گزارشگر رادیو: حاضر نشدم گوینده رادیو آمریکایی باشم +عکس
اردشیر تفقد از گزارشگران قدیم رادیو که سال هاست جلای وطن کرده از پیشنهادهای رادیوهای آمریکایی میگوید که همه را رد کرده و حاضر نشده است در حق کشورش نامردی کند.
خبرگزاری مهر: ابتدا شاید باورش سخت باشد آن هم بعد از گذشت این همه سال دوری و فراق، اما وقتی صدای بغض کرده اش را میشنوی و هق هق گریه هایش را ضبط میکنی این شیدایی برایت معنا پیدا میکند.
دنیای آقای گوینده هنوز مملو از خاطرات تلخ و شیرین رادیوست. آقای رادیو حالا کیلومترها دورتر از مرزهای ایران زندگی میکند، اما با افتخار از سالهای خدمتش در ایران یاد میکند؛ سالهایی که به اتفاق دوستانش در گروه گزارشگران برای مردم خاطره ساخت، مشکلاتشان را به گوش مسئولان رساند و روایتگر صادق بچههای جبهه و جنگ بود.
به لطف رسانههای مجازی ساعتها پای صحبتهای اردشیر تفقد هنرمند پیشکسوت رادیو نشستیم و گفتگوی پیش رو گزیده همان حرف هاست؛ حرفهای یک رادیویی کهنه کار که از سوی مدیر ارشد صدا و سیما به لقب تیمسار رادیو مفتخر شده بود.
*عشق و دلبستگی اردشیر تفقد به رادیو زبانزد است و با گذشت این همه سال تعصب شما به رادیو هنوز نقل محافل رادیویی هاست. عشق به این رسانه از چه زمانی در وجود شما جوانه زد؟
-همه رادیوییها عاشق هستند! رادیو رویای نسل ما بود. اصلا مگر میشود عاشق نبود؟ کار رادیو دلی است و با روح و روان و ذات انسانها سر و کار دارد. اگر عاشق نباشی خیلی زود مشتت برای مخاطب باز میشود و او را از دست میدهی.
عشق من به رادیو زمانی در دلم جوانه زد که صدای گوش نوازش را از ناودان شنیدم! خوب به خاطر دارم که به آن رادیو گوشی میگفتند. وقتی دبستان میرفتم خانم عاطفی از برنامه صبحگاهی رادیو قصه میگفت. ما باید ساعت ۸ در مدرسه حاضر میشدیم و برنامه خانم عاطفی ساعت ۷:۳۰ تازه شروع میشد و داستان، حکایت، قصههای کوتاه میگفت، ولی من هر جور بود باید قصه را میشنیدم و بعد به مدرسه میرفتم به همین دلیل معمولا با تاخیر به مدرسه میرسیدم.
کار رادیو دلی است و با روح و روان و ذات انسانها سر و کار دارد. اگر عاشق نباشی خیلی زود مشتت برای مخاطب باز میشود و او را از دست میدهی ظهرها برنامهای به نام کارگر پخش میشد که گوینده اش مسعود تاجبخش بود. آخر برنامه تکه کلامی داشت با این عنوان که چرا هر بلایی نازل میشود سر من کارگر میآید! آن موقع مدرسهها از صبح شروع و تا بعدازظهر ادامه داشت و با این حال من این برنامه را هم از دست نمیدادم. جالب است بدانید روزگار طوری چرخید که سالها با آقای تاجبخش همکار شدم.
من از کودکی شیفته رادیو شده بودم و برایم رویایی شیرین بود؛ رویایی که ابتدا دست نیافتنی مینمود، اما من به دستش آوردم و با آن زندگی کردم.
*با خیلی از گویندگان پیشکسوت رادیو که صحبت میکنی از سختگیریهای خانوادهها میگویند، از اینکه برنامههای رادیو را برنمی تابیدند و اصلا در خانهها رادیو نبود. خانواده با رادیو گوش کردن شما مشکلی نداشت؟
-نه. زمان من رادیو دیگر جا افتاده بود. خانواده من اصولا آدمهای فرهنگ دوستی بودند و در منزل رادیو داشتیم و از صبح تا شب گیرنده رادیو روشن بود. پدرم اهل شعر و شاعری بود. یادم میآید برنامههای مهدی سهیلی را از دست نمیداد. من وقتی نوجوان بودم تابستانها حتما برنامه «گلهای رنگارنگ» را که ساعت ۱۴:۳۰ پخش میشد گوش میکردم. شبها هم برنامه «برگ سبز» را که ساعت ۲۳ پخش میشد از دست نمیدادم. در حقیقت به رادیو بسیار وابسته بودم.
