رسانهها انقدر دنبال فوتبال نباشند
گفتگو با محمد هادی حسام
مدتی است که شاهد فعالیتها و ورزشهای دستهجمعی زنان و مردان در سنین مختلف در پارکها و همچنین پیادهروی های مردمی در سطح شهرها و استانها میباشیم. محمد هادی حسام رییس مرکز توسعه ورزشهای همگانی بسیار خوشبین است از اینکه با حمایتهای سازمان تربیت بدنی، اقشار مختلف جامعه به ورزش روی بیاورند و آمار سطح سلامتی کشور و میانگین عمر افراد در ایران بالا رود. با محمد هادی حسام در خصوص روند توسعه ورزشهای همگانی در کشور به گفتگو پرداختهایم. ـشما به عنوان مسئول ورزش همگانی کشور کمی در ارتباط با گسترش و فعالیتهایی که در رابطه با این ورزش در سطح کشور انجام شده توضیح بفرمایید. رسیدگی به ورزش همگانی به عنوان یکی از اصلیترین وظایف سازمان ورزش کشور ما میباشد. در طرح جامع به درستی تشکیلات ورزش همگانی در قالب یک حوزه و دو اداره کل دیده شده است. تا سال 84 یک سری فعالیتهای خوبی توسط عزیزان در دولتهای پیشین انجام شده اما از سال 84 در دولت نهم، تغییرات کیفی بسیاری اتفاق افتاد. یعنی ما سعی کردیم ورزش همگانی را به درستی تبیین کنیم یعنی اصلاً ببینیم که نفس ورزش همگانی و وظایف آن چیست؟ در مقابل مردم و دیگر ارگانها چه وظیفهای داریم و اساساً چه راه حلهایی برای این ورزش داشته باشیم؟ وضع بودجه به چه صورتی باشد؟ از اواخر سال 84 سعی کردیم بر اساس رهنمودها، طرح جامع کار را انجام دهیم خصوصاً مهندس علیآبادی در توسعه ورزش همگانی و رسیدگی یه این مورد واقعاً اصرار داشتند و دارند بدین معنی که ما قالب یک برنامه مدون ورزش را به درون خانوادهها ببریم. تعریف ورزش همگانی فعالیتهای مستمر بدنی و فیزیکی با رویکرد و جهتگیری توسعه سلامت و نشاط. یعنی اینکه ورزش همگانی به دنبال قهرمانی خاص نیست اما که از درون ورزش همگانی است که قهرمانان پیدا میشود. کلاً حوزه ورزش قهرمانی مرحله بعدی ورزش همگانی است و رویکرد اصلی ورزش همگانی تشویق مردم به ورزش است که ورزش برای سلامتی و نشاط بسیار خوب است. در کشور یک پدیده جالبی که اتفاق افتاده و بیسابقه است اولاً اینکه ما کشور بسیار جوانی هستیم و دیگر اینکه مردم بسیار علاقمند به ورزش هستند یعنی مردم ورزش دوستند. اما متأسفانه کمتر ورزشکارند و این چالش اساسی ورزش ما است. ـ در این زمینه چه برنامهریزیهایی از سوی فدراسیون شده است؟ در این زمینه برنامهریزی خوبی شد. از سال 84 تا امروز حدوداً بودجه ورزش همگانی 5/8 برابر شده یعنی بودجه از یک میلیارد و سیصد میلیون تومان در سال 84 تا الان به نزدیک 13 میلیارد تومان رسیدیم و قطعاً امسال نیز افزایش پیدا خواهد کرد. سعی کردیم که در قالب برنامههای عمومی ورزش که قبلاً به صورت محدود انجام میشد بیاییم توسعه عمومی دهیم در قالب پیادهروی بزرگ خانواده در شهرها ساماندهی کردیم و به نحوی که در طی سال 86 و امسال 6 برنامه بزرگ برای استانها به صورت مستقیم از تلویزیون پخش میشود و ما شاهد بودیم که مردم به شدت استقبال میکنند. نکته اساسی کار این است که به حمدالله مثل همه مسایل اجتماعی بیشترین مخاطبان ما در این زمینه خانمهای خانهدار هستند یعنی بعضا بیش از 60 تا 65 درصد از شرکتکنندگان در استانها خانمها میباشند که نشان دهنده سه مورد مهم است. اول علاقمندی خانمها به بحث ورزش، دوم اعتمادی که خانوادهها به سازمان ورزش دارند و سوم حس همبستگی که در این قضیه به وجود میآید و به تحکیم مبانی خانواده کمک میکند. ـ این برنامهریزیها فقط به شهرها و مراکز استانها اختصاص دارد؟ ما طرح دیگری که الان به صورت موردی اجرا کردیم این است که بحث پیادهروی خانوادگی و فعالیتهای دست جمعی را به درون روستاهای پرجمعیت و مراکز استانها و دهستانها بردیم که در بعضی از استانها به صورت یک طرح انجام شده ساماندهی این طرحها سبب میشود، همزمان اتفاقی در سطح شهرهای بزرگ و کوچک در حال افتادن میافتد در سطح روستاها انجام شود و کلاً بدنه جامعه را وارد ورزش کنیم. ـ بازخورد مثبت این طرحها تا کنون به چه نحوی در جامعه پدیدار شده است؟ بازخوردهای بسیار جالبی داشتیم. چون ورزش همگانی بسیار کمهزینه است و کل خانوادهها را درگیر میکند و خانواده را وارد محیط اجتماعی میکند یعنی مردم روابط اجتماعی را به صورت خوبی تمرین میکنند. احترام متقابل و جالبتر آن نشاطی که حاکم بر این قضیه است. اگر سه یا چهار ساعت برای پرداختن به امر ورزش در نظر بگیریم بازخوردش تقریباً به صورت صددرصد سلامتی به جامعه برمیگردد. کاهش عوارض اجتماعی و موارد دیگری که به صورت آماری داریم نشاندهنده این است که همزمان با برگزاری این مسایل در هر استانی خلافهای اجتماعی در آن هفته کاهش یافته است. ـاز سوی فدراسیون ورزش همگانی چه تدابیری برای تشویق و ترغیب مردم به این سمت و سو اندیشیده شده است؟ سعی کردیم با ایجاد انگیزههای قوی و جوایز خوب مردم را به امر ورزش کردن تشویق کنیم که این مرحله اول توسعه ورزش همگانی است. در همه دنیا هم همینطور است یعنی کارشناسان ورزش میگویند اول مردم را با جوایز خوب تشویق کنید و آنها را صحنه بیاورید بعد در مرحله بعد خودشان راه میافتند. الان اتفاقی که افتاده این است که ما در هر استانی که میرویم و ورزشهای همگانی را برگزار میکنیم بلافاصله بعد از مراسم مردم میآیند و به ما و دیگر مسئولین سازمان تربیتبدنی و استانداری رجوع میکنند که برنامه بعدی چه زمانی است. این نشاندهنده این است که رسیدگی به این امر دستاوردهای خوبی داشته و ما مطمئنیم که این برنامهریزیها یواش یواش جایش را به عنوان یک فرهنگ عمومی باز کرده و ورزش در حال حرکت به سمت فرهنگ شدن و نهادینه شدن در سطح جامعه میباشد اما نکتهاش این است که متاسفانه بسیاری از رسانهها یا بهتر بگویم 90 درصد از رسانههای ما اساساً هیچگونه اطلاعاتی درباره ورزش همگانی نمیدانند. آنها ورزش همگانی را با دو همگانی مثلاً دوهای 100 هزار نفری در اروپا اشتباه میگیرند در حالیکه آنجا یک دوی ماراتن برگزار میشود که سه هزار نفر از ورزشکاران نخبه دنیا را میآورند و میگویند پشت سر اینها بدوید. در حالیکه ما آن را اصلاً توصیه نمیکنیم که کسی که تا به حال ورزش نکرده مثلاً یک خانم 40 ساله یا یک دختر و پسر 20 ساله بیاید 40 کیلومتر، 20 کیلومتر بدود این خطرناک است و نقض غرض است. ـ فکر نمیکنید اشکال دوطرفه است چون تا کنون از سوی سازمان تربیت بدنی نیز تبلیغات چشمگیری در این زمینه نشده است. بله این یک اشکال دو طرفه است. طبیعتاً در این زمینه هم ما باید اطلاعرسانی کنیم. از سوی دیگر رسانههای گروهی هم سعی کنند در این قضیه وارد شوند. به حمدالله صدا و سیما خوب وارد شده است.