اقدام اجماعى عليه ايران استراتژى ثابت گروه 6

سرمقاله کیهان- 7 آذر 87

کد خبر : 67235

شرايط فوق العاده بى ثبات بين المللى در ماه هاى گذشته پرونده هسته اى ايران را نيز بى نصيب نگذاشته است. طى اين مدت بسيارى از معادلات بين المللى جابجا شده است و نتيجه اين جابجايى ها در موارد مهمى به جاى افزايش ثبات و روشن تر شدن دورنماى تحولات آينده، بى نظمي، عدم قطعيت و سيال شدن مکانيسم هاى تصميم سازى در ميان بازيگران مختلف بوده است. در حالى که الگوهاى سابق از ميان رفته اند يا در حال رنگ باختن هستند و الگوهاى جديد شکل نگرفته اند و معلوم هم نيست دقيقاً کى و به چه نحو شکل بگيرند بهترين استراتژى در مورد مسائل مربوط به سياست خارجى و امنيت ملى «صبر و انتظار» است. اکنون در اسرائيل و آمريکا عملاً دولتى وجود ندارد. دو پرونده مهم عراق و افغانستان در خاورميانه بلاتکليف است يا به تعبير بهتر در حالت گذار از يک وضعيت استراتژيک به وضعيت استراتژيک ديگر قرار دارد. بحران مالى جهانى همه بازارها از جمله بازار حساس انرژى را سخت بى ثبات کرده و هيچ پيش بينى درستى هم در اين باره که بالاخره اين بحران چگونه حل و فصل خواهد شد وجود ندارد ولو اينکه اين سو و آن سوحدس هايى بزنند. فضاى سياسى ايران به تدريج در حال ورود به وضعيت انتخاباتى است و طبيعى است که بازيگران مختلف در جامعه بين المللى علاوه بر تلاش براى تأثيرگذارى بر نتيجه اين انتخابات، منتظر نتيجه آن خواهند ماند تا ببينند نهايتاً با کدام گروه سياسى در ايران طرف حساب هستند در عين حال که خوب مى دانند برنده انتخابات هر کسى که باشد در اصول چيزى تغيير نخواهد کرد. اين عدم قطعيت هاى در هم تنيده، فضاى تصميم گيرى درباره امور مهم را محافظه کار کرده و به تحولاتى که خواه ناخواه در حال وقوعند خصلت بى ثباتى و «آزمايشى بودن» داده است. فضاى غالب تحت اين شرايط مبادله پيشنهاد و رايزنى هاى ملايم است بى آنکه هيچ ايده بزرگى روى ميز گذاشته شود. با اين وجود، کاملاً روشن است که مدت زمان حاکم بودن اين وضعيت طولانى نخواهد بود و به محض ايجاد حداقلى از «پيش بينى پذيري» ديپلماسى دوباره جان خواهد گرفت. نوشته حاضر تلاش مى کند چکيده اى از عوامل مؤثر بر وضعيت آينده و وزن هر يک از آنها را که در واقع مقدمات خروج از وضعيت سفيد خواهند بود، ارائه کند. به رغم گذشت بيش از 5 سال و ثابت شدن ناکارآمدى راهبرد فشار و مذاکره همزمان در مقابل ايران، غرب همچنان راه حل مؤثر را «تشديد» اين استراتژى مى داند نه «تجديدنظر» در آن. مشکلات متعدد پيش روى اين استراتژى که از جمله آنها سرعت گرفتن برنامه ايران به جاى مهار شدن آن است- آخرين گزارش محمد البرادعى در اين باره بحث هاى زيادى برانگيخت- شکست قطعى آن در مقابل ايران را مسلم کرده اما تصلب ديپلماتيک در غرب بويژه آمريکا اجازه نمى دهد که اين روش منسوخ با شيوه تازه اى که حداقل خسارت هاى آن براى غرب کمتر باشد، جايگزين شود. برمبناى مجموعه شواهد و قرائن الگوهاى استراتژيک زير از جانب غربى ها همچنان- اگرچه با فراز و نشيب- درحال پى گيرى است و تجديدنظرهاى انجام شده در روش اجراى آنها بوده است نه در اصل آنها. الف- بازسازى اجماع. اقدام اجماعى عليه ايران استراتژى ثابت گروه 6 در مقابل ايران ظرف 2.5 سال گذشته بوده است. از ابتدا روشن بود که اين روش اگر غربى ها به واقع به دنبال ايجاد فشار موثر بر ايران باشند عمر طولانى نخواهد کرد چرا که تنبيه هاى اعمال شده به سرعت با منافع کشورهاى دخيل در اين پروژه تقابل پيدا مى کند و نهايتا کار به جايى خواهد رسيد که آمريکا ناچار مى شود از بين دو گزينه ادامه دادن به اين وضعيت و راضى بودن به «تحريم هاى غيرموثر» و يا شکستن اجماع و روى آوردن به اقدام هاى يک جانبه با همراهى چند کشور، يکى را انتخاب کند. اکنون در وضعيتى قرار داريم که دقيقا همين اتفاق رخ داده است. به 4 دليل آمريکايى ها احساس مى کنند اجماع عليه ايران لااقل در کوتاه مدت قابل بازسازى نيست و در اين مدت تنها بايد به اقدامات ايذايى و محدود بسنده کنند؛ 1- سست شدن درخواست تعليق از ايران. اين اتفاقى است که ايران بوى آن را از زمان دريافت Non paper سولانا و بعد مجموعه تحليل هايى که رسانه ها و مخازن فکرى غرب درباره روش درست مواجهه با برنامه غنى سازى ايران منتشر کردند، استشمام کرده است. اکنون