پرسشهاي جزئي از رييسجمهور آينده
از سال 1374 و در گرما گرم انتخابات مجلس پنجم، پرسش تازهاي وارد ادبيات انتخاباتي ايران شد و از آن سال تا كنون همواره تكرار ميشود، اما هنوز پاسخي درخور نيافته است. اين پرسش راجع به «برنامه نامزدها» است. پيش از انتخابات مجلس پنجم محور سخنان نامزدها، عمدتا اثبات وفاداري به انقلاب و نظام و درجه قرابت با محرومان بود و به جاي ارائه برنامه، پارهاي وعدهها داده ميشد كه در غالب موارد هم اجرا نميشد. در انتخابات سال 1384 كمتر نامزدي بود كه «برنامه» نداشته باشد، اما اگر نام نامزدها از بالاي برنامهها برداشته ميشد، به سختي ميشد تشخيص داد كه آن برنامه از آن كيست. تقريبا همه نامزدها از خصوصيسازي، دولت كوچك، حقوق شهروندي، عدالت اجتماعي، مشاركت زنان و جوانان و نظاير اينها سخن گفتند و سرانجام يكي از «برنامهها» راي آورد.حالا انتخابات بهار 1388 در پيش است و لابد، رقابت برنامهها دوباره آغاز خواهد شد. تحولاتي كه در سه سال گذشته در ايران و جهان رخ داده، محملي نيرومند براي تحليلگران و كارشناسان ايجاد كرده است كه ميتوانند به كمك آن، نامزدهاي انتخابات آينده را از كلي گويي باز دارند و وادارشان كنند اجزاي برنامه و روش اجراي آن، هزينههاي احتمالي اجراي برنامه و نتايج قابل پيشبيني را در قالب آمار و ارقام بيان كنند. يعني اين كه در انتخابات آينده ميتوان پرسش از نامزدهاي انتخابات و حاميان آنان را به صورت موردي و جزئي مطرح كرد. مثلا وقتي نامزد انتخابات از «دولت كوچك» سخن ميگويد، بايد صريحا به او گفت در حال حاضر دولت، فلان تعداد شركت تحت پوشش و بهمان تعداد كارمند و كارگر تحت خدمت دارد، آيا براي كوچك كردن دولت، حاضر است بنگاهها را واگذار و كارمندان و كارگران را اخراج كند يا نه؟ وقتي نامزد انتخابات ميگويد ميخواهم عدالت اجتماعي برقرار كنم، بايد از او پرسيد كه از جمعيت 70ميليوني ايران چند نفر مورد ستم قرار دارند؟ چه كساني هستند؟ در كجا زندگي ميكنند؟ در پايان دوره رياست جمهوري چند نفر خواهند شد؟ و در نهايت شما از كدام منبعي ميخواهيد به محرومان كمك كنيد؟ وقتي نامزد انتخابات ميگويد از حقوق شهروندي دفاع خواهم كرد، بايد از او پرسيد اولا شهروندان، طبق تعريف شما چه كساني هستند؟ حقوق آنها چيست؟ معيار منتقدان براي سنجش ميزان تحقق حقوق شهروندي چيست؟ و در پايان دوره رياست جمهوري شما، اگر چنين اتفاقي بيفتد، ميتوان برنامه شما را شكست خورده يا موفق دانست؟ سال آينده، سال ناخوشي اقتصاد ايران است و شايد اين ناخوشي به سال 1389 هم كشيده شود. ميتوان از نامزد رياستجمهوري پرسيد: برآوردهاي داخلي و بينالمللي نشان ميدهد كه در سال 1388 رشد اقتصادي ايران حدود 5/3درصد و در سال پس از آن شايد كمي بيشتر باشد، شما با اين رشد اقتصادي، چگونه ميخواهيد اشتغالزايي كنيد و در عين حال بيكار شدگان برنامه خصوصيسازي را هم جذب كار كنيد؟ اگر نامزد رياستجمهوري وعده سرمايهگذاري داد، بايد از او پرسيده شود اولا شما از حجم كنوني سرمايهگذاري در ايران خبر داريد؟ ثانيا سرمايهگذاريهاي جديد قرار است از چه منابعي تامين شود؟ ثالثا ايران چه قدر طرح ناتمام دارد و هزينه اتمام آنها چه قدر است؟ رابعا در شرايط ركود جهاني، شما چگونه ميخواهيد كالا توليد كنيد و بفروشيد؟ محمود صدري منبع: دنياي اقتصاد