جنگ سرد دوم، تقابل آمريکا و ايران

نوام چامسکی

کد خبر : 56389

واشنگتن روزهاي پرالتهابي را پشت سر مي گذارد و تنش هاي اين کشور و تلاش مصرانه دولت آمريکا در تقابل با تهديدات احتمالي ايران، به تعبير رابين رايت کارشناس و خبرنگار «واشنگتن پست»، به سوي جنگ سرد جديدي در حال پيشروي مي باشد. در طول جنگ سرد اول، تمام تلاش دو قدرت مطلق جهان، براي محاصره، تضعيف و به زانو درآوردن کشورهاي ديگر بود. در مقابل، ديگر کشورها هم سعي در مقابله با آنها داشتند. در طول اين مدت، قدرت هاي سلطه گر تمام توان و هدفشان اين بود که به هر وسيله و قيمتي جهان را تحت سلطه خود درآورند و در اين راه از هيچ تلاشي فروگذار نمي کردند. اگر ايالات متحده به پيروزي دست مي يافت، در اين صورت، فلسفه و هنجارهاي متناقض و در تضاد با هنجارهاي متعارف بشري پايه گذاري مي شد. بر همين اساس و با پشتيباني تبليغات گسترده، آمريکا در کشورهاي تحت سلطه خود نظير فيليپين و هائيتي، در حال اجراي سياست هاي به اصطلاح عدالت گرايانه خود بود تا تمام بي عدالتي ها و نامردمي ها را از زواياي زندگي بشري پاک کرده و جهان را به سوي هدفي متعالي سوق دهد! در سال 1954 و در زمان رياست جمهوري آيزنهاور ارزيابي هاي نهايي و گسترده اي توسط ژنرال جيمي دو ليتل، افسر ارشد CIA، بر روي زوايا و جوانب مختلف اين سياست ها صورت گرفت. در تقابل با دشمني بي حد و مرز سران «کرملين» در هر نقطه اي از جهان، آمريکا نيز به طور قابل توجيهي به مقاومت و حفظ ارزش هاي بشري با نمايشي وحشيانه چون ترور، شکنجه، براندازي و خشونت پرداخت و تا آنجا که در توان داشت، سعي در اصلاح و نهايتا براندازي حکومت هايي مي کرد که آشکارا هم پيمان آمريکا نمي شدند; چنان که تيم وينر نيز در کتاب «خاطرات و تاريخ» CIA دکترين دولت آيزنهاور را شرح داده است. پيش از اين، هري ترومن رئيس جمهور پيش از آيزنهاور هم با سخن پراکني ها و دامن زدن به جنگ رواني در مورد کشورهاي ناسازگار و اقدامات و تهديدات آنها، توانستند براي سلطه گري در دنيا، افراد مورد نظر خود را به راحتي به قدرت برسانند. پس از آن، جان اف کندي نيز همين رويه را در پيش گرفت. او همچنين به شدت به تباني و حزبي گرايي متهم شده بود. وي پس از رد پيشنهاد رهبر شوروي مبني بر توقف دو جانبه مسابقه تسليحاتي، به صورت يک طرفه، تجهيز هرچه بيشتر نظاميان و اقداماتي مشابه را در دستور کار قرار داد. برادران کندي همچنين در ترور و اعمال خشونت، از آيزنهاور نيز پيشي گرفتند و آمار عمليات پنهاني و مخفيانه CIA نيز در اين دوران با افزايش چشم گيري روبرو بوده و رکورد سالانه آيزنهاور را نيز پشت سر گذاشتند که تبعات هولناکي را در سراسر جهان در بر داشت. در اين بين، بر خلاف چين که دشمن بسيار سرسختي به شمار مي رفت، روسيه قابل مذاکره و برقراري ارتباط بود. بسياري از دانشمندان و صاحب نظران بر اين باور بودند که روسيه به صورت متزلزلي بين بربريت و تمدن قرار گرفته است. علاوه بر روسيه، دشمن سرسخت ديگري به نام چين وجود داشت که