سرویس اجتماعی فردا؛ عماد صادقی نسب: دوران شستن خودرو جلوی درب خانهها و استفاده از آب شهری برای انجام این کار تقریبا به سر آمده و قطعا به واسطه توسعه شهرها و آپارتمانیشدن زندگیها، افراد برای شستوشوی خودروهایشان در مقابل خانه یا متحمل زحمت نمیشوند، یا از دیگران اجازه نمییابند و یا پس از کلنجار رفتن با وجدان خود راضی نمیشوند که آب شرب را به جویها روانه کنند. بنابراین امروز کارواشها نقش عمدهای در کاهش مصرف آب پیدا کردهاند و اکثر قریب به اتفاق مردم، دست کم ماهی یک بار برای شستوشوی خودروهای خود به این مراکز مراجعه میکنند.
برخلاف بسیاری از کشورهای دنیا، انعام دادن در ایران به عنوان فرهنگ و یک الزام مطرح نیست و میتوان از پرداخت آن سر باز زد. گرچه عده کثیری از مردم خود را ملزم به پرداخت انعام میدانند، اما در عوض افرادی نیز وجود دارند که مبلغ پرداختی برای انجام خدمات را آنقدر گزاف میپندارند که در ذهنشان انعام دادن اتفاقی فوق برنامه به حساب میآید. آنهایی که سر و کارشان با کارواشهاست، قطعا میدانند که یکی از بخشهای مهم جدال میان مشتری و کارگران کارواشها، پرداخت یا عدم پرداخت انعام و البته مهمتر از همه مقدار این انعام است. حتی برخی بر این باورند که انعام در
کارواشها باید اختیاری باشد و اما کارگران معتقدند که در صورت عدم پرداخت انعام از سوی صاحبان خودرو، چیزی عایدشان نمیشود و زحمتشان عبث بوده است.
قیمتهای نسبتا بالا
اگر صاحب یک خودروی معمولی و ساخت داخل باشید، احتمالا پرداخت هزینهای حدود 20 هزار تومان را برای نظافت بیرون و داخل خودرو به اندازه کافی زیاد میدانید که دیگر نیازی به پرداخت انعام نباشد. اما وضعیت آنطور که بسیاری فکر میکنند نیست. در واقع اگر قصد پرداخت انعام نداشته باشید، نباید به کارواش مراجعه کنید. رضا قلیچخانی، یکی از شهروندان تهرانی میگوید: «هر بار که میخواهم به کارواش مراجعه کنم نگران این هستم که با کارگرها بر سر میزان انعام بحثم شود. به دفعات پیش آمده که کارگر به خاطر کم بودن انعام کار را به بدترین شکل ممکن انجام داده یا زیر لب حرف ناپسندی را
حوالهام کرده است.» او ادامه میدهد: «آخرین باری که به کارواش مراجعه کردم، قبل از شروع کار، یک دو هزار تومانی به کارگر دادم و پیشاپیش از او بابت کار تشکر کردم. او ناگهان آشفته شد و نسبت به میزان انعام پرداختیام معترض شد. به او گفتم مگر یک پراید چقدر میارزد که من هر بار حدود 20 هزار تومان هزینه کارواش بدهم. پنج دقیقه نشد که گفت کار ماشین تمام شده! خیلی تعجب کردم، وقتی جلو رفتم، با کمال ناباوری متوجه شدم که ماشین را به بدترین شکل ممکن خشک کرده و زیر بار انجام دوباره آن نیز نمیرود.» موسوی میافزاید: «بعد از آن به سراغ مدیریت مجموعه رفتم و مشکل را توضیح دادم.
اما صاحب کارواش خیلی خونسرد گفت که این مشکل ما نیست و باید خودتان مسئله را حل کنید. انعام حق کارگر است و هر میزانی که طلب کند باید پرداخت کرد!»
حقوقهای نصفه و نیمه
زمانی که پای حرف کارگران زحمتکش کارواشهای مینشینم، حرفهایی را بازگو میکنند که دلم به رحم میآید و تا حد زیادی به آنها حق میدهم. کارگرانی که در گرما و سرما چکمههای پلاستیکی به پا کرده و قید خطر ابتلا به روماتیسم و بیماریهای استخوان را به جان میخرند تا نان سر سفره ببرند، به حق و حقوق حقیقی خود نمیرسند و در هنگام دریافت دسترنج خود احجافهای فراوانی را تجربه میکنند.