*فکرش را میکردید که روزی سر از رادیو در بیاورید و با گویندگان و برنامه سازان محبوبتان همکاری کنید؟
-نه واقعا، اما روحیه اش را داشتم. یادم میآید تابستانها کار میکردم، اما نمیتوانستم در دفتر پشت میز بنشینم و کارهای روتین انجام بدهم. مدام دنبال بیرون رفتن و ارتباط با مردم بودم، میخواستم حرفها و درددل هایشان را بشنوم، بین آنها باشم. روحیه ام این طور بود دیگر. شاید علاقه به رادیو از همین جا شکل گرفت. گزارشهای رادیو به ویژه گزارشهای زنده خیلی به دلم مینشست. مثلا یکی از برنامههایی که میشنیدم برنامه «خانواده» با اجرای مهدی علی محمدی و تهیه کنندگی استاد مهدی شرفی بود که در بخشی از این برنامه بیوگرافی بزرگان جهان گفته میشد مثلا بیوگرافی موتزارت را خیلی خوب به خاطر دارم. من اجرای آقای علی محمدی را که میشنیدم کیف میکردم. بعد هم موسیقی پخش میشد که دیگر احساس میکردم روی زمین نیستم. همان موقع آرزو میکردم کهای کاش چنین حرفهای داشته باشم. انگار خدا صدایم را شنید و من خیلی زود به رویایم رسیدم.
با گذشت سالها هنوز همان حسها در وجودم زبانه میکشد، با اینکه مدت هاست کار نمیکنم هنوز خواب رادیو را میبینم (با بغض) ... با گذشت سالها هنوز همان حسها در وجودم زبانه میکشد، با اینکه مدت هاست کار نمیکنم هنوز خواب رادیو را میبینم (با بغض) ... نمیتوانم از رسانه و رادیو دور باشم. من دلم برای رادیو تنگ میشود، انگار جزیی از وجودم آنجا جا مانده است، من از عشقم دور مانده ام. من در تلویزیون هم برنامه ساختم و در تمام شبکههای سیما اجرا کردم، اما دلم برای رادیو میتپد و تنگ میشود.
* برای حضور در رادیو چه تلاشهایی کردید؟ دوره خاصی دیدید یا مثلا سر ضبط برنامهها حاضر میشدید؟ خلاصه برای رسیدن به محبوبتان چه گامهایی برداشتید؟
-در همان دوران دبیرستان در دورههای بیان و گویندگی شرکت میکردم و حتی در رشته آواز در سطح آموزشگاههای تهران چهارم شدم.
آن روزها نمیدانستم برنامه سازی رادیو چگونه است و چه ظرایف و دقایقی دارد، اما با وسایل دم دستی مثل گوشتکوب برای خودم میکروفن درست میکردم و بعد اجراهایم شروع میشد (می خندد). حالا که به آن سالها نگاه میکنم میبینم انگار نیرویی مرا به رادیو کشاند که در کارها و تقلاهای کودکی و نوجوانی من نمود داشت.
من سال ۸۶ بازنشسته شدم و از آن سال دیگر گویندگی نکردم، اما باور کنید حتی یک لحظه از رادیو دور نبودم. رادیو در زندگی روزمره من جاری است. اعتقاد قلبی دارم این کار بازنشستگی ندارد. حالا هم که فرسنگها از ایران فاصله دارم دلم در رادیو، در ارگ عزیز جامانده است. با اینکه خارج از ایران خیلی پیشنهاد کار داشتم، اما هیچ کدام را نپذیرفتم، چون معتقدم جایی باید کار کرد که سرش به تنش بیرزد. من و خیلیها که ایران نیستیم، چون قیمتمان کم نیست حاضر نشدیم شرفمان را بفروشیم و هر جایی و به هر شکلی کار کنیم. البته من در اینجا (آمریکا) مدام رادیو میشنوم به ویژه رادیوهای محلی فارسی زبان را و حتی ایرادهای آنها را روی کاغذ مینویسم و سعی میکنم حال و هوای رادیو را برای خودم بازآفرینی کنم.
با اینکه خارج از ایران خیلی پیشنهاد کار داشتم، اما هیچ کدام را نپذیرفتم، چون معتقدم جایی باید کار کرد که سرش به تنش بیرزد. من و خیلیها که ایران نیستیم، چون قیمتمان کم نیست حاضر نشدیم شرفمان را بفروشیم و هر جایی و به هر شکلی کار کنیم *می دانیم که حضور در رادیو و تلویزیون آرزوی خیلیها بوده و استخدام و فعالیت در آن متقاضیان فراوانی داشته، شما چطور جذب سازمان شدید؟
-از طریق یکی از دوستان متوجه شدم رادیو تست میگیرد. دیگر سر از پا نمیشناختم و نباید فرصت را از دست میدادم. ابتدا تست صدا دادم و بعد امتحان کتبی و در نهایت پذیرفته شدم. اوایل انقلاب بود خانمها امیرمعز و پاک نشان و آقایان نوری و کدخدازاده از من امتحان گرفتند. بعد از پذیرفته شدن، دورههایی از سوی سازمان برایمان گذاشتند. آقایان مشفق کاشانی و شاهرخی استادان ما در زمینه فن بیان و ادای درست کلمات بودند. پس از پایان دوره وارد کار شدم. من از همان ابتدا و به مدت بیش از بیست سال صبحها در رادیو تهران برنامه داشتم. نکته جالب اینکه مدتی بعد با خانم پاک نشان که جزو ممتحنان ما بود همکار شدم و به اتفاق برنامههای زیادی اجرا کردیم. با داریوش کاردان عصر پنجشنبهها برنامه داشتم همچنین با استاد داود جمشیدی کار کردم و از او بسیار آموختم. همچنین از خانم ثریا قاسمی و بسیاری از بزرگان دیگر که توامان هم شاگردشان بودم و هم همکارشان زیاد یاد گرفتم. خلاصه به خودم که آمدم دیدم حسابی سرم شلوغ شده است.
*زمانی که امتحان دادید قرار بود گوینده رادیو باشید یا مراحل دیگری را تا گوینده شدن طی کردید؟
-بله من تست گویندگی دادم و به نیت اجرا وارد رادیو شدم. البته بعد از مدتی، حضور در گروه گزارشگران رادیو تهران به من پیشنهاد شد که برایم بسیار جالب بود. دوست داشتم با مردم همکلام شوم و این کار با روحیاتم جور در میآمد برای همین وارد کار گزارش شدم و بعد از سالها تجربه به این نتیجه رسیدم که گزارش مردمی بخشی از پختگی کار رادیو است، زیرا وقتی با مردم حرف میزنی در کار رادیو و اجرا متبحر میشوی.
*آیا گروه گزارشگران حوزه بندی شده بود؟
-یعنی مثلا به موضوعات تخصصی پرداخته شود؟ منظور شما این است؟
*در حوزه خاصی گزارش تهیه میکردید یا در عرصههای مختلف طبق سفارش تهیه کنندهها گزارش آماده میکردید؟
-به این صورت که مرزبندی خاصی باشد نبود. خیلی از همکاران من در زمینه های مختلف کار میکردند، اما من بیشتر درحوزههای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کار کردم. علاقه و تخصص برایم مهم بود، مثلا هیچ گاه وارد عرصه ورزشی نشدم، چون اصلا بلد نبودم، یا کمتر به حوزههای فرهنگی ورود میکردم و تمرکزم بیشتر بر حوزه اجتماعی بود. دوست دارم در این مجال از دو نفر یاد کنم آقایان حسین توصیفیان و عباس زرگرزاده؛ من از این دو به ویژه از زنده یاد زرگرزاده بسیار آموختم، اساسا گزارش و کار کردن با دستگاه ناگرا که آن زمان ابزار دست گزارشگران بود و نیز اصول گفتگوی صحیح با مردم را از او آموختم. همچنین آقای توصیفیان به ما یاد داد که چه گونه در رادیو گزارش توصیفی کار کنیم؛ گزارشهایی که هنوز با گذشت این همه سال در ذهن مخاطبان قدیمی رادیو باقی مانده اند.