به اعتقاد نظريه پردازان حزب ليبرال دموکرات، به صورت کورکورانه و بازيچه دست سردمداران کرملين عمل مي کرد; اقدامات خود را بدون هيچ قيد و محدوديتي ادامه داد تا در فرصتي مناسب جهان را به زانو درآورد. چگونگي تعديل عقايد و نظريات متعصبانه در رفتارهاي افراط گرايانه از دهه 1940 تا 1970، توسط جيم پک به صورت روشنگرانه اي مورد بررسي قرار گرفته است. در گذشته اقدامات و کوشش هاي بسياري صورت گرفت تا دوران با شکوه جنگ سرد اول بازگردد، اما همگي با ناکامي همراه بود. اما آن قله هاي دست نيافتني ديروز، امروز دست يافتني مي نمايد; چرا که دشمن سرسخت ديگري به نام ايران ظهور کرده است که مصمم به فتح دنيا مي باشد که مي بايست آن را مهار کرد و از پاي درآورد. به نظر مي رسد که اين مسئله زمينه را براي بازگشت به روزهاي پر تلاطم جنگ سرد فراهم مي کند. در اين بين، قدرتي قانوني براي برخورد با ايران وجود دارد، هرچند که در اين راه به بهانه ها و دستاويزهاي مشکوک، غيرواقعي و شرم آوري متوسل مي شود. اما نگاهي عميق تر و دقيق تر به نماي کلي و پيامدهاي جنگ سرد دوم - که سياست گذاران آمريکا چون رايس و گيتس آن را طراحي کرده اند - مي تواند عبرت آموز و قابل تامل باشد. هدف از محدود کردن و محاصره ايران، ساختن سدي در برابر رشد روزافزون نفوذ اين کشور در خاورميانه مي باشد. مارک مازتي و هلن کوپر در شماره 31 جولاي «نيويورک تايمز» اذعان کردند، براي محاصره و محدود کردن نفوذ ايران، بايد اين کشور را با نيروهاي زميني ناتو و آمريکا، به همراه ناوهاي نيروي دريايي در خليج فارس و نيروي هوايي محاصره کرد. علاوه بر اين، بر اساس گفته هاي رايس، بايد نيروهاي به اصطلاح صلح را روانه منطقه کرد تا به همراه گروه هاي مزدور مصري و سعودي از يک سو و نظاميان اسرائيل از سوي ديگر و نيروهاي آمريکايي، بتوان نفوذ و تاثير ايران در منطقه را کاهش داد و اين کشور را محاصره کرد. در اين صورت، نبردي همه جانبه شکل خواهد گرفت. کمک ها و حمايت هاي ايران از عراق، از طرف اکثريت جمعيت شيعه اين کشور مورد استقبال قرار گرفته است. نوري المالکي نخست وزير عراق در ديدار ماه آگوست (2007) خود از ايران، در ديدار با آيت الله خامنه اي رهبر ايران، محمود احمدي نژاد رئيس جمهور و ديگر مقامات ارشد ايراني، از تلاش ها و نقش سازنده ايران در ارتقاي امنيت در عراق قدرداني کرد. اين اقدام وي با واکنش شديد بوش همراه بود و در سخناني اعتراض آميز، تهران را تهديدي براي امنيت منطقه خواند و اظهار داشت که مقامات عراق بايد متوجه اين مسئله باشند. همچنين دقيقا چند روز پيش از اين اتفاق، حامد کرزاي رئيس جمهور مورد علاقه واشنگتن نيز موجبات ناراحتي بوش را فراهم آورد و از ايران به عنوان کشوري دوست و حامي افغانستان ياد کرد و ايران را راه حلي براي خروج افغانستان از بحران دانست. علاوه بر کشورهاي همسايه ايران، در کشورهاي آن سوي منطقه هم مسائل مشابهي وجود دارد. بر اساس نظرسنجي هاي صورت گرفته در لبنان، بيشتر مردم اين کشور، حزب الله را که