مروری بر زندگی «پاره تن» حضرت امام
دو نكتهي جالب براي من در اين موضوع وجود داشت؛ يكي آمدنم به تهران بود كه يك نيروي غيبي من را به تهران آورد و دوم شادي كه ايشان سر سفرهي ناهار و در روز شهادتشان داشت كه من از آن به نشاط شهيد تعبير ميكنم
ایسنا: علي مطهري درباره ويژگيها و منش اخلاقي شهيد مطهري، اظهار كرد: جنبههاي گوناگوني در استاد مطهري جمع بود كه از ايشان يك شخصيت چندجانبه و جامع ساخته بود؛ به طوري كه ميتوانيم ادعا كنيم ايشان جامع اضداد بود. وي افزود: كساني هستند كه فقيه يا فيلسوف يا مفسر خوبي هستند، اما يك مصلح اجتماعي يا يك خطيب خوب يا نويسندهي خوب نيستند، اما همهي اين ويژگيها در شهيد مطهري جمع بود. ضمن اينكه يك مصلح اجتماعي بودند، يك فيلسوف برجسته و يك فقيه عاليمقام و يك مفسر و خطيب خوب هم بودند. اين خصوصيات در كمتر كسي جمع ميشود؛ يعني علاوه بر جنبههاي روحي و تهذيب نفسي كه در ايشان بود، عبادتها و تهجدهايي نيز در شخصيت ايشان وجود داشت و جنبهي عرفاني و اخلاص و كار را براي خدا انجام دادن از ايشان يك شخصيت ممتاز ساخته بود كه شاهد بوديم امام خميني (ره) از ايشان تمجيد ويژه كردند و صفاتي كه در مورد ايشان بهكار بردند دربارهي شهداي ديگر بهكار نبردند. پسر شهيد مطهري، دربارهي ارتباطاتي كه شهيد مطهري در زمان حياتشان با علما و شخصيتهاي سياسي داشتند، اظهار كرد: ويژگي ديگر شهيد مطهري آن بود كه ايشان شخصيتهاي برجسته را كشف ميكردند و به تعبير ديگر ايشان گوهرشناس بودند. آيتالله بروجردي زماني كه در بروجرد بودند و به قم نيامده بودند مورد توجه شهيد مطهري قرار گرفتند و ايشان در بحث آيتالله بروجردي شركت ميكردند و شهيد مطهري نقش زيادي در مهاجرت آيتالله بروجردي به قم داشتند. وي در ادامه با اشاره به رابطه امام خميني و شهيد مطهري تصريح كرد: شهيد مطهري امام خميني (ره) را اولين بار كشف و احساس كرد ايشان شخصيت موثري هستند. در خاطرات آقاي منتظري هم آمده است كه آقاي مطهري بارها ميگفت آقاي خميني (ره) در آينده در حوزه گل خواهد كرد و ديديم كه همينطور هم شد. در حالي كه در آن زمان حوزهي علميه هنوز آقاي خميني (ره) را نشناخته بودند و بعدها همين طور هم شد. شهيد مطهري شخصا در شناساندن امام (ره) در حوزهي علميه و فراهم آوردن تمهيدات و مقدمات مرجعيت امام (ره) نقش داشتند. مطهري با اشاره به ارتباطات شهيد مطهري و مرحوم علامه طباطبايي نيز اظهار كرد: شهيد مطهري در شناساندن مرحوم علامه به حوزهي علميه و طلاب با استعداد نقش اساسي داشت؛ لذا شما ميبينيد ايشان با شخصيتهاي برجسته مرتبط بودند و حتي اگر در جايي انتقادي به ايشان داشتند، انتقادها مانع از آن نميشد كه از آنها استفاده نكنند و ارتباطش همچنان برقرار بود. حتي در مورد دكتر شريعتي، شهيد مطهري اولين كسي بود كه احساس كرد در او قدرت بيان خوبي وجود دارد و خوب است كه از قدرت بيان او براي تبليغ اسلام استفاده شود، لذا او و پدرش را به حسينيهي ارشاد دعوت كردند و البته بعدها انتقادات اساسي به برخي افكار او داشتند. وي با تاكيد بر شناخت خاص دكتر مطهري از اشخاص مختلف بيان كرد: در مورد مهندس بازرگان نيز ايشان احساس ميكردند كه در مجموع يك نيروي مفيد است و اگر چه انتقاداتي به افكار او داشتند، حتي در مسائل اصولي اسلام مثل توحيد، نبوت و معاد، اما چون او را