران فقط او و فردوس كاوياني را سراغ دارم كه چنين خصلتي داشتند و اين دو برخلاف ديگر بازيگران در صورت ايفاي بيش از دو نقش گيج ميشدند و نقش را گم ميكردند. اين انضباط ديگر سال به سال تحليل ميرود و در حال حاضر در ميان بازيگران جوان، برخلاف برخي كه به شكل خودجوش خود را ارتقاي ميدهند، سايرين فاقد اين انضباط هستند. من عميقا به جامعه بازيگري ايران تسليت ميگويم. آنها واقعا شخص مهمي را از دست دادند. هميشه با خودم ميگفتم محال است فيلم يا سريالي بسازم و خسرو شكيبايي در آن نقشي هرچند كوچك نداشته باشد. اخيرا هم كه در حال نگارش سريالي براي شبكه 3 سيما بودم، با اين كه هيچ يك از نقشهاي بلند مناسب او نبود، به نقشي فكر كرده بودم كه او ايفاي كند. اين نقش هم مربوط به بخشي از كار بود كه در آن در صحنهاي فانتزي از جنگ يك سرباز ايراني با چتر از آسمان به زمين ميآيد و دو اسير را آزاد ميكند و به آسمان ميرود. دوست داشتم اين نقش را شكيبايي بازي كند، اما او بدون ايفاي اين نقش به آسمان رفت. منبع: جام جم آنلاین