روحانی: سیاستهای رهبری مثل گذشته است
سؤال کرديد که در طول اين سي سال آيا قدرت رهبري تغيير کرده يا نه؟ به اعتقاد من جايگاه رهبري و مقام رهبري در همان جايگاه قبلي خودش هست و تغييري نکرده است و مردم همان اعتقاد و احترام را نسبت به رهبري قائل هستند و تأثير تدبير و سياستهاي رهبري مثل گذشته است.
ایسنا: دکتر حسن روحاني، رييس مرکز تحقيقات استراتژيک مجمع تشخيص مصلحت نظام در گفتوگو با خبرگزاري كيودو ژاپن درباره سيسالگي انقلاب اسلامي با بيان اينكه از سياست ادامه تخاصم بين دو كشور ايران و ايالات متحده آمريكا يا سياست تنشزايي بين ايران و آمريكا استقبال نميكنيم بيان كرد: شعارهاي اوباما نشان ميدهد که دولت آمريکا در فکر تغيير سياست است، در صورت عمل به اين شعارها ميتوان به تحول در روابط اميدوار بود. حسن روحاني در پاسخ به سوالي درباره جايگاه ولايت فقيه و رهبري در ايران بيان كرد: رهبري نظام، دو بعد دارد؛ يک بعد ديني و مذهبي و يک بعد سياسي و قانوني. مردم ايران چون اکثريت قاطع قريب به اتفاقشان مسلمان هستند، از لحاظ اعتقادي جايگاه ويژهاي را براي رهبري قائل هستند و علاوه بر آن دستورات رهبري که از منابع ديني و مذهبي نشأت ميگيرد را لازمالاجرا ميدانند و آنها را به عنوان وظايف ديني اطاعت ميکنند. از ديد سياسي و قانوني هم رهبري نظام، بالاترين مقام نظام است و هر سه قوه در نظام (مقننه، مجريه و قضائيه) تحت نظارت رهبري فعاليت ميکنند و هماهنگي بين سه قوه نيز به عهده رهبري است. به اضافه اينکه تنفيذ رأي مردم نسبت به رييسجمهور بر عهده رهبري است و انتخاب رييس قوه قضاييه هم از طرف ايشان انجام ميگيرد. بنابراين فرقي نميکند که رييسجمهور يا رييس مجلس، روحاني يا غيرروحاني باشند و اصلاً موضوع تأثيري ندارد يعني اگر اينها روحاني باشند يا غيرروحاني، در قدرت رهبري، نفوذ رهبري و تأثيرگذاري رهبري در امور کشور، فرقي نخواهد داشت. ميدانيد که نيروهاي مسلح تحت فرمان رهبري هستند و ايشان فرمانده کل نيروهاي مسلح است و همچنين سياستهاي کلي نظام هم از طرف ايشان تعيين و اعلام ميشود. سؤال کرديد که در طول اين سي سال آيا قدرت رهبري تغيير کرده يا نه؟ به اعتقاد من جايگاه رهبري و مقام رهبري در همان جايگاه قبلي خودش هست و تغييري نکرده است و مردم همان اعتقاد و احترام را نسبت به رهبري قائل هستند و تأثير تدبير و سياستهاي رهبري مثل گذشته است. وي در پاسخ به سوالي درباره روابط ايران و آمريکا و بيان پيش شرطهايي براي مذاکره از سوي ايران گفت: ميدانيد که در مجموع، رفتار دولت آمريکا، بعد از پيروزي انقلاب اسلامي و در طول اين سي سال با دولت و ملت ايران، رفتار خصمانهاي بوده است. در جنگ هشت ساله عراق عليه ايران، متأسفانه آمريکاييها از متجاوز که عراق بود، حمايت کردند. همچنين در طول اين مدت با تحريمهاي مختلف، آمريکا تلاش کرد بر دولت ايران فشار وارد کند. حتي آمريکا در روابط بين ايران و کشورهاي ديگر، من جمله کشورهاي صنعتي، همواره پشت پرده دخالت کرده که اين روابط، روابط گسترده و گرمي نباشد. بنابراين نسبت به هيأت حاکمه و دولت آمريکا در کل يک بدبيني سابقهداري در ايران وجود دارد. در دوران رياست جمهوري بوش اين بدبيني به اوج خود رسيد. مخصوصاً آن زماني که بوش اعلام کرد که سه کشور ايران، عراق و کره شمالي به عنوان محورهاي شرارت هستند. شعارهاي اوباما نشان ميدهد که دولت آمريکا در فکر تغيير سياست است. در صورتي که در مقام عمل و اجرا ما شاهد يک تغيير قابل ملاحظهاي باشيم، اين موضوع ميتواند زمينه را براي تحول در روابط دو کشور فراهم کند. در داخل ايران نظرات مختلفي در اين زمينه وجود دارد که هدف اصلي آقاي اوباما چيست. برخي معتقدند، به دليل اينکه سياستهاي آمريکا در منطقه ناموفق بوده و همچنين به دليل اينکه مردم منطقه نسبت به آمريکا کاملاً نفرت دارند و آمريکا در سياستهايش شکست خورده، بنابراين واقعاً آمريکا دنبال تغيير سياست در منطقه