داراي حسننيت ميدانستند، لذا رابطهي خوبي با ايشان داشتند و معتقد بودند اين افراد بايد در جهت جذب نسل تحصيلكرده استفاده كنند. اين عضو فراكسيون اصولگرايان مجلس، درباره نوع شناخت از شهيد مطهري بيشتر به عنوان يك متفكر بزرگ از سوي جوانان با تاكيد برعضويت ايشان در شوراي انقلاب و نقش او در پيروزي انقلاب و عرصهي سياسي خاطرنشان كرد: ايشان نقش اساسي در انقلاب از دو جهت عملي و نظري داشتند. ايشان در زماني كه در حوزهي علميهي قم بودند، با فداييان اسلام و شخص نواب صفوي مرتبط بودند و نواب صفوي احترام خاصي براي ايشان قائل بود و از راهنمايي ايشان استفاده ميكرد و در جريان قيام 15 خرداد سال 42 آقاي مطهري نقش اساسي در قيام مردم تهران داشت؛ چنانكه در شب 15 خرداد به دنبال يك سخنراني مهيج عليه شاه بازداشت شد و 5/1 ماه در زندان موقت شهرداري به همراه برخي روحانيون ديگر بسر ميبردند و بعد از آن هم نمايندهي امام (ره) در جمعيت موتلفهي اسلامي بود. مطهري در ادامه به ايسنا گفت: محمد بخارايي كه حسنعلي منصور را ترور كرد كسي بود كه در درسهاي ايشان شركت ميكرد، اما قاضي پرونده كه مدتي در قم شاگرد استاد بودند مانع از مطرح شدن ايشان در پرونده بخارايي شده بودند و بعد از تبعيد امام (ره) هم نقش اساسي در رهبري نهضت داشتند و در سال 46 حسينيهي ارشاد را تاسيس كردند كه نقش اساسي در پيروزي انقلاب داشت. وي با تاكيد بر نقش شهيد مطهري در پيروزي انقلاب اسلامي اظهار كرد: در سال 55 شهيد مطهري جامعهي روحانيت مبارز را تاسيس كرد و در دورهي اوجگيري نهضت اسلامي در سال 56 تا زمان پيروزي انقلاب اسلامي و تا زمان شهادت به طور تمام وقت در اختيار نهضت اسلامي بودند و حتي طرح شوراي انقلاب از طرف ايشان به امام خميني (ره) ارايه شد و در سفري كه در آذر سال 57 به پاريس داشتند، اين طرح را با امام (ره) در ميان گذاشتند و به خواست امام(ره) مسوول معرفي افراد به امام و تشكيل شوراي انقلاب شدند. اين عضو فراكسيون اصولگرايان مجلس، افزود: در آستانهي ورود امام (ره) به ايران شهيد مطهري مسووليت كميتهي استقبال از امام (ره) را براي جلوگيري از نفوذ فرصتطلبان به حيطه رهبري نهضت اسلامي شخصا برعهده گرفت و در آستانه و پس از پيروزي انقلاب نيز نقش اساسي در عزل و نصبها داشتند و به عنوان مشاور مورد اعتماد امام (ره) در كنار امام حضور داشتند. در طول اين سالها غير از بازداشت 15 خرداد 42 شهيد مطهري چند بار ديگر نيز از طرف ساواك بازداشت شد. بعد از نطق مشهورشان دربارهي فلسطين چند روزي در بازداشت بسر بردند و همينطور در زمان تعطيلي حسينيهي ارشاد نيز بازداشت شده بودند. وي افزود: در سال 56 در سلسله سخنرانيهاي مسالهي شناخت در آخرين جلسه ايشان بازداشت شدند. در حالي كه ايشان ممنوعالمنبر بودند و البته در بازجوييها شهيد مطهري گفته بود كه اينها كلاس بود، منبر نبود؛ اما آنها گفتند ما كلاس هزار نفري نديده بوديم. منظور من اين است كه مبارزات عملي استاد مطهري نيز بسيار قابل توجه است. نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي، با بيان اينكه "جنبهي ديگر مبارزات شهيد مطهري، بعد نظري است"، گفت: ايشان ايدئولوگ انقلاب اسلامي بودند و ايدئولوژي اسلامي را به صورت يك مكتب و با زبان روز ارايه كردند. همچنين نظام خانوادگي و جزايي اسلام، نظام اقتصادي و سياسي