حسین، یک کارگر کارواش که به قول خودش «همیشه چشم به دست مشتریها دوخته تا انعامی بگیرد»، میگوید: «مجبور شدم از فرط بیکاری از شهر خودمان به تهران مهاجرت کنم. پس از مدتی بیکار ماندن از طریق یکی از دوستانم که در تهران پیدا کرده بودم مشغول فعالیت در کارواش شدم. مشکل اصلی ما این است که حقوق اصلی ما ماهانه بین 100 تا 150 هزار تومان است و باقی هزینههای جاری زندگیمان باید از طریق انعامهای مردم جبران شود.»
او ادامه میدهد: «تعداد زیادی از مردم با اکراه انعام پرداخت میکنند و در واقع نمیدانند که سیر یا گرسنه ماندن ما به همین انعامهای اندک وابسته است.»
در هنگام صحبت با حسین، یکی دیگر از کارگرها هم وارد بحث میشود و میگوید: «اگر حقوق کافی میگرفتیم هیچوقت به این شکل دنبال انعام نبودیم و خاطر خودمان و مشتریها را ناراحت نمیکردیم.»
او در ادامه، در پاسخ به سوالام مبنی بر اینکه آیا این پرداخت کم در همه کارواشها اتفاق میافتد یا خیر، میگوید: «تقریبا همه جا همینطور است. من در سه جای دیگر هم کار کردم و باید باقی حقوق را از طریق انعامها جبران میکردم. صاحبان کارواشها میگویند هزینههای جاری یک کارواش آنقدر بالاست که دیگر نمیشود به تمام کارگران حقوق و مزایای کامل را پرداخت کرد.»
پرداخت انعام اختیاریست!
به سراغ اتحادیه کارواشهای تهران میروم تا پیگیر دلایل پرداخت حقوق این چنین اندک به کارگران کارواشها شوم و دریابم که چرا نباید حقوق مصوب برای کارگران صنوف دیگر به کارگران کارواشها پرداخت شود و جبران کسری دستمزد به خود آنها محول شود.
در تماس خبرنگار «فردا» با اتحادیه کارواش و پارکینگ تهران و ارائه سوالی مبنی بر علت پایین بودن حقوق کارگران کارواش، یکی از مسئولان اتحادیه مربوطه بیان داشت: «در مورد میزان حقوق کارگران الزام و مصوبهای از سوی این اتحادیه وجود ندارد و میزان حقوق پرداختی به انصاف کارفرما بازمیگردد.»
این مقام مسئول در ادامه نسبت به اجباری بودن پرداخت انعام در کارواشها نیز واکنش نشان داده و گفت: «به تمام کارواشهای سطح شهر به صورت موکد ابلاغ شده که حق دریافت انعام به شکل اجباری را ندارند و پرداخت یا عدم پرداخت انعام باید با اختیار و میل مشتریها باشد.»
افت کیفیت و کاهش رضایت
بحث جدال میان مشتریان و کارواشها، مدتهاست که به بخش جداییناپذیر این صنف تبدیل شده و روزانه چندین مشتری ناراضی _ به واسطه اجبار در پرداخت انعام _ از این مراکز خارج میشوند. از سوی دیگر در کنار عدم رضایت مشتری از نحوه برخورد و بالا رفتن هزینه شستوشوی خودرو به دلیل افزودهشدن پرداخت انعام به هزینه پرداختی مصوب دفتر کارواش، کارگران نیز نسبت به شغل خود احساس رضایت نداشته و برخی از آنها به تبع دریافت میزان حقوق حداقلی و عدم توانایی در دریافت انعام حداکثری از مشتری، در انجام کار محوله کوتاهی کرده و شستوشو را ناقص انجام میدهند.
عدم نظارت دقیق اتحادیه مربوطه به نحوه پرداخت صاحبان کارواشها به کارگران این مراکز و اظهار بیاطلاعی از میزان حداقل حقوق و البته مهمتر از همه ارتباط دادن پرداختهای پایین به انصاف کارفرما خلاء وجود برخورد قاطع با افرادی که حقوق کارگران را پایمال میکنند، همه و همه قطعات پازلی را شکل میدهند که در درازمدت عدم رضایت دو طرف _ مشتری و کارگر _ را افزایش داده و فضای سودجویی و سوءاستفاده برخی کارفرمایان را گسترده میکند، در نتیجه انتظار میرود که با توجه بیشتر به وضعیت کارواشها، اکرام مشتری و احترام به حقوق کارگران مانند قبل به بخش لاینفک خدمات
شستوشوی اتومبیلها بدل شود تا دوباره شاهد شستوشوی خودروها در مقابل منازل و هدررفت آب نباشیم.