*از حضور در گروه گزارشگران خاطرهای خاصی که متفاوت باشد، در ذهنتان نقش بسته است؟
یکی از کارهایی که در گروه گزارش شکل گرفت برگزاری جشن نیکوکاری بود. روزی به آقای پورمحمدی مدیروقت گروه اجتماعی رادیو پیشنهاد دادم در ایام عید مراسمی برای کسانی که بضاعت مالی کمتری دارند برگزار کنیم که در آستانه سال جدید همه خوشحال باشند
-خاطره که زیاد است، اما یکی از کارهایی که در گروه گزارش شکل گرفت برگزاری جشن نیکوکاری بود. روزی به آقای علی اصغر پورمحمدی مدیروقت گروه اجتماعی رادیو تهران پیشنهاد دادم در ایام عید مراسمی برای کسانی که بضاعت مالی کمتری دارند برگزار کنیم که در آستانه سال جدید همه خوشحال باشند. حاصل این پیشنهاد برگزاری جشن نیکوکاری بود که تا الان هم ادامه دارد. من آقای پورمحمدی و خانم احمدی گروهی تشکیل دادیم و این کار پیش رفت. خاطرم هست زمانی هم پیشنهاد کردم که به مناسبت پیروزی انقلاب در میدان بیهقی کیک درست کنیم و به بهترین کیک جایزه بدهیم. شور و شعفی که به پا شد وصف ناپذیر است. در آن برنامه من به اتفاق آقایان فوادیان و شجاعی مهر حضور داشتیم و گزارشهای زنده تهیه میکردیم. آن برنامه فوق العاده صدا کرد و مردم استقبال بی نظیری کردند.
یکی از خاطراتی که هیچ گاه فراموش نمیکنم در جشن نیکوکاری رقم خورد. گروه گزارشگران رادیو در حسینیه ارشاد مستقر شده بودند و گزارش تهیه میکردیم. صحنههایی که آنجا دیدم هنوز در کنج ذهنم باقی مانده و فراموش نمیشود. در حسینیه ارشاد خانمها میآمدند و طلاهایشان را اهدا میکردند، آقایان پول نقد و هدایای غیرنقدی میدادند، باور میکنید کسی حتی رسید نمیگرفت و تا این حد به رادیو اعتماد داشتند. به محض اعلام شروع مراسم میآمدند و هرچه داشتند اهدا میکردند و کسی نمیپرسید پول من کجا میرود. حتی اصرار میکردم بیایید رسید بگیرید، اما مردم حاضر نمیشدند. آن روزها رادیو در متن جامعه بود و از مردم فاصله نمیگرفت. اعتماد متقابلی بین مردم و رادیو وجود داشت شاید حالا آن اعتماد وجود نداشته باشد دلیلش هم افت فاحش مخاطبان رادیوست. وقتی یک رسانه از مردم فاصله بگیرد مردم هم اعتمادشان را از آن رسانه پس میگیرند.
*فکر میکنید ریشه این فاصلهها و بی اعتمادیها را کجا باید جستجو کرد؟
-من سالها برای مردم و به عشق مردم گزارش تهیه کردم و اصلا تصورش هم برایم سخت بود که مردم مرا و این رسانه را پس بزنند. من که در رادیو جبهه اوج اعتماد، تعلق و احساسات پاک مردم را نسبت به رادیو دیده بودم این اواخر برایم کار گزارش سخت شده بود. سالهای آخری که کار میکردم به قول معروف رویم نمیشد با مردم صحبت کنم. مردم به ما بی اعتماد شده بودند، برای من حتی یادآوری آن لحظات سخت است. من که گزارشگر صادق مردم بودم حالا از سوی آنها غریبه به شمار میرفتم. نه تنها من بلکه سایر همکارانم همین حس را داشتند. از یک دورهای سلیقهای در سازمان حاکم شد که در جامعه به شدت اقلیت بود، اما در کمال تعجب هر روز بر قدرت و نفوذش افزوده شد و از مردم بیشتر و بیشتر فاصله گرفت.
من هنوز هرچقدر که فکر میکنم دلیل این خط کشیها و فاصله گرفتنها را نمیفهمم. حاصلش شد معطل ماندن ظرفیتهای رسانهای با اهمیت رادیو و تلویریون و اقبال به رسانههای بیگانه. خیلی تاسف میخورم، اما فکر میکنم کار از کار گذشته است، هر چند در دلم خداخدا میکنم که دوباره روزهای خوش گذشته برگردد.
از یک دورهای سلیقهای در سازمان حاکم شد که در جامعه به شدت اقلیت بود، اما در کمال تعجب هر روز بر قدرت و نفوذش افزوده شد و از مردم بیشتر و بیشتر فاصله گرفت *یکی از مشکلات کار گزارشگری نگاه کارمندی به این حوزه است در حالیکه یک گزارشگر برای پیدا کردن سوژهها و ارتباط با مردم باید در متن جامعه باشد. دوره شما چطور بود آیا همین نگاه آن موقع هم وجود داشت؟
-زمانی که ما فعالیت داشتیم همه وقتمان در رادیو صرف میشد در حالیکه میشنوم بچههای رادیو این روزها چند شغله هستند. البته به آنها حق میدهم وقتی پس از سالها هیچ وضعیت مشخصی از لحاظ استخدام، بیمه یا بازنشستگی ندارند معلوم است که کارها فقط برای خالی نبودن عریضه میشود و این یکی از ضربات مهلکی است که مدیران کارنابلد به رادیو وارد کرده اند.
من و بچههای آن روز گروه گزارش هر روز رادیو بودیم. ما که برنامه زنده داشتیم از صبح زود سر کار حاضر میشدیم و بعد هم برنامه ریزی میکردیم برای سوژههای فردا و برنامههای بعدی. حتی اگر کار هم نداشتیم در رادیو میماندیم و کمک میکردیم. واقعا رادیو خانه ما بود. همه زندگی ما در رادیو میگذشت. اصلا گذشت زمان را احساس نمیکردیم. شاید یک از دلایلی که الان مردم از رادیو یا رسانه ملی دلسرد هستند این است که حرف مردم گفته نمیشود و به مشکلات مردم پرداخته نمیشود. خاطرم هست روستایی بود که اهالی آن آب گرم و سالم نداشتند و مهدی فوادیان با گزارشی که تهیه کرد آب آن روستا برقرار و لوله کشی مناسب و استاندارد در آن روستا انجام شد.
حالا اگر گزارشگر رادیو با مدیری صحبت کند و بخواهد مشکلی را منعکس کند کسی پاسخگو نیست حتی اگر بگوید که رفتارتان را در رادیو منعکس میکنم در نهایت ممکن است به او بگویند هر چه میخواهی بگو، آب از آب تکان نمیخورد! دلیلش از دست رفتن مخاطب است، رادیو شنوندههای خود را از دست داده وگرنه وقتی یک رسانه مخاطبش را داشته باشد یک مدیر اجرایی جرات نمیکند که از پاسخگویی فرار کند و فشار افکار عمومی نمیگذارد، ولی افسوس که جایگاه رسانه از دست رفته است. باور کنید من با وزیر آموزش و پرورش وقت برای برنامهای ساعت ۱۰ صبح قرار گفتگو داشتم و او با تاخیر آمد من با او صحبت نکردم و آنجا را ترک کردم! به مدیر رادیو گفتم بیست دقیقه انتظار کشیدم و آقای وزیر نیامد و برگشتم. مدیر مافوقم گفت: بهترین کار را انجام دادی! رادیو شانی برای خودش داشت، اما الان گزارشگر دو ساعت منتظر میماند تا با مدیر روابط عمومی صحبت کند، آخرش هم میشود یک مشت آمار بی ارزش که دردی از مردم دوا نمیکند. کلاس رادیو پایین آمده متاسفانه!
به مدیر رادیو گفتم بیست دقیقه انتظار کشیدم و آقای وزیر نیامد و برگشتم. مدیر مافوقم گفت: بهترین کار را انجام دادی! رادیو شانی برای خودش داشت، اما الان گزارشگر دو ساعت منتظر میماند تا با مدیر روابط عمومی صحبت کند، آخرش هم میشود یک مشت آمار بی ارزش که دردی از مردم دوا نمیکند. کلاس رادیو پایین آمده متاسفانه *گروه گزارشگران آن روزهای رادیو از چه کسانی تشکیل شده بود؟ از آن گروه هنوز کسی در رادیو فعالیت دارد؟
-علیرضا غفاری و عباس سنجری که من از ایشان تست گرفتم برای کار گزارش، همینطور آقایان مهدی فوادیان و محمد امام جمعه و خانمها منصوره رضایی، فریبا رضایی و خانم بهاری از اعضای خوب و پرکار گروه گزارش بودند. بعدها محمود شهریاری، هادی افشار و زنده یاد اکبر سعیدی هم به گروه پیوستند والبته آقای نظام اسلامی که بعد از اینکه از او تست گرفتم به گروه پیوست فکر میکنم هنوز در رادیو حضور دارد و دیگر برای خودش مدیر شده است.