به نظر مى رسد تعداد مدافعان ايده «ترجيح تعليق بر مذاکره» در غرب به شدت کاهش يافته و يا با بدون تعليق مذاکره با ايران در دستور کار طرف غربى قرار گرفته است. مشکل فقط اين است که اکنون آيا ايران ديگر انگيزه اى براى مذاکره با غرب دارد يا نه. 2- برنامه ايران تهديد نيست. زيربناى تمامى تلاش هاى آمريکا براى متقاعد کردن جامعه بين المللى به همراهى عليه ايران همواره بزرگ نمايى تهديد برنامه هاى هسته اى و منطقه اى ايران بوده است. در شرايط فعلى لااقل تا آنجا که به غنى سازى مربوط مى شود ايده تهديدزا بودن ديگر قابل دفاع نيست. به طور خاص گزارش هاى پى درپى مديرکل آژانس و سازمان هاى اطلاعاتى غربى درباره غلوآميز بودن گزارش هاى منابع صهيونيستى از خطر ايران و ارائه اين ارزيابى که ايران بخشى از راه حل است نه بخشى از مشکل توان آمريکا براى چانه زنى عليه ايران در جامعه بين المللى را سخت کاهش داده است. 3- بى دولتى در آمريکا و اسرائيل. عامل ديگرى که بازسازى اجماع عليه ايران را سخت کرده نبود دولت در دو کانون اصلى توطئه عليه ايران يعنى آمريکا و رژيم صهيونيستى است. اگرچه پيش بينى مى شود که دولت هاى جديد در اين مناطق محتاط تر و محافظه کارتر از اسلاف خود خواهند بود اما هنوز روشن نيست که مشخصاً چه استراتژى در پيش خواهند گرفت و رفتارشان چه ميزان پيش بينى پذير است. 4- بحران هاى داخلى گروه6. درست است که غربى ها تلاش کرده اند حفظ ظاهر کرده و اختلاف هاى داخلى خود را پيش چشم جامعه بين المللى بپوشانند اما به سادگي قابل فهم است که حجم انبوه اختلاف نظرها ميان کشورهاى عضو گروه 6 امکان پيش روى را از آنها گرفته و به همين دليل است که آمريکا نااميد از اقدام در شوراى امنيت به همراه کردن چند کشور معدود عليه ايران با خود روى آورده است. ب- مستقل نشان دادن استراتژى غرب درباره ايران از تحولات بين المللي. اين رويه اى است که مشخصاً غرب بعد از جنگ گرجستان در پيش گرفته است. بعد از منازعه گرجستان اين توهم براى گروه 6 بوجود آمد که ايران روى اختلافات درونى غرب حساب ويژه باز کرده است. ظاهراً غربى ها براى رفع سوءتفاهمى که در واقع براى خودشان پيش آمده بود نه براى ايران تصميم گرفتند به نحوى رفتار کنند که رويه آنها در مقابل ايران در هر حال ثابت و هماهنگ جلوه کند. قطعنامه 1835 درست به همين دليل صادر شد اما جالب است که توجه کنيم اين قطعنامه بيش از آنکه روى اراده ايران تاثير بگذارد از خاوير سولانا به عنوان نماينده غرب در مذاکره با ايران اعتبارزدايى کرد- توجه کنيد که صدور 1835 کاملاً برخلاف رويه مذاکراتى سولانا با مقام هاى ايرانى و به معناى نوعى اخلال ناگهانى در آن بود- و اکنون براى جلب اعتماد طرف هاى ايرانى خود دراين باره که به واقع نماينده داراى اختيار غربى ها در مذاکرات است دچار مشکلات جدى خواهد بود. ج- تشديد فشار. با نااميدى اما همچنان پى گير، غربى ها درصدد تشديد فشارهاى اقتصادى بر ايران هستند. مسير شوراى امنيت در کوتاه مدت بسته شده و بسته خواهد ماند. تا آستانه انتخابات رياست جمهورى در ايران که احتمالا غرب سعى خواهد کرد با تکرار استراتژى «فشار در وضعيت مرزي» همزمان با تلاش براى پايين نگهداشتن قيمت نفت، يک قطعنامه ديگر هم روى ميز بگذارد که البته مى توان حدس زد مثل مورد مربوط به قبل از انتخابات مجلس فقط نتيجه معکوس به بار خواهد آورد. بنابر برخى گزارش ها اکنون آمريکا مشغول رايزنى براى بوجود آوردن کشورهاى همراه عليه ايران است. بحران مالى جهانى البته انگيزه ها براي اقدام عليه ايران را که پيش از اين هم تعريفى نداشت کاملاً سست کرده و به نوعى خستگى جهانى از تلاش براى متوقف کردن ايران انجاميده است. يک عامل اضافى هم اين است که آمريکا مايل به حفظ دستاوردهاى ادعايى خود در عراق است و اين با تشديد تلاش ها عليه ايران منافات دارد. د- در کنار همه اين عوامل اراده غرب براى آغاز مذاکره با ايران و يقين به غيرقابل جايگزين بودن آن با روش هاى ديگر کاملاً شفاف شده است. در حالى که ايران هيچکدام از مواضع خود را تعديل نکرده آغاز مذاکرات هيچ معنايى جز ايجاد تعديل اساسى در مواضع غرب نخواهد داشت. و اين در حالى است که جمهورى اسلامى ايران براساس يک راهبرد کاملاً منطقى و مستدل حاضر به مذاکره با آمريکا نيست.

لینک کوتاه :

با دوستان خود به اشتراک بگذارید: