چرا عكس زنهایی که در جنگ بودند چاپ نميكنيم؟
اين چه نگاهي است كه ما به زن داريم؟ چرا از چاپ عكس زنها و دخترهايي كه در جنگ حضور داشتهاند سرباز ميزنيم و به جاي آن عكس مردها را منتشر ميكنيم؟ به نظر من اگر تمام اين عكسها مربوط به شهدا باشد هم باز جايشان دراين كتاب نبود و اين براي مخاطب آزاردهنده است.
فارس: بلقيس سليماني با انتقاد از چاپ عكسهاي پاياني كتاب «دا» گفت: اين چه نگاهي است كه ما به زن داريم؟ چرا از چاپ عكس زنها و دخترهايي كه در جنگ حضور داشتهاند سرباز ميزنيم و به جاي آن عكس مردها را منتشر ميكنيم؟ نشست نقد و بررسي كتاب «دا» عصر ديروز با حضور سيده اعظم حسيني نويسنده اين كتاب، و بلقيس سليماني و عليرضا كمري در شهر كتاب مركزي تهران برگزار شد. سليماني در اين نشست گفت: بدون شك كتاب دا بهترين كتابي است كه تاكنون در زمينه خاطرات خانم ها منتشر شده است اما ادامه پيدا كردن بي منطق خاطرات و كش آمدن آن تا روزهاي پس از مقاومت 20 روزه خرمشهر به كتاب آسيب جدي وارد كرده است. اين داستاننويس اظهار داشت: براي بررسي كتاب دا ابتدا بايد به اين پرسش پاسخ بدهيم كه چرا خانم حسيني خاطراتش را نوشت؟ چون هر يك از ما از نوشتن خاطراتمان منظور و هدف خاصي داريم. وي افزود: ما به دلايل مختلفي خاطره مينويسيم كه يكي از آن دلايل ميتواند اين باشد كه ميخواهيم گذشته را از دستبرد فراموشي نجات بدهيم. همه ما به جنگ زمان ميرويم تنها شيوههايمان متفاوت است و خاطرهنويسي يكي از اين شيوهها است كه خاطرهنويس با استفاده از آن ميخواهد خودش را در طول زمان كش بدهد. وي با اشاره به انگيزه هاي ديگر نوشتن خاطرات، تصريح كرد: بعضي ها خاطره مينويسند كه يك سرمشق از خودشان ارايه كنند و بعضي ديگر مينويسند كه به ديگران درس بدهند بعضيها هم هستند كه ميخواهند با نوشتن خاطراتشان قدرتنمايي كنند و انگيزه گروهي ديگر هم ميتواند اين باشد كه ميخواهند با خاطرهنويسي فرديتسازي كنند. نويسنده كتاب «خاله بازي» سپس با طرح اين پرسش كه انگيزه خانم حسيني از بازگو كردن خاطراتش كدام يك از اينها بوده است، توضيح داد: به نظر من راوي تمام اين هدفها را دنبال ميكرده حتي اگر خودش اين را بيان نكند و در ضميرش هم نباشد باز مهم نيست و تمام انگيزههاي گفته شده ميتواند در مورد او صادق باشد. سليماني تدوين مناسب و خوب دا را عاملي مهم در جذب مخاطبان دانست و گفت: من اصلاً قبول ندارم كه خود اين خاطرات بدون يك تدوين خوب و مناسب ميتوانست موفق باشد و تا اين حد بالا برود. به نظر من مدون اين كتاب به رغم ادعاي خودش يك نويسنده تمام عيار است و از ظرفيتهاي نويسندگي هم به زيبايي بهره برده است. وي سپس با مقايسه كتاب دا و "شما كه غريبه نيستيد" هوشنگ مرادي كرماني، يادآور شد: مشكل عمده كتاب دا در پايانبندي نامناسب و كش آمدن بيمنطق خاطرات تا روزهاي بعد از مقاومت 20 روزه خرمشهر است و خانم حسيني برخلاف مرادي كرماني نتوانسته سير خاطرات را در نقطه خوبي قطع كند. وي افزود: كتاب دا يا بايد بعد از پايان مقاومت 20 روزه تمام ميشد و يا تا روزهاي آزادي خرمشهر ادامه پيدا ميكرد اما اين اتفاق برخلاف بسياري از كتابهاي خاطرات جنگ خرمشهر نيفتاده است و خاطرات بدون آنكه جذابيت قسمتهاي نخست را داشته باشند تا روزهاي بعد از مقاومت ادامه پيدا كردهاند. وي همچنين از چاپ عكسهاي پاياني كتاب انتقاد كرد و گفت: اين چه نگاهي است كه ما به زن داريم؟ چرا از چاپ عكس زنها و دخترهايي كه در جنگ حضور داشتهاند سرباز ميزنيم و به جاي آن عكس مردها را منتشر ميكنيم؟ به نظر من اگر تمام اين عكسها مربوط به شهدا باشد هم باز جايشان دراين كتاب نبود و اين براي مخاطب آزاردهنده است. سليماني در ادامه خاطرهنويسي در ايران را ژانري شكل نگرفته و ناقص عنوان كرد و توضيح داد: ما وقتي شروع به خاطرهنويسي كرديم بايد خيلي چيزها را بگوييم و پرده از بسياري درونيات شخصيمان برداريم و اينها وقتي اتفاق ميافتد كه "من" شكل گرفته باشد اما اين اتفاق هنوز در ايران نيفتاده است و به همين دليل خاطرهنويسي هنوز در ايران شكل نگرفته و به اين زوديها هم شكل نخواهد گرفت. وي با بيان اينكه كتاب دا برخلاف بسياري از كتابهاي خاطرات جنگ خالي از شور زندگي بود، گفت: البته ميشود گفت كه جنگ و زندگي دو روي يك سكهاند و وقتي يكي هست ديگري نيست، اما من در بقيه كارهاي جنگ ديدهام كه شور زندگي حضور دارد و فقدان آن در كتاب دا يك نقطه ضعف براي آن تلقي ميشود. نويسنده كتاب «بازي عروس و داماد» اشكال ديگر كتاب دا را خالي بودن آن از رنگ و بوي اقليمي دانست و اظهار كرد: گذشته از اين نويسنده دا برخلاف خاطرهنويسهاي خارجي نتوانسته فضاي اقليمي كتاب را به جهان كلي متصل كند. اين است كه خاطرات در يك دايره كوچك اقليمي ميچرخند و تعاملي با دنياي خارج ندارند.