و منجمله نسبت به ايران است. نظر ديگري هم وجود دارد و آن نظر اين است که عدهاي معتقدند که آمريکا نميخواهد سياست فشارش را بر ايران تغيير بدهد، اما شيوهاش را ميخواهد تغيير دهد و براي اينکه آمريکا بتواند متحدين بيشتري را براي فشار به ايران جذب کند، به اين فکر افتاده که ابتدا بحث مذاکره با ايران را مطرح کند و حتي احتمالاً مذاکراتي را هم با ايران شروع کند و بعد با اعلام اينکه مذاکره با ايران ناموفق بوده، بتواند با جذب متحدين بيشتر، فشار را بر ايران افزايش دهد. مخصوصاً اينکه در دوران هشت سال حکومت دموکراتها در دوران کلينتون ما شاهد بوديم که لحن آمريکا نسبت به ايران نرمتر بود، اما تحريمها عمدتا در آن دوران نسبت به ايران افزايش پيدا کرد. مسوولان جمهوري اسلامي ايران منتظر يک تغيير واقعي در رفتار آمريکا هستند و نه تنها در لحن و بيان. آنچه مسوولين جمهوري اسلامي ايران گفتهاند، عمدتا خواستهاند بگويند، در مسايلي که ايران روي آنها حساسيت دارد، ميخواهد شاهد تغيير در رفتار آمريکا نسبت به آنها باشد. ضمن آنکه خود آمريکاييها هم آنطور که ما احساس ميکنيم، هنوز نياز به زمان دارند تا نسبت به تدوين سياستهايشان نسبت به ايران به يک نظر مدوني برسند. از سياست ادامه تخاصم بين دو کشور يا سياست تنشزايي بين دو کشور استقبال نميکنيم. روحاني درباره سياستهاي خارجي ايران در طول 12 سال گذشته و دوران رياست جمهوري پيشين و فعلي بيان كرد: همانطور که شما اشاره کرديد، در ايران همواره دو نظر وجود داشته است. يک نظر ميگويد ميشود با غرب از طريق گفتوگو و تعامل به نتيجه مطلوب رسيد و نظر ديگري معتقد است که گفتوگو و تعامل با غرب ما را به نتيجهاي نميرساند و ما بايد راه خودمان را برويم. شما ميدانيد در دوران آقاي هاشمي رفسنجاني، مذاکرات ايران و اروپا شروع شد، ابتدا تحتعنوان مذاکرات انتقادي و بعد تحت عنوان مذاکرات سازنده، همان وقت عدهاي معترض بودند و ميگفتند اينگونه مذاکرات وقت تلف کردن است و ما را به جايي نميرساند. در دوران آقاي خاتمي، خود آقاي خاتمي و دولتش در مجموع بيشتر تمايل داشتند که از طريق تعامل و مذاکره با غرب به نتيجه مطلوب دست پيدا کنند. آن زمان هم عدهاي مخالف اين نوع رفتار با غرب بودند. آقاي احمدينژاد وقتي آمد، آن سياست را دنبال نکرد. اولين بحث در دولت جديد اين بود که ما بايد نگاهمان را به جاي غرب به سمت شرق تغيير دهيم و همچنين معتقد بودند که ما براي دستيابي به اهدافمان نبايد منتظر گفتوگو و تعامل با غرب باشيم و با امکانات داخلي خودمان و با کشورهايي که کم و بيش با ما روابط نزديک دارند، بايد راه توسعه را ادامه دهيم. لذا شما ميبينيد که حجم روابط اقتصادي ما با چين و روسيه افزايش و حجم روابط ما با اروپا کاهش پيدا کرد. بنابراين ما اگر بخواهيم آن هشت سال را با اين چهار سال مقايسه کنيم، ميبينيم اين تفاوت اساسي بين اين دو سياست وجود دارد و ميدانيد که در داخل کشور ما هم هر کدام از اينها طرفداراني دارند. شما در روزنامهها هم ميبينيد که بعضي طرفدار اين سياست و بعضي طرفدار آن سياست هستند و حالا در ايام انتخابات که کانديداها به صحنه تبليغات ميآيند، شما بيان اين اختلافات را بيشتر در بيان کانديداها خواهيد ديد. رييس مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام ادامه داد: من سياست تعاملي را ترجيح ميدهم و فکر ميکنم آن مسير، مسير موفقتري خواهد بود. براي مساله هستهيي هم مناسبتر است. به دليل اينکه ما که در بحث هستهيي کاري خلاف مقررات بينالمللي انجام نميدهيم، آنچه ما انجام ميدهيم در چارچوب NPT و قرارداد پادمان است و با نظارت آژانس فعاليت ميکنيم. تنها بحثي که هست، بعضي از کشورهاي غربي نسبت به آينده برنامه ما اظهار نگراني ميکنند. ما ميتوانيم اين موضوع را در ضمن مذاکره با آنها به نتيجه مطلوب برسانيم. وي در پاسخ به سوالي درباره روابط ايران و ژاپن و در مورد ارتباط با افغانستان، به خصوص در