ايران چه می خواهد؟
ری تکيه
پس از يک جدال هشت ساله بر سر اتخاذ سياست نزديکی به ايران، احتمال می رود آمریکا بالاخره در آستانه آغاز گفتگویی مستقيم با ایران باشد. آمریکا در این مذاکرات ليستی از موضوعات مختلف برای گفتگو در نظر دارد.. موفقيت هرگونه مذاکره به يک عامل ناشناخته قابل توجه بستگی دارد: ايران چه می خواهد؟ امروز، ايران برتر مذاکره با آمريکا را ابزاری برای تثبيت دستاوردهای خود و به رسميت شناختن موقعيت منطقه ای خود توسط آمريکا می داند. ايران بعنوان بخشی از استراتژی مذاکرۀ خود، بر مذاکرات همه جانبه تأکيد خواهد کرد. تهران در مذاکرات با واشنگتن علاوه بر برنامه هسته ای خود، خواهان پوشش دادن به رويدادهای عراق، درگيري هاي شرق مديترانه و نظام امنيتي خليج فارس در آينده خواهد بود. به نظر جمهوري اسلامي ايران، چنين خط مشي گسترده اي پروسه مذاکرات را طولانی خواهد کرد و در عين حال، به رقباي عرب ايران نشان خواهد داد که ايالات متحده اهميت ايران را در ثبات خاورميانه به رسميت شناخته شده است. ايران، به عنوان کشوری با ادعای برتری، اين وجهه خود را حفظ خواهد کرد که هيچ يک از درگيری های منطقه بدون مشارکت و رضايت آن حل نخواهد شد. سايه برنامه هسته ای ايران بر هر گفتگویی نمايان خواهد شد. در طول سال های رياست جمهوری بوش، تهران پيشرفت های چشمگيری در فعالیت های هسته ای داشته است و اکنون قابليت غنی سازی اين کشور زيربنای پيشرفته و پيچيده ای دارد. ايران هرگونه مذاکره را ابزاری برای تأييد موقعيت موجود هسته اي خود توسط آمريکا تلقي خواهد کرد. در مقابل، ايرانيان نيز می توانند با دادن پيشنهاد ارتقاي نظام بازرسي در جهت اعتمادسازی، اصلاحاتي را انجام دهند. هدف غایی ايران وجود يک برنامۀ هسته ای است که از تأييد جامعه بين الملل بهره مند گردد. احتمالا ً دو قدرت ايران و آمريکا نقاط مشترک بيشتری در خصوص مسائل عراق و ساختار امنيتی خليج فارس خواهند يافت. هدف اصلی سياست خارجي ايران، ثبات است. دولت شيعۀ عراق با مهار احزاب و فرقه های خود می تواند هم در خدمت اهداف ايران و هم در خدمت اهداف آمريکا باشد. رفتار ملايم تهران در طول مذاکرات درباره موافقتنامه اخير امضاء شده در خصوص وضعيت نظاميان آمريکایی در عراق بيانگر تمايل ايران برای همکاری در عراق است. به همين ترتيب، اين احتمال وجود دارد که ايران در برابر حضور مستمر، گرچه بسيار محدود، آمريکا در خليج فارس تسليم شود. مسئولین ایرانی به اين باور رسيده اند که اعمال نفوذ در منطقه تنها از طريق ديپلماسی ميسر است. آمريکا نيز می تواند قول دهد که در راه حل مذاکره به نگرانی های ايران بپردازد، امری که گسترش قدرت ايران در منطقۀ خليج فارس را تسهيل خواهد نمود. ايران در هرگونه گفتگو با آمريکا با اهدافی مشخص و عزمی راسخ پشت ميز مذاکره خواهد نشست. وظيفه ديپلماسی آمريکا اين است که از چشم انداز ورود ايران به نظم منطقه براي اعمال محدوديت بر ادعاهاي ايران استفاده کند و جهت گيری آن دسته از اقدامات ايران را که بيشتر مورد انتقاد است، تغيير دهد. خود اين واقعيت که تهران مايل است با آمريکا مذاکرات همه جانبه داشته باشد، نشان مي دهد که ايران دريافته است که قدرت آمريکا هنوز مي تواند مانعي در برابر اين کشور باشد. اما آمريکا بايد به طور جدي اين موضوع را دنبال کند که چگونه مي تواند از اهرم مذاکرات به نفع خود استفاده کند؛ ايران در اين خصوص چندان دفع وقت نکرده است. منبع: واشنگتن پست