سیاستهای ارزی عامل گرانی است
گفتگو با علینقی خاموشی
سیاستهای ارزی عامل گرانی است بهراد مهرجو: گرانی، سیاستهای ارزی و بسیاری دیگر از تحولات اقتصاد ایران به اصلیترین موضوع مورد مناقشه میان دولتمردان و اقتصاددانان و حتی فعالان بخش خصوصی بدل شده است. خاموشی رئیس سابق اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران هم در گفتوگوی كوتاه زیر به بررسی این جریان میپردازد. دولت قصد دارد سیاستهای جدید را در مورد نرخ ارز پیش گیرد، به اعتقاد شما این سیاستها مفید خواهد بود؟ این بحث جدیدی نیست. از سالهای دهه 60 موضوع ارز به عنوان یكی از مناقشات میان بخش خصوصی و دولت به شمار میآید. متاسفانه این مسئله در اقتصاد كشورمان مقفول باقی مانده است. همین بحث نرخ ارز در تورم كشور بسیار اثرگذار است. متاسفانه هم اكنون نیز كه همه در مورد تورم صحبت میكنند باز هم به موضوع نرخ ارز پرداخته نمیشود. در میان مسوولان و كارشناسان اقتصادی تنها رئیسجمهور هنگامی كه در تلویزیون قصد معرفی طرح تحول اقتصادی را داشتند به این جریان اشاره كردند. ایشان حرف درستی زدند. آقای رئیسجمهور گفتند كه ما باید سیاست تثبیت قدرت ریال را داشته باشیم. چرا كسی توجه نمیكرد؟ اصلا هیچكس خود را وارد این جریان نمیكرد. شاید معذوریتهایی داشتند ولی هیچ كس خود را آغشته به این موضوع نكرد كه افزایش نرخ ارز آسیبهای بسیاری را برای اقتصاد كشور ایجاد میكند. وقتی دلار 7 تومانی به 950 تومان تبدیل میشود، این اتفاق گرانی را در كشور ایجاد میكند. رشد نرخ ارز وقتی اینگونه باشد در معنا گرانی را به دنبال دارد. گرانی حاصل سیاستهای اینگونهای است كه مبنای علمی نیز ندارد. اكنون همه در كشور در مورد گرانی اظهار نظر میكنند ولی شاید كمتر كسی به موضوع نرخ ارز اشاره كرده باشد. این هم حرف تازهای نیست از سالها قبل به صورت مكرر این جریان را اعلام میكردیم ولی دولتها كمتر توجه میكردند. مانند اتفاقاتی كه در دوران تعدیل رخ داد؟ اینكه تعدیل بود یا اتفاق دیگر كاری ندارم. حرف ما این بود كه سیاستهای ارزی كشور به شكلی بود و همچنان ادامه دارد كه حاصل آن تورم و گرانی میشود. این جریان در آن دوره نیز وجود داشت و همچنان هم ادامه دارد. البته در دوران اصلاحات اتفاقات دیگری رخ داد. ولی باز هم تحول شگرفی نبود. از سال 1381 تا كنون نرخ یورو بارها افزایش یافته است. یورو در سال 81 قیمتی در حدود 670 تومان داشت ولی اكنون بهای آن به 1450 تومان رسیده است. حالا این تفاوت قیمت به چه اتفاقی دامن میزند. این رشد آیا این گرانیهایی كه رخ میدهد در كنار عوامل بسیاری كه وجود دارد از این جریان نرخ ارز نشأت نمیگیرد؟ رشد 130 درصدی نرخ یورو واقعا در كجا خود را نشان میدهد؟ این اتفاق به صورت قطعی پایههای افزایش قیمت میشود. حالا این ماجرا را ما از دهه 60 تاكنون كه به پایان دهه 80 نزدیك میشویم بارها عنوان كردهایم ولی واقعا چه كسی توجه میكند كه حاصل این رفتارها چه خواهد بود. این تغییر سیاستها باید از سوی دولت باشد؟ دولت و یا مجلس باید به این موضوع رسیدگی كنند. فرقی نمیكند كه كدامیك توجه داشته باشند. ما تنها نتیجهای را میخواهیم كه برای اقتصاد كشور مفید باشد. سیاستهای تغییر نرخ ارز موجب این اتفاقات شده است. حالا اینكه دیگر در اختیار افرادی همچون من نیست. میگویید تغییر این سیاستها موجب كاهش تورم میشود؟ اگر ما واقعا میخواهیم تورم را كاهش دهیم باید در این مورد هم منطقی و هم قاطعانه تصمیم بگیریم. یعنی دقیقا چه كاری؟ اینكه بگویم ما از دلار جدا میشویم خود را به یورو میبندیم و قیمت آن را نیز در هزار تومان فیكس میكنیم. سود این حركت از دلار به یورو چیست؟ خیر، اگر این كار را درست انجام دادیم بهای دلار میشود 350 تومان. چرا از این سو به ماجرا نگاه نمیكنیم. سالها است كه این حرفها را میزنیم ولی متاسفانه توجهای نمیشود. دولت میگوید از طریق این سیاستها تشویق صادرات میكند. این اشتباه است. از همان سالها میگفتیم اگر میخواهید تشویق صادراتی كنید راههای دیگری هم وجود دارد. شیوههایی كه در بسیاری دیگر از كشورهای دنیا نیز پیش گرفته میشود. هر كالایی نرخ خودش را برای تشویق كردن دارد. شما وقتی نرخ ارز را تغییر میدهید یعنی نرخ كالاها را عوض كردهاید. پس از آن قیمت كالاها و تولیدات داخلی گران میشود.