مورد ژاپن و همچنين تحليل از شرايط بينالمللي در اطراف ايران گفت:نسبت به قسمت اول سوالتان، جمهوري اسلامي ايران از ابتداي پيروزي انقلاب همواره علاقهمند بوده که با ژاپن يک روابط خوب و دوستانهاي داشته باشد، شما ميدانيد که در همان اوايل انقلاب، آقاي هاشمي رفسنجاني به عنوان رييس مجلس ايران به ژاپن سفر کردند. در دوران رياست جمهوري آقاي هاشمي و آقاي خاتمي آنها هم سفرهايي به ژاپن داشتند. يک نگراني در ايران هميشه وجود دارد و آن اينکه روابط دو کشور تحت تأثير فشار آمريکا قرار بگيرد. اگر مساله مداخله کشور ثالث نباشد، هيچ مانعي به اعتقاد من براي توسعه روابط دو کشور وجود ندارد. چون ما از لحاظ تاريخي هيچ مشکلي در روابط بين دو ملت ايران و ژاپن نميبينيم. مثلا بعضي از مذاکرات و قراردادهايي که بين دو کشور بود، به عنوان نمونه ميدان نفتي آزادگان که بعد ژاپن در يک شرايطي عقبنشيني کرد، اينها يک مقدار اثر سوء گذاشت در اعتماد نسبت به تصميمات دولت ژاپن و همچنين نسبت به اينکه چقدر ميشود براي روابط بلندمدت بين دو کشور برنامهريزي و فکر کرد. البته در مساله هستهيي هم توقع ما اين بود که ژاپن در آژانس يا در مراحل بعدي از جمهوري اسلامي ايران حمايت کند. اما نسبت به کشورهاي همسايه، همانطور که ميدانيد هم کشور همسايه شرقي ما افغانستان تحت اشغال نيروهاي خارجي است و هم همسايه غربي ما عراق اين چنين است. ما نسبت به حضور نيروهاي خارجي در دو کشور بدبيني داريم. براي اينکه ما فکر ميکنيم بحث گسترش ناتو در اين منطقه مطرح است و اينکه نيروهاي فراواني ميخواهند در افغانستان جمع شوند، جاي اينکه هدف، بحث امنيت افغانستان باشد، براي به دست آوردن پايگاههايي در منطقه، براي کنترل کشورهاي منطقه است. بنابراين ما ميبينيم اهدافي که آمريکا در افغانستان اعلام ميکند، هيچکدام محقق نشده است. نه بحث تروريسم و نه بحث مواد مخدر. در بحث مواد مخدر، ميدانيد که از سال 2001 که افغانستان مورد اشغال قرار گرفت تاکنون مواد مخدر چند برابر شده است و همچنين کشورهايي هستند در منطقه که با آمريکا روابط بسيار نزديکي دارند و اينها هنوز هم به طالبان کمک ميکنند و ميدانيم و خبر داريم که برخي از کشورهاي اروپايي هم در حال حاضر با طالبان به طور مخفيانه مذاکره ميکنند. بنابراين اهدافي که به ظاهر غرب اعلام ميکند، در مقام عمل چيز ديگري است. بنابراين پيشنهاد ما اين است که براي ثبات منطقه هر چه زودتر نيروهاي خارجي بايد از منطقه خارج شوند و بر فرض اگر کشورهاي منطقه نياز به کمک داشته باشند، خود کشورهاي منطقه قادر هستند که آنها را ياري و کمک کنند، حتي در بحث امنيت. الان شاهد هستيم که آمريکاييها در روابط عراق با کشورهاي همسايه در مواردي که منافع خودشان تأمين نيست، دخالت و بر دولت عراق فشار وارد ميکنند. ايران، روابط نزديکي با دولت عراق، دولت آقاي نوري مالکي دارد و هم روابط خوب و نزديکي با دولت افغانستان و دولت آقاي کرزاي داريم. روحاني درباره مذاکره با عراق و افغانستان با ايالات متحده گفت: قبلا در مورد هر دو موضوع با آمريکا مذاکره داشتهايم. ما با افغانستان حتي قبل از حمله آمريکا به افغانستان با حضور سازمان ملل و برخي کشورهاي اروپايي مذاکره داشتهايم و در يک مقاطعي هم آمريکا حضور داشت. البته آن مذاکرات، مذاکرات ايران و آمريکا نبود، سازمان ملل و کشورهاي ديگر هم حضور داشتند. عراق را هم شما ميدانيد که هم در دوران رياست جمهوري آقاي خاتمي و هم در دوره آقاي احمدينژاد، چندين نوبت با آمريکا راجع به عراق مذاکره داشتهايم. در دوران آقاي خاتمي با حضور سازمان ملل و در دوران آقاي احمدينژاد با حضور دولت عراق بود. بنابراين اگر مصالح کشورهاي منطقه تقاضا کند و موردنظر دولت افغانستان و دولت عراق باشد، مانعي نيست که آن مذاکرات دوباره به صورت جديدي شروع شود. نسبت به هستهيي هم چارچوب1+5 وجود دارد، آمريکا هم در آنجا حضور دارد و ميتوان در آن چارچوب بحث کرد.