اکثر کسانی که این روزها در تلویزیون موفق هستند مدیون رادیو هستند مثل مهران مدیری که سالها در رادیو با او همکار بودم و موفقیت امروزش را مدیون رادیو است یا هرمز شجاعی مهر که در تلویزیون به راحتی کار میکند. اینها پرورش یافته رادیو هستند. تلویزیون اگر تصویری نداشته باشد اصلا ارزشی ندارد، اما در رادیو باید سواد داشته باشی تا شنیده شوی و موفق باشی مثل مهران دوستی، علی منافی و...
*در جای جای گفتگو عشق شما به رادیو آشکار است با این حال شما در برههای تلویزیون را به رادیو ترجیح دادید، باورش سخت است.
-اگر بخواهم صادقانه بگویم به مشکل مالی من مربوط بود، تلویزیون خوب پول میداد. من که صبحها در رادیو برای برنامه زنده ۲ هزار تومان برآورد برنامه ام بود، در تلویزیون برای برنامهای با زمان کمتر هفت هزار تومان میگرفتم و گوشهای از گرفتاری هایم را برطرف میکرد. البته قانونی بود که کار توامان در رادیو و تلویزیون را منع میکرد و من با این قانون موافقم، زیرا وقتی تصویر تو دیده میشود ذهنیت مخاطب از بین میرود. زمانی که به تلویزیون رفتم دوبار آقای خجسته مدیر رادیو من را توبیخ کرد. استدلالش هنوز در ذهنم باقی مانده است؛ او میگفت، چون تو تیمسار رادیویی توبیخت میکنم تا درس عبرتی باشد برای بقیه! من توجیهم این بود که تلویزیون پول بهتری میدهد و شهرت را هم به همراه دارد، اما ایشان نپذیرفت و مرا توبیخ کرد. با این حال رادیو حس عجیبی دارد که این حس فقط هم در میدان ارگ پیدا میشود. اگر با دنیا دعوا میکردی، وقتی پایت به ارگ میرسید آرامش پیدا میکردی.
زمانی که به تلویزیون رفتم دوبار آقای خجسته مدیر رادیو من را توبیخ کرد. استدلالش هنوز در ذهنم باقی مانده است؛ او میگفت، چون تو تیمسار رادیویی توبیخت میکنم تا درس عبرتی باشد برای بقیه! *و این همه حسهای خوب جایی هم برای گله باقی میگذارد؟
-بله گلایه دارم! البته خیلی ازهم نسلان من در رادیو این گلایه را دارند. چند سال پیش روزی به رادیو آمدم و کارت شناسایی ام را هم نشان دادم، اما مرا به رادیو راه ندادند. من که سی سال در این رسانه جوانیم را خرج کردم حتی اجازه نداشتم برای دیدن دوستان و همکاران سابق وارد رادیو شوم. حدود یک ساعت بیرون ساختمان رادیو ایستادم و راهم ندادند تا اینکه آشنایی آمد و من داخل شدم. واقعا دلم شکست. میخواستم وارد خانه ام شوم، اما نگذاشتند. به همین راحتی سی سال خدمت صادقانه را نادیده گرفتند. مدیران رادیو قدر همکارانشان را نمیدانند و نمیدانم چرا...
هنوز هم مدیران عشق تلویزیون هستند. آنها رادیو را کوچک میکنند و چه حیف... مدیران سازمان حتی یک بار تا وقتی من بودم به رادیو سر نزدند، اما مدام از تلویزیون بازدید داشتند. این هاست که بچههای رادیو را بی انگیزه میکند.
