خاتمی: با الگوي علي(ع) فردا را بسازيم
رئيس جمهور پيشين ايران با بيان اينكه امروز وضعيت جهان پارادوكسيكال است گفت: از يك سو حرف جهاني شدن مطرح است كه هنوز ابعادش روشن نيست و همزمان با بسط اين پديده ما شاهد افزايش گرايشات قومي و قبيلهاي در جوامع هستيم.
فارس: سيد محمد خاتمي گفت: با اعتراف اجتماعي نسبت به عظمت مولا بكوشيم بجاي دامن زدن به اختلافات گذشته، امروز و فردا را بهتر سازيم. سيد محمد خاتمي در مراسم رونمايي از مصحف شريف نور كه در موزه قرآن كريم برگزار شد به ايراد سخنراني پرداخت و گفت: نام علي(ع) و شخصيت علي(ع) با نام قرآن و هويت قرآن پيوند استوار دارد و اگر قرار بود قرآن در صورت و سيرت يك انسان تجلي پيدا كند، بصورت و سيرت علي(ع) بود. وي تصريح كرد: بزرگترين تربيت شده پيامبر و نسخهاي كه براساس قرآن ساخته شده و خدا او را ساخته است علي(ع) است. و اين پيوند قرآني و علوي زمينه مناسبي است كه در روز عيد غدير خم ما شاهد رونمايي از يك نسخه زيباي قرآن باشيم. وي ضمن تشكر از سيد صادق خرازي انجامدهنده پروژه انتشار مصحف شريف نور تاكيد كرد: وجود وي در فرهنگ و هنر نيز نقش مؤثري داشته و او سياست هنر را به هم پيوند داده است؛ بخاطر عشقي كه دارد يكي از پشتيبانان فرهنگ است. بخصوص عشقي كه به آثار اسلامي و ايراني دارد در آنجاها كه آثار اسلامي هويت ايراني را نشان ميدهد. خاتمي ضمن طلب جزاي خير براي عباس ايرواني سرمايهگذار اين پروژه از خاندان ايروانيها به نيكي ياد كرد و گفت: آقاي عباس ايرواني انساني نيكوكار و كم ادعا و يكي از خيرترين انسانهاست كه آثار وجودي وي فقط در عرصه اين قرآن تجلي نمييابد. خاتمي با تشكر و ذكر خير از سيد محمد احصائي، خوشنويس، گفت: چه خوب است كه در عيد غدير نسخه مصحف شريف نور رونمايي شد و اين آثار بايد به جهان اسلام معرفي شود. وي با بيان اينكه عيد غدير عيد شيعي تلقي ميشود، عنوان كرد: عيد غدير در افق بالاتر عيد اسلام و انسان است. غدير نشانه رويكردي از اسلام است و نشاندهنده نوعي گرايش در آن كه اگر مورد توجه قرار ميگرفت و سرنوشت تاريخ را تعيين ميكرد امروز آدم و عالم روزگار بهتري داشتند. خاتمي ادامه داد: عيد غدير عيد انساني است كه معتقد است انسانها خردمند و مختار و آزاد آفريده شدهاند و در طول تاريخ از آزادي و اختيار و حاكميت بر سرنوشت خود و حاكميت خرد بر زندگي بهره خيلي كمي بردهاند. در اين حال عيد غدير ميگويد چگونه انسان خردمند، مختار و آزاد بايد زندگي كند و شايستگي او چگونه زيستني است. وي با بيان اينكه علي(ع) الگوي انساني است كه ميخواهد سعادتمند زندگي كند بيان داشت: رشد فكري مسلمانان ما را به موقعيتي رسانده كه عرصه فكري بشر ديگر نشانهاي از علي ستيزي نميبينيم و افراط و تفريطي كه درباره علي(ع) بود اعتدال يافته است. خاتمي اضافه كرد: در اين موقعيت كه سعي ميشود با خرد به علي(ع) نگاه شود و هر انساني اعم از شيعه و سني به الگو بودن علي(ع) اذعان دارند بجاست كه ما مسلمانان به جاي غرق شدن به گذشته به امروز و فردايمان بنگريم. وي تصريح كرد: با اين اعتراف اجتماعي نسبت به عظمت مولا بكوشيم امروز و فردا را به الگو قراردادن علي(ع) بهتر سازيم و به جاي آنكه به سوء تفاهمات گذشته دامن بزنيم كه متاسفانه باعث سوء استفاده قدرتهاي استعمارگر ميشود و در سايه آن قدرتمندان اعمال سلطه ميكنند و منافع مادي و معنوي نامشروع خود را كسب ميكنند اگر ما با توجه به واقعيتها به امروز و فردا بنگريم ميتوانيم بهتر زندگي كنيم. سيد محمد خاتمي گفت: امروز ما دردها و هدفهاي مشتركي داريم. دردهاي امروز متعلق به شيعه و سني نيست بلكه انسان در سراسر دنيا با اين دردها مواجه ميشود و در زندگيش دچار مشكل ميشود. وي با بيان اينكه ما با همه اين دردها احساس همدردي ميكنيم تاكيد كرد: مگر نه اين است كه وقتي امروز مسلمانان فلسطيني كه سني هستند و يا غير مسلمانان فلسطيني تحت آزار قرار ميگيرند و اوضاع غزه را ميبينيد دلمان ميگيرد؟ مگر همه آزادگان جهان از جنايات غزه دلشان بدرد نميآيد؟ قدرتهاي بزرگ يا اين درد را درك نميكنند و يا به خاطر اشتباهاتي كه ميكنند آنرا نميپذيرند. خاتمي تاكيد كرد: امروز با درد و هدف مشترك و الگو قرار دادن شخصيتي كه همه اذعان داريم والا است بايد در رفتن به فرداي بهتر حركت كنيم. وي در ادامه سخنراني خود به بحث به هويت پرداخت و گفت: هيچ فرد و يا جامعهاي بدون هويت نيست و شرايط تاريخي، زيستي خاطرات مشترك و ديگر مسائل هويت يك جامعه و يا فرد را تشكيل ميدهد. اگر فردي بيهويت باشد بيمار است و اگر جامعهاي بيهويت شود كارش تمام است. وي با طرح اين پرسش كه اگر هويت داشتم و تكيه به آن به بنيادگرايي منجر شود چه اتفاقي رخ مي دهد ادامه داد: گاه در فلسفه صحبت از هويت زدايي ميشود و طرح اين موضوع عملا ناممكن است چرا كه هويت چيزي نيست كه با بخشنامه و يا دستورالعمل آنرا بزدائيم و هويت در ذات بشر است. خاتمي اذعان داشت: تقويت هويت آيا باعث افزايش ستيز و جنگ ميشود؟ مگر بخش عمدهاي از جنگها ريشه در هويتها ندارد؟ هرچند عمده جنگها را اگر ريشهيابي كنيم بخاطر مسائل سياسي و اقتصادي است اما از هويت ها هم سوء استفاده شده است و اينكه مسائل قومي، قبيلهاي، مذهبي و هويتي در جنگها دخيل بوده است را نميتوان انكار كرد. رئيس جمهور پيشين ايران با بيان اينكه امروز وضعيت جهان پارادوكسيكال است گفت: از يك سو حرف جهاني شدن مطرح است كه هنوز ابعادش روشن نيست و همزمان با بسط اين پديده ما شاهد افزايش گرايشات قومي و قبيلهاي در جوامع هستيم. به عبارت ديگر از يكسو جهان به سوي يكساني و همسو شدن پيش ميرود و از سوي ديگر هويتخواهي و گرايشات ملي را شاهديم. خاتمي اضافه كرد: مسئله هويت در اين موقعيت از اهميت ويژهاي برخوردار است و ما بايد براستي چه كنيم؟ اگر هويت به گونهاي تعريف شود كه انعطافناپذير باشد و مرزهاي آن از هم جدا باشد و پذيرش هويت مستلزم نفي هويت ديگري باشد ترديدي نكنيد كه هويت از مهمترين عوامل جنگ و ستيز است. اما اگر هويت را به گونهاي شناخت كه با وجود بودن مرزهاي هويتي اين مرزها ميتوند متداخل و انعطافپذير باشند آنگاه اين هويت منشأ گونهگوني، تنوع و تكثر است و ميتواند منشأ خير باشد و ما ميتوانيم درون مرزهاي هويتي خود زندگي كنيم و از همزيستي لذت ببريم. خاتمي بحث خود پيرامون هويت را به نامه علي(ع) به مالك اشتر مرتبط كرده و افزود: علي در اين نامه نحوه حكومت مملكت را به مالك نشان ميدهد. او دستور حكومتي ميدهد و معيار يك نظام مطلوب را به مالك نشان ميدهد. آنجا كه مي گويد تو كه ميخواهي حاكم شوي قلبت را مالامال از محبت به مردم كن. خاتمي افزود: علي(ع) با اين نامه ميگويد حالا كه حاكم شدي خوردن جان و مال مردم را در برنامهات قرار نده. نه اينكه مثل گرگي كه به جان ملت ميافتد بخوريد و بشكنيد و تحقير كنيد و بدبختي ايجاد كنيد. وي تصريح كرد: علي(ع) ميگويد، اين مردم از دو صنفاند؛ يا برادران و خواهران ديني تو هستند و يا همنوعان تو. يعني يك مرز ايماني ميكشد كه شيعه با شيعه، سني با سني و مسلمان با مسلمان تا احساس هم هويتي كند اما علي(ع) يك دايره بزرگتري هم ميكشد كه دايره هويتي اول داخل آن است و ميخواهد با اين داوير متداخل انسانيت را مطرح كند. خاتمي در پايان خاطرنشان كرد: ميتوان در مرزهاي هويتي زيست ولي همديگر را دوست داشت.