حسین موسویان عضو تیم سابق مذاکره کننده هسته ای ایران طی یادداشتی در شهروند امروز به بررسی راهبرد جمهوری اسلامی ایران در مورد پروتکل الحاقی از نگاه خود پرداخت.
به گزارش «فردا»، این یادداشت که البته با واکنش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران مواجه شد در برگیرنده بررسی دو سناریوی پیش روی ایران در خصوص پروتکل الحاقی و همچنین ارائه چند پیشنهاد از سوی موسویان می باشد. بنابراین گزارش در یادداشت موسویان آمده است: پرونده هستهای ایران به عنوان پیچیدهترین موضوع تاریخ دیپلماسی کشور ـ دست کم پس از انقلاب
اسلامی ـ دارای ابعاد سیاسی، امنیتی، حقوقی، فنی و بینالمللی است که موضوع تصویب یا عدم تصویب پروتکل الحاقی به عنوان یکی از فاکتورهای مهم حل و فصل این پرونده در دستور کار جامعه جهانی است. قطعنامههای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل متحد بر اجرا و تصویب پروتکل الحاقی تأکید ورزیدهاند. پروتکل الحاقی به عنوان یکی از موافقتنامههای بینالمللی خلع سلاحی دارای ابعاد سیاسی، امنیتی، حقوقی و فنی است که پذیرش یا عدم پذیرش آن به مسائل مربوط به امنیت ملی کشورها مرتبط میباشد. پذیرش یا عدم پذیرش پروتکل الحاقی به ویژه در این شرایط
بسیار حساس پرونده هستهای، یقیناً از مسائل سیاسی استراتژیک جمهوری اسلامی ایران است که باید مورد بررسی و مطالعه دقیق قرار گرفته و هر گونه تصمیمگیری توسط مراجع ذیصلاح کشور با اطلاع کامل از ابعاد مختلف موضوع باشد. موسویان در خصوص سناریوهای پیشرو با بیان اینکه دو راه خودداری از تصویب و دیگری تصویب مشروط وجود دارد می نویسد: هر چند براساس بسیاری از معاهدات بینالمللی، کشورها را نمیتوان مجبور به پذیرش معاهده یا پروتکل نمود و از این منظر خودداری جمهوری اسلامی ایران از تصویب پروتکل، موجبات مسئولیت بینالمللی کشور را فراهم نمیکند؛ اما خودداری از تصویب
پروتکل از نظر سیاسی و حقوقی مغایر مصوبات شورای حکام آژانس و شورای امنیت سازمان ملل تلقی شده و لذا از نظر جامعه بینالمللی عملی نامناسب و غیردوستانه تلقی میگردد. کشورها طبق ماده 25 منشور سازمان ملل خود را متعهد به اجرای مصوبات شورای امنیت سازمان ملل نموده و طبق ماده 103 منشور، تعهدات دولتها براساس منشور بر تعهدات آنها براساس هر معاهده دیگری مقدم میباشد. در عین حال میتوان در موضعگیریهای تبلیغاتی سیاسی به عنوان یک عمل متقابل (در مقابل عدم انجام تعهدات طرف مقابل) از این رویه استفاده نمود. در قالب همین سناریو، در صورت امضا به شرط تصویب، مجلس شورای
اسلامی میتواند تا هر زمان که منافع ملی ایران ایجاب کند، در خصوص تصویب پروتکل سکوت کند. در پروتکل الحاقی مهلتی برای تصویب توسط کشورها تعیین نشده است و لذا مجلس شورای اسلامی میتواند هر وقت که مصلحت مقتضی بداند، آن را تصویب کند. این رویه نیز در جهان دارای سابقه است. ایالات متحده آمریکا، پروتکل ژنو مورخ 17 ژوئن 1925 در خصوص منع استعمال سلاحهای شیمیایی و میکروبی را در سال 1975 یعنی پس از 50 سال تصویب نمود. موسویان در ادامه به بحث تصویب مشروط می پردازد و می نویسد: راه دیگر، تصویب مشروط به تأمین حقوق قانونی و مشروع جمهوری اسلامی ایران است. بر این اساس مجلس شورای
اسلامی میتواند اجرای پروتکل را مشروط به تحقق موارد مورد نظرش، تصویب کند. به نظر میرسد شروطی از جمله به رسمیت شناختن حق ایران در زمینه چرخه سوخت، و عادی شدن پرونده هستهای ایران میتواند از جمله شروط اساس مجلس شورای اسلامی باشد. بدین ترتیب جمهوری اسلامی ایران با اعلان موافقت با تصویب پروتکل بهانهجوییها را از غربیها سلب نموده، ضمن اینکه اجرای پروتکل را نیز منوط به تأمین حقوق مشروع و قانونی خود نموده است. به گزارش «فردا» موسویان در ادامه یادداشت به ارائه راهبردهایی در این خصوص می پردازد و می نویسد: جمهوری اسلامی ایران باید در راهبرد کلان خلع سلاحی
خود در موارد ذیل دیپلماسی تهاجمی و فعالی را آغاز نماید: 1.پذیرش تعهدات در مقابل کسب امتیازات: در اکثر معاهدات خلع سلاحی از جمله معاهده NPT، مجموعهای از «تعهدات» و «امتیازات» برای دولتهای عضو پیشبینی و مقرر گردیده است. جمهوری اسلامی ایران نباید تبعیض در اجرای تعهدات و امتیازات معاهدات ـ در مقایسه با سایر کشورهای عضو ـ را بپذیرد. این حق برای جمهوری اسلامی ایران و هر دولت دیگری محفوظ است که در صورت محرومیت از امتیازات و منافع پیشبینی شده در معاهدات، محدودیتهای آنها را نپذیرد. در مورد پروتکل الحاقی نیز باید این اصل را مد نظر داشت که پذیرش این پروتکل به
عنوان وسیلهای جهت تأمین و اجرای بدون تبعیض امتیازات و حقوق پیشبینی شده در معاهده NPT از جمله ماده 4 معاهده NPT باشد. 2.مشکل اصلی خلع سلاح در شرایط کنونی، عدم پایبندی کشورهای دارنده سلاحهای هستهای به معاهده NPT در زمینه کاهش تدریجی و سپس نابودی سلاحهای هستهای است. روند خلع سلاح زمانی در جهان موفق خواهد بود که قبل از هر چیز قدرتهای بزرگ به تعهدات خلع سلاحی خود پایبند باشند. جمهوری اسلامی ایران میتواند به منظور تقویت روند خلع سلاح جهانی از ظرفیتهای خود در روابط دوجانبه، منطقهای و بینالمللی جهت ایجاد فشار جمعی به قدرتهای دارنده سلاح هستهای نقش
شایستهای ایفا نماید. 3.اصلاح معاهده عدم گسترش در مواردی از جمله موارد ذیل ضرورتی اجتنابناپذیر است: 1ـ3. همه دولتها بدون تبعیض باید فاقد تسلیحات هستهای باشند. 2ـ3. دولتهای دارای سلاحهای هستهعای باید در مدتی مشخص و در محدوده زمانی معین نسبت به کاهش و سپس نابودی سلاحهای هستهای خود اقدام کنند. 3ـ3. هه دولتها عضو سازمان ملل باید بدون قید و شرط عضو این معاهده گردند. 4ـ3. فناوری هستهاباید بدون تبعیض در اختیار همه کشورهای عضو معاهده قرار گیرد. جمهوری اسلامی ایران میتواند در این زمینه موضع تهاجمی و فعال داشته باشد. 4.اسرائیل با حمایت قدرتهای جهانی نه
تنها به هیچ یک از معاهدات خلع سلاح نپیوسته بلکه دارای زرادخانههای عظیم سلاحهای هستهای، شیمیایی و بیولوژیک است. رژیم صهیونیستی تنها کشور موجود در خاورمیانه است که از سلاحهای هستهای برخوردار بوده و به دنبال بهرهبرداری از این سلاح به عنوان «ابزار مشروعیت» و «سلطه و برتری» خود بر خاورمیانه است. مصونیت رژیم صهیونیستی این رژیم نیازمند اهتمام جمعی کشورهای منطقه و اسلامی است که جمهوری اسلامی ایران میتواند در تحقق این مهم مبتکرانه و فعالتر وارد عمل شود. 5.با توجه به آثاری که الگوی حل و فصل مسئله هستهای ایران بر سایر کشورهای در حالت توسعه خواهد داشت،
منافع طولانی مدت کشورهای در حال توسعه ایجاب میکند که فراتر از خواستههای کوتاهمدت و اختلافات موجود با یکدیگر در جهت ایجاد جبهه متحد قدم بردارند تا از ایجاد موانع جدید بر سر راه تکامل صنعتی خود جلوگیری کنند. لذا جمهوری اسلامی ایران باید «دیپلماسی چندوجهی» را در مورد پرونده هستهای خود مدنظر قرار داده و به وظیفه تاریخی خود در زمینه ایجاد چنین جبهه متحدی به نحو احسن عمل کند. اما پیشنهادات سید حسین موسویان بدین شرح است: 1.اطمینان از دسترسی به اسرار و انتشار اطلاعات: طبق پروتکل الحاقی، آژانس بینالمللی انرژی اتمی موظف به حفظ و حراست از اطلاعات و اسرار
کشورهای عضو میباشد. کشورها میتوانند در این زمینه ترتیبات مستقلی را با آژانس به امضا برسانند. در صورتی که جمهوری اسلامی ایران تصمیم به پذیرش پروتکل داشت باید طی ترتیباتی، از حفظ اسرار و اطلاعات کشور اطمینان حاصل کند. ترتیبات مذکور باید محکم و برای آژانس تعهدآور باشد. دستگاههای اجرایی مسئول نیز باید آموزشها و مهارتهای لازم در مورد پروتکل را کسب کنند تا بیمورد اطلاعاتی را در اختیار آژانس قرار ندهند. برای مثال کشور برزیل طی ترتیباتی ماهرانه و قانونمند به گونهای عمل کرده است که آژانس و سایر کشرها هنوز نتوانستهاند از نوع سانتریفیوژهای برزیل،
اطلاعاتی کسب کنند. برزیلیها صرفاً ورودی و خروجی سانتریفیوژها را در دسترس آژانس قرار داده و خود سانتریفیوژها را پوشیده و مخفی نگه داشتهاند. 2.تصویب مشروط پروتکل الحاقی: با توجه به جمیع شرایط پرونده هستهای جمهوری اسلامی ایران از جمله مصوبات شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و شورای امنیت سازمان ملل و با عنایت به این حقیقت که ساز و کار بازرسیهای ویژه در موافقتنامه جامع پادمان نیز وجود دارد، مجلس شورای اسلامی میتواند تصویب پروتکل را مشروط به موارد ذیل، مورد بررسی قرار دهد: 1ـ2. به رسمیت شناخته شدن حق کامل ایران در زمینه بهرهمندی از چرخه سوخت.