آنها که یک برنامه 3 ساعته را تقریباً هر جمعه از تلویزیون پوشش میدهند. اما بسیاری درباره یک مسابقه فوتبال که حداکثر صد هزار تماشاگر میآیند از رسانههای ورزشی 4 صفحه مقاله مینویسند و یک هفته کامل رونامههایشان را به این کار اختصاص میدهند. اما یک پیادهروی بزرگ خانواده که مثلا در قزوین انجام شد و بیش از 400 هزار نفر شرکت کردند یعنی بیش از 4 برابر استادیوم آزادی تقریباً انعکاسی ندارد. ـ سازمان چه امکاناتی برای رفاه ورزشکاران در ختیار آنها قرار میدهد؟ در بعد مسایل ساخت و ساز اماکن ورزشی هم دو طرح ضربتی روستا در حال انجام است و تا حالا 1000 مکان ورزش استاندارد در روستاهای پرجمعیت ساخته شده یک طرح ضربتی احداث اماکن ورزشی در شهرها است که آن هم به حمدالله آمارهای خوبی دارد به وجود میآید و اماکن باز ورزشی در شهرها در حال احداث است یک بحث دیگر هم اساساً ورزش را در قالب روستا داریم توسعه میدهیم در قالب رقابتهای خود روستاییان کشتی، دو میدانی، طنابکشی، والیبال ساحلی، هندبال، فوتبال ساحلی، دو که بیشتر سنخیت دارد با روستا که فدراسیون کارهای خیلی خیلی خوبی کرده هم در بعد خانمها و هم در بعد آقایان. از جمله اسبسواری، اسب سواری بیباج، تیراندازی با اسب و این کارها را که مورد علاقه روستاییان و عشایر است در این زمینه کارهای خوبی انجام شده است. من مطمئنم که شاید اگر همینطور به همین شدت کار کنیم ظرف یکی دو سال آینده میتوان امیدوار بود که بخش عمدهای از جامعه ما خودشان ورزشکار شوند. ـ بیشتر فعالیتهایی که ذکر شد در سطح خانواده بوده در سطح مدارس چه اتفاقاتی افتاده است؟ ورزش مدارس کلاً به سازمان آموزش و پرورش مربوط است. اما دوستان آموزش و پرورش ما عضو شورای ورزش همگانی کشور هستند و تا امروز دو سازمان هماهنگی کامل با یکدیگر داشتند و ما هم از آموزش و پرورش خواهش کردیم که ورزش صبحگاهی را در مدارس اجباری کنند مدارس این بحث ورزش صبحگاهی در مدارس را به خصوص مدارس دخترانه را در ساعت اول اجباری کردند به مدت10 دقیقه تا ربع ساعت. ـ از سوی سازمان تربیت بدنی در این زمینه نظارتی هم میشود؟ آموزش و پرورش خود یک دستگاه نظارتی و اجرایی است آنها قول دادند که بحث ورزش صبحگاهی را صددرصد در مدارس تحت پوشش قرار دهند. آخرین آماری که ما در دست داریم این بوده که نود درصد در مدارس اجرا میشود. من مطمئنم اگر یکی دو سال دیگر این مساله در مدارس انجام شود این امر قطعاً نهادینه میشود نزدیک به 14 یا 15 میلیون نفر دانشآموز ما در هر هفته 5 یا 6 روز ورزش می کنند و ما به بخش عمدهای از اهدافمون میرسیم. ـ اکثر ورزشهای همگانی در پارکها انجام میگیرد؟ در این راستا چه تعاملاتی با شهرداریها انجام میگیرد؟ اگر شهرداری تهران منظورتان است تقریباً همکاریها ضعیف است اما به غیر از تهران در 1015 شهر دیگر کشور ما تعامل بسیار خوبی با همه شهرداریها داریم و کلاً شهرداریها بار اصلی ورزش همگانی را به دوش میکشند. دوستان ما در شهرداریها واقعاً هم در بحث اتوبوسرانی و بحث نظافت و فضای سبز کمک میکنند. اما چون تهران یک ویژگی خاص دارد از این بابت که شهر بسیار بزرگی است و خود شهرداری تهران هم دارای یک مجموعه بزرگ ورزشی است یعنی یک سازمان ورزشی بزرگ است و دوستان ما خودشان در این سازمان کار ورزشی انجام میدهند و تعامل کمی صورت میگیرد اما آنها مانع کار ما هم نمیشوند. ـ یعنی شهرداریها یک سری مدیریتها برای ورزش همگانی دارند که جدا از سازمان تربیتبدنی است؟ بله به صورت جدا دارند. ـ چرا دو مجموعه تحت پوشش یک مجموعه قرار نمیگیرند؟ خوب قانون نمیگوید. در کشورهای دیگر ساخت و ساز و نگهداری اماکن ورزشی به عهده شهرداری است اما سیاستگذاری ورزش به عهده سازمان ورزش است. ـ ا ما ما میبینیم که شهرداریها هم خودشان سیاستهای خاصی در امر ورزش دارند این تضاد ایجاد میکند؟ همکاری وجود ندارد اما تضاد هم نیست. تهران ویژه است ما در شهرهای دیگر هیچ مشکلی با شهرداری نداریم درشهرهای دیگر غیر از تهران شهرداری، آتشنشانی و کارگران فضای سبز و نظافت مجموعه در خدمت ورزش همگانی است یعنی خود دوستان در شهرداریهای شهرهای دیگر بیشتر استقبال میکنند. خودشان اصلاً عضو شورای برنامهریزی ورزش همگانی هستند. مثلا پیاده روی ها زیر نظر سازمان صورت میگیرد برنامه را به همراه بخشی از بودجه را ما میدهیم ولی اکثر کار با استانداریها، شهرداریها و دیگر نهادها تعیین میشود. ـ تا کنون سازمان اقدام به تربیت مربی برای ورزش همگانی نموده است؟ ما تقریباً در تمام ایستگاههای صبحگاهی مربیانی داریم که کارتدار هستند. این مربیان از خود ورزشکاران هستند و در بسیاری از استانها و با همکاری شهرداریها، کلاسهای آموزشی برای تربیت مربی برگزار شده است تقریباً در پارکی نبوده که مربی باشدکه کارتدار نباشد. اساساً انجمن ورزش صبحگاهی ما یکی از کارهایش آموزش مربیان است. اما این آموزش مربیان همگانی است یعنی از درون خود ورزشکاران است. یعنی ما به یکسری آموزش میدهیم و بعد خودشان به خودشان آموزش میدهند. اینها حقوقبگیر سازمان نیستند و کلاً افتخاری هستند. مجریان ورزش همگانی مجریانش در همه جای دنیا افتخاری هستند یعنی کسانی در یک ساعات مشخصیی میآیند در یک ساعات مشخص یکسری خدمات افتخاری را به ورزش و جامعه ارائه میدهند. ـ برای پیشرفت بیشتر در این زمینه آیا با کشورهایی که موفقیتهایی در این زمینه داشتند همکاری شده است. ما پارسال کلاس بینالمللی آموزش مربیگری ورزش همگانی در جزیره کیش با حضور 7 یا 8 کشور از جمله ایران و 40 نفر از مربیان استانهای کشور انجام شد. ـ به این ترتیب ورزش همگانی در کشور در حال تخصصی شدن است. بله ـ اساساً اساتید فدراسیون جهانی آمدند و آموزش دادند که سیاستهای کلی ورزش را به چه نحو اجرا کنید اینکه چطور مردم را جمع کنید آنها را تشویق به شرکت در این فعالیتها کنید و به آنها چطور جایزه دهید گروههای داوطلب چگونه باشند گروههای زنان و اسپانسرها به چه نحو باشد، گروههای مردان، ورزشهای ساحلی چطور برگزار شود. ما گفتههای آنها را با فرهنگ ایرانی تطبیق کردیم و این پیادهرویهای بزرگ را انجام دادیم. جدا از اینکه فدراسیونهایی که در حوزه ورزش همگانی هستند به صورت دائم با فدراسیون بینالمللی در ارتباطند و در کنگرهها و سمینارها شرکت میکنند مثلاً فدراسیون آسیایی ورزش همگانی که تقاضای مقاله کردند که از ایران یک پوستر طراحی شده رفت و کار در حال انجام شدن است. ـ آیا سازمان ارتباطی با مدیران قبلی که در این خصوص دارای تجربیاتی بودند دارد؟ با کارشناسانی که در ورزش همگانی سابقه کار داشتند همکاری های خوبی صورت میگیرد و از تجربیات آنها به نحو احسنت استفاده میشود. اما عموما سیستم مدیریتی سازمان در این چند سال اخیر تغیر نکرده است و از وجودشان در هیات رئیسه فدراسیونهای همگانی استفاده میکنیم. ـ به نظرتان بزرگترین مشکلی که دست به گریبان ورزش همگانی کشور است چیست؟ چالش اصلی ورزش همگانی، فرهنگی شدن آن در خانوادهها است اما یکی از مهمترین مشکلات ما، رسانههای گروهی هستند که آنها واقعاً با ورزش همگانی آشنایی ندارند و آن را نمیشناسند. ما خیلی از سردبیرهای روزنامهها را میآوریم اینجا برایشان توضیح میدهیم اما آنقدر جذابیتهای ورزش قهرمانی و زرق و برق مدال چشم آنها را میگیرد که ورزش همگانی را که به نظرم از پرداختن به ورزش قهرمانی مهمتر است فراموش میکنند بعضاً بعضی از مسئولین هم در باد این قضیه میخوابند.این نگرش در حال تغییر است. ما این تغییر را در صدا و سیما ایجاد کردیم. در رادیو نیز بعضاً ایجاد شده است. جدا از این در بین کارکنان دولت به صورت جدی ورزش همگانی در حال توسعه است، هم در قالب رقابتها و مسابقات و هم در قالب کلاسها که به حمدالله در دو سال اخیر یک رشد و گسترش خوبی را شاهد خواهیم بود. ـ خودتان در این ورزشهای همگانی شرکت کردید؟ بله ـ من اکثر صبحها در پیاده رویها شرکت میکنم در پیادهروی قزوین، اردبیل و گلستان هر هفته 8 یا 9 تا 10 کیلومتر پیادهروی میکنیم. رطبخورده منع رطب که نمیکند. ـ کمی راجع به ورزش شپکتاکرا صحبت کنید با توجه به اینکه شما مسئول توسعه ورزش در غرب آسیا را به عهده دارید. خوشبختانه شپکتاکرا دیگر در ایران مهجورنیست و کاملاً شناخته شده است. مجموعه خیلی فعالی دارد و تیمهای ایرانی هم در سطح دنیا افتخار دارند. اخیراً 3 مقام سوم آسیایی را بچهها برای تیمهای شپکتاکرا، هوپتاکرا کسب کردند. سازمان به شدت در حال حمایت است. هم در مورد خانمها و هم در بعد آقایان. ـ این مسئولیت بر چه اساسی به شما سپرده شد؟ بحث، بحث مدیریتی بود. مسئولین فدراسیون جهانی شپک تاکرا به ایران آمدند، صحبت کردند و ما توضیح دادیم که چه کارهایی تا امروز انجام شده. بعد آنها از جمهوری اسلامی ایران خواهش کردند که مسئولیت شپکتاکرا غرب آسیا را به عهده بگیرند. آنها میگفتند شما خیلی پیشرفت کردید، هم در زمینه داور، مربی، تشکیلات و فدراسیون، انجمنها و البته دولت هم بسیارحمایت کرد. من با آقای علیآبادی صحبت کردم و گفتم ایشان هم گفتند خودت مسئولیت را بپذیر. به این ترتیب مسئولیت به من سپرده شد. ـ و حرف آخر فوتبال حرف اصلی تمام رسانهها است بیاییم به ورزشهای همگانی اهمیت بیشتری دهیم. با تشکر از شما برای شرکت در این گفتگو