اسلام و مسالهي اسلام و نيازهاي زمان و همهي مسائلي كه مورد توجه قشر تحصيلكرده بود، مورد كنكاش و تحقيق ايشان قرار گرفت. كار اساسي ايشان حفظ خلوص فكري و ايدئولوژيك نهضت اسلامي بود كه خدمت بزرگي به انقلاب اسلامي كردند. وي همچنين با اشاره به هوشمندي استاد مطهري در حفظ جريانهاي انقلاب اسلامي بيان كرد: از حدود سال 49 كه مجاهدين خلق پيدا شدند، ايشان براي نهضت اسلامي احساس خطر كردند كه انقلابيون مسلمان گرايشهاي ماركسيستي پيدا كنند، لذا ايشان اولين كسي بودند كه با سازمان مجاهدين خلق اعلام مخالفت كردند و مورد هجوم آنها واقع شدند و بعد هم با گروه فرقان و با افكار برخي روشنفكران غربزده با صراحت به مبارزه برخاستند و با كمونيستها و ساواك نيز از ديرباز و از ابتدا در حال مبارزه بودند. بنابراين ايشان در چند جبهه ميجنگيدند و به نهضت و انقلاب اسلامي و نه هر نهضت و انقلابي معتقد بودند. مطهري در ادامه گفت: بنابراين در جلسات خصوصي ميگفتند هدف ما صرفا سرنگوني شاه نيست، مهم اين است بعد از رژيم شاه چه نظامي را ميخواهيم برقرار كنيم؛ از اين رو ايشان رنج زيادي را متحمل شدند؛ زيرا برخي از دوستان موجه هم گرايشهاي ماركسيستي پيدا كرده بودند و ايشان از اين مساله ناراحت بودند؛ چنانكه در نامهاي كه در سال 56 به امام (ره) نوشتند اين مسائل را گوشزد كردند. وي با بيان اينكه "نگراني و دغدغهي شهيد مطهري هميشه دفاع از اسلام بوده است"، اظهار كرد: دغدغهي شهيد مطهري اين بود كه ما به اسلام به عنوان يك مكتب جامع اعتماد داشته باشيم و احساس خودباختگي نسبت به مكاتب بيگانه و احساس خودكمبيني نسبت به آنها نداشته باشيم و فكر نكنيم براي حل يك معضل اجتماعي و سياسي لازم است از مكاتب غربي يا شرقي كمك بگيريم. اسلام را ناقص ندانيم و فكر نكنيم بايد تلفيقي از اسلام و ساير مكاتب ايجاد كنيم، بلكه بدانيم راه حل مسائل جديد و مستحدثه از نظر فقه اسلامي در خود اسلام وجود دارد؛ مهم اين است كه اولا موضوعات جديد را بشناسيم و ثانيا اهل اجتهاد باشيم؛ يعني هم شناخت درستي از موضوعات و مسائل جديد داشته باشيم و هم شجاعت اجتهادها و استنباطات فقهي را بر اساس موازين فقهي. عضو فراكسيون اصولگرايان مجلس شوراي اسلامي در ادامه تصريح كرد: همهي همت شهيد مطهري بر اين بود كه جامع و كامل بودن اسلام را براي جامعهي اسلامي تبيين كند؛ بنابراين ميبينيم در هر دورهاي ايشان درگير مسالهي خاصي است؛ زماني درگير مبارزه با ماركسيسم است و يك وقت در دفاع از حقوق زن و زماني ديگر در رد تفاسير مادي از قرآن تلاش ميكند. يك وقت از حافظ دفاع ميكنند و وقت ديگر در مقابل مكتبهاي التقاطي ميايستند و از تركيب اسلام با مكاتب بيگانه ابراز ناراحتي ميكند. همهي اينها يك ماهيت دارد و آن دفاع از اسلام و معرفي اسلام به عنوان مكتب زندگي در همهي دورانهاست. وي افزود: اگر ايشان امروز در قيد حيات بودند، طبعا همين راه را دنبال ميكردند. ايشان در دو ماه و اندي پس از پيروزي انقلاب كه در قيد حيات بودند براي حفظ و تداوم انقلاب اسلامي روي برخي عوامل مانند عدالت اجتماعي و آزادي كه شامل آزادي تفكر و آزادي بيان ميشد، يا استقلال اعم از استقلال سياسي، اقتصادي و فرهنگي تاكيد ميكردند. وي با اشاره به حساسيت شهيد مطهري بر مساله استقلال فرهنگي گفت: مخصوصا ايشان روي استقلال فرهنگي تاكيد فراواني