ايران اصلي ترين حامي آن است، نيرويي مشروع و قانوني براي دفاع از کشورشان در برابر اسرائيل مي دانند. در فلسطين نيز حماس در انتخاباتي آزاد پيروز شد که اسرائيل و آمريکا در واکنش به آن و در پرده اي ديگر از نمايش ترويج دموکراسي، مردم فلسطين را به جرم راي دادن و انتخاب مسير اشتباه، مورد شديدترين تنبيهات و تحريم ها قرار دادند. به گفته يکي از مقامات ارشد دولت آمريکا- که نامش فاش نشد- جنگ طلبي و لشکر کشي آمريکا به منطقه، به منظور مقابله با آنچه به اعتقاد همگان، قدرت نمايي ايران در منطقه است، صورت مي گيرد. «همگان» اصطلاحي است که به واشنگتن و متحدانش اشاره دارد. تهديد ايران باعث شده است، اين کشور مورد توجه واستقبال کشورهاي منطقه قرار بگيرد و ايران نيز از فعاليت هاي ضد اشغالگري در عراق حمايت کند. اگرچه اين مسئله کمتر مورد بحث قرار گرفته است، اما به نظر مي رسد، نگراني اصلي از نفوذ و تاثير ايران در شرق است، جايي که در اواسط آگوست، در نشست مجمع امنيتي آسياي مرکزي، چين و روسيه ميزبان محمود احمدي نژاد بودند. نشستي که براي مقابله با نفوذ آمريکا در منطقه ترتيب داده شده بود. مجمع امنيتي همان سازمان همکاري هاي شانگهاي (SCO) مي باشد که در سال هاي اخير به تدريج در حال شکل گيري است. علاوه بر دو قدرت بزرگ چين و روسيه، کشورهاي آسياي مرکزي با منابع سرشار انرژي همچون قرقيزستان، ازبکستان، قزاقستان و تاجيکستان نيز عضو اين سازمان هستند. حامد کرزاي از افغانستان نيز به عنوان مهمان افتخاري در اجلاس ماه آگوست حضور داشت. در اتفاق ناخوشايند ديگري براي ايالات متحده، قربان محمداف رئيس جمهور ترکمنستان با قبول دعوت در اين اجلاس شرکت کرد تا در گامي ديگر، مناسبات خود را با روسيه، به ويژه در زمينه انرژي گسترش دهد و سياست کهنه انزواطلبي از روسيه را به دست فراموشي بسپارد. روسيه متعهد شد که براي افزايش واردات گاز از ترکمنستان، خط لوله جديدي احداث کند تا با در دست گرفتن منابع بيشتر، نفوذ و تسلط خود در تامين انرژي اروپا را تقويت و طرح هاي آمريکا را که با منافع ملي اين کشور در تقابل است، در نطفه خاموش نمايد. علاوه بر ايران، سه کشور هند، پاکستان و مغولستان نيز به عنوان عضو ناظر در اين نشست شرکت داشته اند. اما درخواست آمريکا براي حضور در اين اجلاس پذيرفته نشد. در سال 2005 و در نشست SCO، جدول زماني براي پايان دادن به حضور نظامي آمريکا در آسياي مرکزي تنظيم شد. شرکت کنندگان پس از اجلاس ماه آگوست، براي ديدن تمرين نظامي مشترک چين و روسيه به منطقه اورال در خاک روسيه رفتند. ارتباط ايران با اعضاي SCO باعث افزايش روابط اين کشورها با خاورميانه شده است. جايي که چين همکاري هاي خود را در زمينه تجارت و ديگر زمينه ها با عربستان افزايش داده است. در عربستان، جمعيت شيعه اين کشور بسيار تحت ظلم واقع شده و در شرايط سختي به سر مي برند. همچنين نسبت به نفوذ ايران بسيار حساس مي باشند و بسياري از منابع نفت عربستان را در اختيار دارند. بر اساس گزارش هاي موجود، حدود 