2ـ2. اجرای بدون تبعیض حق ایران در زمینه چرخه سوخت در چارچوب معاهده NPT. 3 2. خروج پرونده هستهای ایران از دستور کار شورای امنیت سازمان ملل. بدین ترتیب جمهوری اسلامی ایران تعهد و پایبندی خود را نسبت به مصوبات شورای امنیت سازمان ملل نشان داده در عین حال جامعه بینالمللی را نسبت به تأمین حقوق مشروع و قانونی کشور ملزم ساخته است. اما یادداشت مشاور رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک با واکنش خبرگزاری دولت مواجه شد. ایرنا در خبری با تیتر «پیشنهادات معنادار موسویان» می نویسد: حسين موسويان عضو تيم سابق مذاكرهكننده هستهاي كه چندي پيش به اتهام جاسوسي محاكمه شد، طي يادداشتي
در هفته نامه شهروند امروز، پيشنهاد داده كه مجلس شوراي اسلامي پروتكل الحاقي را تصويب كند. به گزارش ايرنا، موسويان دراين يادداشت كه براساس سياستهاي انفعالي تيم سابق هستهاي نوشته شده پيشنهاد ميدهد كه مجلس پروتكل الحاقي را به صورت مشروط بپذيرد . وي درباره شروطي كه مجلس بايد ضمن تصويب اين پروتكل بر آن تاكيد كند، اينگونه نوشته است: - ۱به رسميت شناخته شدن حق كامل ايران در زمينه بهره مندي چرخه سوخت . - ۲اجراي بدون تبعيض حق ايران در زمينه چرخه سوخت در چارچوب معاهده NPT - 3خروج پرونده هستهاي ايران از دستور كار شوراي امنيت سازمان ملل بر اين اساس،
موسويان از مجلس خواسته است حقوق مسلم كشورمان را به عنوان شرط تصويب پروتكل قرار دهد و در مقابل استيفاي اين حقوق اساسي، پروتكل را امضا كند. وي همچنين از عواقب عدم تصويب پروتكل الحاقي توسط مجلس سخن گفته و تهديداتي كه هر روز توسط زورگويان غربي بيان ميشود را تكرار كرده است: - (تصويب پروتكل الحاقي) از نظر سياسي و حقوقي مغاير مصوبات شوراي حكام آژانس و شوراي امنيت سازمان ملل تلقي شده و لذا از نظر جامعه بينالمللي عملي نامناسب و غيردوستانه تلقي ميگردد. اين سخنان در حالي مطرح ميشود كه حتي طرفهاي غربي مساله هستهاي ايران نيز اكنون جرات طرح مساله تصويب پروتكل
الحاقي را برخود نميدهند و تنها از تعليق كوتاه مدت فعاليتهاي هستهاي ايران سخن ميگويند. موسويان پس از آنكه هفته گذشته با حلاليت طلبي احمد توكلي، سعي در ايجاد چهرهاي پاك از خود در افكار عمومي نمود، با ارائه اين پيشنهاد زمزمههاي پشت پرده پيشنهاد خود را كه القا و تبليغ سياستهاي منفعلانه گذشته بود، به صورت علني مطرح كرد. اما نوع واکنش ایرنا به یادداشت موسویان با واکنش سایت شهاب که نزدیک به حسن روحانی است مواجه شد. این رسانه خبری در این خصوص نوشت: موضع گیری برخی رسانه ها درباره یادداشت موسویان در حالی است که بررسی ها نشان می دهد مطلب منتشر شده به نام
موسویان در هفتهنامه شهروند امروز، بخشی از کتاب «پروتکل الحاقی و راهبرد جمهوری اسلامی ایران» است که نگارش آن در سال 1385 به پایان رسیده و در سال 1386 روانه بازار نشر شده است. به نوشته این رسانه خبری کتاب مزبور ظاهراً جامعترین تحقیقی است که درباره پروتکل الحاقی در ایران صورت گرفته و آثار پذیرش یا عدم پذیرش پروتکل الحاقی و تهدیدات و منافع آن برای جمهوری اسلامی را مورد بررسی قرار داده و البته پیشنهاداتی را نیز مطرح کرده است.