داشتند و اينكه ما نسبت به دنياي غرب خودباخته نباشيم، احساس خودكمبيني نداشته باشيم، شخصيت اسلامي خود را زنده كنيم؛ زيرا معتقد بودند اگر ملتي شخصيت خود را حفظ كند، اما همه چيز خود را از دست بدهد ميتواند دوباره همه چيز را بدست آورد، اما اگر ملتي همه چيز داشته باشد و شخصيت خود را از دست بدهد و احساس خودكمبيني داشته باشد، همه چيز خود را از دست خواهد داد. ايشان روي اشاعهي معنويت و اخلاق تاكيد بسيار داشتند؛ پس اگر در قيد حيات بودند، همين راه را ادامه ميدادند. فرزند شهيد مطهري در ادامه در بيان خاطراتي از آخرين روزهاي زندگي شهيد مطهري و شنيدن خبر شهادت ايشان، اظهار كرد: خاطرهاي كه براي من بسيار جالب است اين است كه در آن زمان در دانشكدهي فني دانشگاه تبريز تحصيل ميكردم و يك روز قبل از شهادت ايشان با اينكه برنامهاي براي آمدن به تهران نداشتم، گويي نيرويي مرموز من را به تهران كشاند و من همان شبانه به تهران آمدم. صبح زود به تهران رسيدم. هنگامي كه به منزل رفتم شهيد مطهري روي تخت نشسته بودند و در حال نوشتن بودند. وي افزود: ايشان از ديدن من ابراز تعجب كردند. آن روز، روز كارگر بود و در آن زمان به مناسبت روز كارگر در دانشگاهها تظاهرات و اعتصاباتي از طرف گروههاي كمونيستي برگزار ميشد، ايشان از اخبار تبريز پرسيدند و بعد گفتند امام (ره) پيام خوبي به مناسبت روز كارگر خواهند داشت؛ همان پيام مشهوري كه ايشان فرمودند: «... همهي ما كارگر هستيم ...» با اين پيام كارگران را از حالت صنفي بيرون آوردند و ظهر آن روز ناهار را با ايشان صرف كرديم. وي در ادامه به ايسنا گفت: چيزي كه براي من جالب بود اين بود كه ايشان خيلي شاد بودند، ما شهيد مطهري را كمتر به اين صورت ديده بوديم؛ چون ايشان به طور كلي فردي جدي و دائما در حال تفكر بودند، اما آن روز سر سفرهي ناهار بسيار شاد بودند. بحث روز يعني دربارهي دولت موقت صحبتي شد و من گفتم بازرگان اخيرا گوشه كنايههايي به امام (ره) زده است، گفت خودت ديدهاي يا شنيدهاي و من گفتم در مصاحبهي اخير ايشان شنيدهام كه كنايهاي به امام (ره) داشت و ايشان هم گفتند بله امام (ره) هم از دست ايشان راضي نيست و ميخواهيم ظرف دو، سه روز آينده اين دولت را بركنار كنيم و دولت انقلابي ديگري روي كار بيايد. فرزند شهيد مطهري با اشاره به قصد شهيد مطهري براي حضور در جلسهاي در منزل دكتر سحابي، به ياد آورد: قرار بود بنده ايشان را برسانيم، ولي بعد با ماشين يكي از دوستان رفتند. ما در منزل بوديم كه خود دكتر سحابي تماس گرفت و به مادرم گفتند ايشان در منزل ما امشب ميمانند. ما فهميدم كه اتفاقي افتاده است. به خصوص بعد از ترور شهيد قرني معلوم بود كه به دنبال ايشان هم هستند. بعدا فهميدم تير به كتف ايشان خورده است؛ اما ما را به داخل بيمارستان راه ندادند و بعد عدهاي آمدند و تسليت گفتند و ما فهميديم كه ايشان شهيد شده است. مطهري با يادآوري روز شهادت استاد مطهري در پايان گفت: دو نكتهي جالب براي من در اين موضوع وجود داشت؛ يكي آمدنم به تهران بود كه يك نيروي غيبي من را به تهران آورد و دوم شادي كه ايشان سر سفرهي ناهار و در روز شهادتشان داشت كه من از آن به نشاط شهيد تعبير ميكنم؛ همان تعبيري كه ايشان در مقالهي شهيد بهكار بردند و گفتند كه شهيد نشاط خاصي دارد و اي بسا كه ايشان ميدانستند به شهادت ميرسند.