*هیچ وقت به شما پیشنهاد مدیریت در رادیو نشد؟ مدیر گروه یا مثلا سرپرستی گروه اجتماعی یا سایر بخشهایی که تجربه داشتید؟
-هرگز! شاید، چون من همیشه بوی ادکلن میدادم و ریشم همیشه تراشیده بود. جالب است در سفر مکه یکی از مدیران از من حلالیت طلبید و گفت: ما را ببخش تا الان فکر میکردیم تو زرتشتی هستی! باور کنید برنامهای نبود که به من سپرده شود و از پسش برنیایم. هیچ برنامهای را زمین نمیگذاشتم دلیلش هم علاقه وصف ناشدنی من به رادیو و سالها تجربه و ممارست بود.
چند سال پیش روزی به رادیو آمدم و کارت شناسایی ام را هم نشان دادم، اما مرا به رادیو راه ندادند. من که سی سال در این رسانه جوانیم را خرج کردم حتی اجازه نداشتم برای دیدن دوستان و همکاران سابق وارد رادیو شوم *گفتید که بعد از بازنشستگی رادیوهای زیادی به شما پیشنهاد همکاری دادند حتی رادیوهای بیگانه، چه شد که به این پیشنهادها پاسخ منفی دادید؟
-چون نامردی است. اینکه من ایران نباشم و بخواهم جای دیگری کار کنم نامردی است. میدانید من با سرمایه و فرصتی که این مملکت به من داد رشد کردم حالا همه این تجربهها را ببرم در اختیار دیگران بگذارم؟ ابدا! همین چند وقت پیش یکی از رادیوهای فارسی زبان آمریکا برنامهای به من پیشنهاد کرد که اگر میپذیرفتم حالا وضع بسیار خوبی داشتم، اما حاضر به انجامش نشدم. من هنوز حرف حسن خجسته مدیر رادیو را به یاد دارم که میگفت: تو تیمسار رادیویی... چه طور میتوانم کنار عدهای سرباز پرمدعا کار کنم.
*نگران جایگاهتان در ذهن مردم بودید یا تبعاتی که ممکن بود برایتان پیش بیاید؟
-من نگران شرفم بودم و هستم. من که از ایران دور هستم نیازی به چابلوسی ندارم، اما نباید نسبت به وطنم نامرد باشم. اگر کار میکردم جواب وجدانم را چه میدادم؟ حتی سالهایی بود که نیاز مالی داشتم، اما قبول نکردم. شاید اگر الان به ایران بیایم کسی هم مرا نشناسد، اما الان میتوانم کنار همکارانم در ایران بنشینم و سرم را بالا بگیرم. میتوانم با وجدان آرام در میدان ارگ قدم بزنم. همین الان عدهای از هنرمندان به شبکه جم رفتند کسی هم کاری به آنها ندارد، اما آنها روی بازگشت ندارند. علی منافی همکار عزیز من در اروپاست شک نکنید اگر به او بگویند به ایران برگرد با سر میآید یا حمید یاسمی... همه اینها ترجیح میدهند در ایران باشند و حتی در حد یک خط صحبت کنند. من دلم برای سالهایی که کار کردم میسوزد.
من با سرمایه و فرصتی که این مملکت به من داد رشد کردم حالا همه این تجربهها را ببرم در اختیار دیگران بگذارم؟ ابدا! *شما با این همه دلبستگی اصلا چرا جلای وطن کردید؟
-به دلیل اینکه خانواده ام خارج از ایران بودند. من در رادیو شرایط بدی نداشتم اینقدر عاشق بودم که حاضر بودم شب هم در رادیو بخوابم. البته پشت در اتاق هیچ مدیری برای مجیزگویی و بودن به هر قیمت حاضر نشدم، همکارانم میتوانند شهادت بدهند. کارم را بلد بودم و دیگران و رادیو به من نیاز داشتند. حسن خجسته در جمعی گفت: وقتی تفقد پشت میکروفن مینشیند من خیالم راحت است. در برنامههایی که جوانهایی مثل فرزاد حسنی و... بودند تمام سوتیهای برنامهها را جمع میکردم و نمیگذاشتم آب از آب تکان بخورد. خاطرم است موبایل تازه وارد ایران شده بود مدیر روابط عمومی رادیو آمد و گفت: این موبایل برای شماست قبول نکردم و رفتم خودم خریدم، چون نخواستم مدیون کسی باشم.