40درصد نفت خاورميانه به کشورهاي شرقي منتقل مي شود. مادامي که اين آمار به سمت شرق در حال افزايش است، قدرت و کنترل آمريکا نسبت به اين اهرم فشار و سلطه بر جهان کاهش مي يابد. چنان که 60 سال پيش، وزارت امور خارجه آمريکا، منابع نفت عربستان را «منبع عظيمي از قدرت استراتژيک» ناميد. در جنگ سرد اول، شوروي با ايجاد موانعي آهني و احداث ديوار برلين سعي در محدود کردن نفوذ غرب داشت. بنابر گزارش رايت، در جنگ سرد دوم، سياست گذاران سابق شوروي در حال ايجاد مانعي سبز براي مهار نفوذ ايران مي باشند. به بيان ديگر، دکترين دولت و رسانه ها اين است که تهديد ايران در حال حاضر، مشابه تهديدات غرب در گذشته است که شوروي سعي در مقابله با آن را داشت و هم اکنون ايالات متحده با اشتياق فراوان سعي دارد، در جنگ سردي جديد، نقش شوروي سابق را در عرصه جهاني بازي کند. تمام اين مسائل بدون نگراني خاصي مطرح مي شود. با اين حال، فهميدن اين نکته که دولت آمريکا سعي دارد در جنگ سرد جديد نقشي چون استالين و جانشينانش را بازي کند، دست کم باعث پديد آمدن بارقه هايي از بيم و نگراني مي شود. شايد اين تنها تحليل و توجيه سرمقاله تند واشنگتن پست باشد که اعلام مي کند، «ايران خشونت هايش را به سمت شکل گيري جنگي حقيقي افزايش داده است.» «نيروهاي شورشي افراطي وابسته به دولت اسلامي ايران، در حمله به نيروهاي آمريکايي و کشتن سربازان اين کشور دخالت دارند.» نويسند اين مقاله اشاره مي کند که «در پاسخ به اين حملات، آمريکا نيز بايد پاسخ ايران را بدهد. اما اين مسئله بسيار پيچيده مي شود، هنگامي که مقامات اروپايي هرگونه اقدام نظامي عليه ايران را رد مي کنند و متفق القول از راهکارهاي سياسي و مذاکره و همچنين فشارهاي اقتصادي حمايت مي کنند تا با وجود دشمني آشکار ايران، از اين راه اين کشور را مهار کنند. مدارک و اسناد کاملا قطعي و موثقي در مورد دست داشتن ايران در حمله به نيروهاي آمريکايي در دسترس مي باشد.» اگر بنا را بر اين بگذاريم که اتهامات واشنگتن صحت دارد و ايران حقيقتا گروه هاي نظامي شيعه را با بمب هاي زميني تجهيز مي کند تا عليه نيروهاي آمريکايي به کار گيرند - همان طور که در نيکاراگوئه و عليه نيروهاي شورشي که به دستور رونالد ريگان تحت عنوان مبارزه با گروگان گيري، جنگي غير قانوني را آغاز کردند- احتمال دخالت ايران و استفاده از سلاح هاي پيشرفته بر ضد اين نيروها مي رود; هرچند پس از آغاز اين جنگ، آمار گروگان گيري 3 برابر شده است. اگر تمام اينها درست باشد، ايران تنها سهم کوچکي نسبت به شرارت هاي وسيع آمريکا داشته است; شرارت هايي که فراهم کردن بمب هاي نسل جديد و مدرن براي گروه هاي تروريستي و شورشي، به منظور برهم زدن تلاش هاي شوروي براي ايجاد ثبات در افغانستان، تنها نمونه اي ناچيز از آن مي باشد. دولت بوش و رسانه هاي آمريکا ايران را به دخالت در عراق متهم مي کنند. در اين صورت، احتمالا دخالت کشورهاي ديگر ناديده گرفته شده است. اسناد و مدارک، کم و بيش تخصصي مي باشند. آيا شماري سريال حک شده روي ادوات انفجاري کشف شده در عراق، متعلق به ايران است؟ در اين صورت، آيا رهبران ايران در مورد اين جنگ افزارها و ادوات انفجاري اطلاع دارند يا مسئله فقط مربوط به سپاه پاسداران مي باشد؟ طي مذاکرات صورت گرفته، کاخ سفيد تصميم گرفت تا سپاه پاسداران را به عنوان گروهي تروريستي و سازمان يافته اعلام کند. عملي بي سابقه نسبت به يک نيروي نظامي ملي که اين اجازه را به واشنگتن مي دهد تا در سطحي گسترده، اقدامات تنبيهي را به اجرا گذارد. بسياري از کشورهاي دنيا با بي اعتمادي کامل، آمريکا را مورد سرزنش و سوال قرار مي دهند که با وجود حمله و اشغال کشورهاي همسايه ايران، آيا خود آمريکا شايسته اين اتهامات نيست؟ يا هم پيمانان اسرائيلي شان که کمک هاي نظامي بي سابقه اي را دريافت مي کنند تا حضور غير قانوني 40 ساله خود و اشغالگري شان را ادامه دهند و همچنين پنجمين حمله به لبنان که سال گذشته رقم زدند. در اينجا مسئله اي که به عنوان انتقاد مطرح شده است، در واقع شک و ترديد نسبت به اتهاماتي است که آمريکا عليه ايران مطرح کرده است که آيا دخالت ايران در عراق صحت دارد يا تنها ادعايي بي پايه و اساس است. همخواني و هماهنگي تبليغات رسانه ها و روزنامه هاي به اصطلاح آزاديخواه و تحليل گران آنها با شوروي سابق، آلمان نازي و ديگر اشغالگران نيز جاي بسي تامل و توجه دارد. مقايسه هاي صورت گرفته نيز ناعادلانه و غيرمنطقي مي باشد. بر خلاف اشغالگران آلمان و شوروي، نيروهاي آمريکايي حاضر در عراق، اشغال اين کشور را حق خود مي دانند و آشکارا و بدون نياز به بيان کردن آن، خود را صاحب و قيم جهان مي دانند. براساس استدلالي ساده و منطقي مي توان دريافت که آمريکا توان حمله و اشغال کشور ديگري را ندارد و تنها مي تواند کشورهايي را که اشغال کرده حفظ نمايد و آنها را به رغم خود به آزادي و دموکراسي برساند. اين واقعيتي روشن و انکار ناپذير است. زماني است که ما عواقب و پيامدهاي ناگوار خروج نظاميان آمريکايي را ناديده بگيريم. نظريه مورد قبول ديگري که وجود دارد، نظريه هندوچيني است که در سخنراني شرم آور رئيس جمهور آمريکا در آگوست 2006 بدان اشاره شد. اين نظريه مي تواند براي کساني که فجايع آمريکا در هندوچين را فراموش کرده اند، يادآور خوبي باشد. فجايعي که تخريب بخش وسيعي از ويتنام و بمباران هاي مرگبار در لائوس و کامبوج به هنگام ترک خرابه هاي ويتنام، بخشي از آن بود. بمباران کامبوج به دستور مستقيم کيسينجر و براي نسل کشي صورت مي گرفت. وي دستور داد تا هر جنبنده اي را هدف قرار دهند. سال ها بعد مشخص شد که بمباران کامبوج 5 بار بزرگ تر از تمامي بمباران هاي انجام شده در جنگ جهاني دوم بوده است. پس از اعلام ماموريت رايس مبني بر محاصره ايران، رسانه ها گزارش دادند، رايس گفته است که ايران مهم ترين کشوري است که به تنهايي بر خلاف منافع آمريکا در خاورميانه گام برمي دارد، که اين قضاوتي منطقي و قابل قبول به شمار مي رود. منبع: مردم سالاری

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: