تناقض در تئوری شریعت عقلانی احمد قابل
تئوری شریعت عقلانی احمد قابل در قلعه تناقضات محبوس شد
چندی پیش یکی از بازدیدکنندگان وبلاگ شریعت عقلانی (آقای نامی) با آوردن دو جمله از احمد قابل از کشف یک تناقض خبر دادند. "تردیدی بین اهل شریعت نیست که تنها حجت بشر در حوزه ی کلام ، عقل مستقل از شریعت است . من این حجیت را در حوزه ی اخلاق و فقه نیز جاری می دانم " "« عقل مستقل مطلق » تصور و خیالی بیش نیست و همه ی افراد بشر ، دانسته یا ندانسته، خواسته یا ناخواسته از تجارب دیگرانی بهره می گیرند که آنها نیز از تجارب پیشینیان بهره مند شده اند" آقای قابل در پاسخ، بعضی جملات خویش را در مقام اثبات و برخی را در مقام ثبوت دانستند و بدون این که این سخن زمینه قبلی در وبلاگشان داشته باشد فرمودند: با این بررسی، معلوم شد که مراد نگارنده ی شریعت عقلانی از «عقل مستقل از شرع» از ابتدای بحث تا کنون، چیزی جز «استقلال مطلق از شرع، در حجیت عقل» و « مقام اثبات» و «استقلال نسبی» در «مقام ثبوت» نبوده است آقای نامی این ادعا را نپذیرفتند به این دلیل که باید بپذیریم: گاهی عبارت عقل مستقل از شرع= عقل مستقل مطلق از شرع و گاهی عبارت عقل مستقل از شرع= عقل مستقل نسبی و ضمنا جناب قابل هم هیچ تذکری هنگام ورود به بحث عقل برای اشاره به این معانی کاملا متفاوت نداده اند. سپس بازدیدکننده دیگری با نام مریم دو جمله از فرمایشات آقای قابل را آوردند که نشان می داد اگر تمام ادعاهای آقای قابل در مورد تفکیک مقام اثبات و ثبوت در نوشته هایشان و همچنین کاربرد عبارت عقل مستقل از شرع به دو معنای بسیار متفاوت عقل مستقل مطلق از شرع و عقل مستقل نسبی را بپذیریم باز هم نظر جناب قابل به بن بست می رسد. اگر بپذیریم در عالم ثبوت : عقل مستقل از شریعت= عقل مستقل نسبی: {اقرار مي كنم كه «عقل مستقل نسبي» حجتي غير از «حجت ظاهري=نقل شرعي» است و در عرض آن با نام «حجت باطني» (و حتي برتر از آن)است.} پس : عقل مستقل نسبی= حجت باطنی خدا # حجت ظاهری خدا= نقل وحیانی {تردیدی بین اهل شریعت نیست که تنها حجت بشر در حوزه ی کلام ، عقل مستقل از شریعت است . من این حجیت را در حوزه ی اخلاق و فقه نیز جاری می دانم} پس تنها حجت بشر در عالم ثبوت در حوزه اخلاق، عقل مستقل نسبی است. {« نقل وحیانی و تفسیری » در حوزه های سه گانه ی شریعت ، یعنی ؛ عقائد ، اخلاق و احکام ، تنها در « منطقة الفراغ حکم عقل » به صورت مستقل ، اعتبار دارد} پس تنها حجت بشر در عالم ثبوت در منطقه الفراغ عقل در حوزه اخلاق نقل وحیانی خداست. حجت بشر در عالم ثبوت در حوزه اخلاق فقط عقل مستقل نسبی است.(از جمله اول) حجت بشر در عالم ثبوت در قسمتی از حوزه اخلاق فقط نقل وحیانی خداست.(از جمله دوم) حالا بالاخره کدامیک حجت است؟ پس از آن آقای قابل فرمودند که دو جمله اخیر هر دو در مقام اثباتند نه ثبوت. مریم خانم نشان دادند که به فرض قبول این مدعا، باز هم نظر آقای قابل به تناقض ختم می شود به این دلیل که: اگر (مطابق نظر جناب قابل که جناب نامی آن را نپذیرفتند) بپذیریم در مقام اثبات : عقل مستقل از شریعت= عقل مستقل مطلق از شرع: {تردیدی بین اهل شریعت نیست که تنها حجت بشر در حوزه ی کلام ، عقل مستقل از شریعت است . من این حجیت را در حوزه ی اخلاق و فقه نیز جاری می دانم} پس تنها حجت بشر در مقام اثبات در حوزه اخلاق، عقل مستقل مطلق از شرع است. {« نقل وحیانی و تفسیری » در حوزه های سه گانه ی شریعت ، یعنی ؛ عقائد ، اخلاق و احکام ، تنها در « منطقة الفراغ حکم عقل » به صورت مستقل ، اعتبار دارد} پس تنها حجت بشر در مقام اثبات در قسمتی از حوزه اخلاق نقل وحیانی خداست. حجت بشر در مقام اثبات در تمام حوزه اخلاق فقط عقل مستقل مطلق از شرع است.(از جمله اول) حجت بشر در مقام اثبات در قسمتی از حوزه اخلاق فقط نقل وحیانی خداست.(از جمله دوم) حالا بالاخره کدامیک حجت است؟ یعنی قسمتی از حوزه اخلاق هست که در آن درحالی که حجت، تنها وتنها عقل مستقل مطلق از شرع است در همان حال حجت، تنها و تنها نقل وحیانی خداست. نتیجه: عقل مستقل مطلق از شرع= نقل وحیانی این فرض هم به تناقض می رسد. آقای قابل ادعا کردند: در متن مورد اشاره ی منتقدان محترم، هیچ لفظ صریحی در ادعای «انحصار» حجیت عقل در حوزه ای غیر از «حوزه ی کلام» وجود ندارد. حتی تصریح به «حجیت حجت ظاهری» در کنار «حجیت عقل» نیز شده است. پاسخ مریم خانم مبنی بر تفاوت موید و حجت: در کجای این جمله تصریح به حجیت حجت ظاهری در کنار حجیت عقل شده است؟؟؟ در این جمله تنها از موید بودن نقل وحیانی سخن به میان آمده است که خود به صورت کاملا شفاف نشاندهنده اینست که استناد به نقل وحیانی در اینجا به عنوان حجت نیست بلکه به عنوان موید است . سه نمونه از جملات جناب قابل که این سخن ما را تایید میکنند: {پس ادعای «حجیت عقل در تمام حوزه های شریعت» شامل موارد و موضوعاتی می شود که «عقل، در آن موارد حکم صریح الزامی دارد» و طبیعتا در اینگونه موارد، اصولا نوبت به «نقل معتبر» نمی رسد و اگر کسی به نقل معتبری استناد می کند، تنها به عنوان «مؤید» می تواند استناد کند و نه به عنوان «دلیل و حجت».} {« حجيت عقل مستقل از نقل ، از نظر عقل و عقلاء ، چندان بديهي و آشکار است که نقل وحياني نيز با خضوع تمام ، به آن اقرار مي کند » . بنابر اين ، سخن از « مؤيد نقلي » است و نه « دليل نقلي » ، و بين مؤيد و دليل ، تفاوت ها آشکار است .} {در حوزه ی « حضور و اعتبار حکم عقل » نقل معتبر ، فقط نقش « مؤیّد و مؤکّد » و « انگیزه ی ثانوی » را بازی می کند .} پس این ادعا نه تنها سخن ما را پاسخ نمی دهد بلکه خود با نوشته های پیشین جناب قابل در تناقض است. و در آخر: پس چرا خودتان نقل را در متن مذکور موید خوانده اید؟ و فرموده اید: {تردیدی بین اهل شریعت نیست که تنها حجت بشر در حوزه ی کلام، عقل مستقل از شریعت است. من این حجیت را در حوزه ی اخلاق و فقه نیز جاری می دانم (همان گونه که برخی بزرگان نیز به آن اعتراف کرده اند)، گرچه حجت ظاهری را که مؤید حجت باطنی است و انگیزه ی ثانوی برای نیکوکاری و قانون گرایی ایجاد می کند نیز در تبیین حقیقت و تشویق نسبت به گزینش یا انذار نسبت به نادیده گرفتن آن، مؤثر می دانم.} به این جمله توجه کنید:{گرچه حجت ظاهری را که مؤید حجت باطنی است} بالاخره در این جمله نقل وحیانی موید است (منطقه الفراغ نیست) یا حتی به حجیت آن تصریح هم شده است(منطقه الفراغ هست)؟!! برای آگاهی بیشتر و دقیق تر به آرشیو http://ghabel.persianblog.ir/ (پست ها و نظرات از شهریور 87 تا کنون) رجوع فرمایید.