رادیو پس از انقلاب دوران طلایی داشت که همگان به آن اذعان دارند، اما آن دوران شاید به دلیل تعدد رسانهها و فضای مجازی، شبکههای اجتماعی و... به افول رسیده و بعید میدانم به آن دوران برگردد. پس از حسن خجسته مدیرانی که منصوب شدند به رادیو ضربه زدند و رادیو را از ابهتی که داشت پایین کشیدند. حسن خجسته برنامهها را میشنید و اظهار نظر میکرد. او و امثال پورمحمدی پشت بچههای رادیو بودند، چون رسانه را میشناختند، اما مدیران بعدی نه هوای نیروهای رادیو را داشتند و نه از رسانه شناختی داشتند. دنبال این بودند که مبادا کسی اعتراضی کند که موقعیتشان به خطر بیفتد.
*در اروپا و آمریکا رادیوهای محلی و خصوصی به وفور پیدا میشود به نظر شما در ایران رادیوهای محلی میتوانند به رونق این رسانه نوستالژیک کمک کنند؟
-خیلی مطمئن نیستم. تجربه خودم میگوید که رادیوهای محلی یا خصوصی در صورتی که به دست افراد کاربلد باشد میتواند راهگشا باشد. در زمانی که من فعالیت میکردم تنگناها و معذوریتهای رسانه دولتی را از نزدیک لمس میکردم مثلا گروه دانش برنامهای داشت که وقتی بیوگرافی انیشتین را تعریف میکردند موسیقی زیر کلام آن چهار مضراب فرهنگ شریف بود که خیلی متناسب نبود، چون موسیقی محدودیت داشت و موسیقیهای غربی در آن برهه ممنوع بود یا عمومیت نداشت. اما وقتی دست تهیه کننده باز باشد قطعا میتوان مخاطب را جذب کرد. به هر حال رسانههای رسمی در هر زمان محدودیتهایی دارند مثلا دورهای پخش صدای رضا صادقی و احسان خواجه امیری ممنوع بود. رادیوهای خصوصی از این لحاظ خیلی بهتر است. بدون محدودیت موسیقی پخش میکند و حرف میزند و... البته استفاده از جوانها و صدای جدید وتنوع صدایی مهم است. رادیو به نیروی جوان و حرفهای جدید نیاز دارد. به نظرم نسل جدید میتواند به رادیو کمک کند البته جوانهایی که آموزش دیده اند نه پسرخاله این مدیر و دختر خاله آن مدیر!
رادیو به نیروی جوان و حرفهای جدید نیاز دارد. به نظرم نسل جدید میتواند به رادیو کمک کند البته جوانهایی که آموزش دیده اند نه پسرخاله این مدیر و دختر خاله آن مدیر! *هیچ وقت پیش آمد که به خودتان بگوییدای کاش وارد رادیو نمیشدم؟
-نه واقعا، چون کارم را دوست داشتم، اما روزی که مرا به رادیو راه ندادند دلم شکست، اصلا خرد شدم.
*فکر میکنید روزی دوباره اردشیر تفقد در رادیو و تلویزیون ایران برای مردم برنامه اجرا کند؟
-نمی دانم. اگر به ایران برگردم و پیشنهادی داشته باشم با سر میآیم. هنوز هم برای من رادیو یک رویاست. زمان زلزله بم، رودبار و منجیل که از زلزله زدگان گزارش تهیه میکردم بسیار آزرده شدم. دیدن مصایب هموطنانم روح و روانم را خراش میداد. در بیمارستان اختر که مجروحان زلزله بستری بودند حضور داشتم، همه تلاشم این بود که آلام آنها را کاهش دهم و به جمع آوری کمکهای مردمی کمک کنم برای همین هر روز از بیمارستان گزارش میدادم. آن زمان خانم معصوم زاده تهیه کننده بودند در بیمارستان با دختربچهای مواجه شدم که همه اعضای خانواده اش را از دست داده بود به تهیه کننده زنگ زدم و گفتم ارتباط مرا با استودیو برقرار کند. یادم میآید گوینده خانم صادقیان بود و با آن دختر گفتگو کرد. نمیدانید چه غوغایی برپا شد همه گریه میکردند. اینها خاطرات تلخ و شیرین زندگی من در رادیو است. مثل همان جشن نیکوکاری که هنوز ادامه دارد و ما پایه گذارش بودیم. وقتی به این خاطرات فکر میکنم شبها راحت میخوابم و از خودم راضی ام. هرچه در توان داشتم انجام دادم چوب لای چرخ کسی نگذاشتم و سعی کردم برای رادیو مفید باشم. کد خبر