مواضع ايران درباره بازنگری معاهده ان پی تی
عليرغم عدم پايبندي کشورهاي هستهاي نسبت به اجراي تعهداتشان طبق مفاد اين معاهده، کشورهاي غير هستهاي تنها با اهداف بشردوستانه و اميد به تحقق اهداف والاي اين معاهده در کنفرانس سال 1995 با تمديد نامحدود NPT موافقت کردند.
ایرنا: محمد علي حسيني معاون وزير امور خارجه ايران در نشست مقدماتي کنفرانس بازنگري معاهده منع گسترش تسليحات اتمي(ان پي تي) در نيويورک گفته است که عملکرد دوگانه قدرتهاي اتمي امنيت جهاني را به خطر انداخته است. متن کامل سخنراني حسيني که بازگو کننده مواضع تهران درباره بازنگري معاهده ان پي تي است , به اين شرح است: آقاي رئيس؛ اجازه دهيد در ابتدا انتخاب شما را به عنوان رئيس سومين نشست کميته مقدماتي کنفرانس بازنگري معاهده عدم اشاعه سلاح هاي هسته اي (NPT) در سال 2010 تبريک عرض نمايم. اطمينان دارم که با مهارت هاي ديپماتيک شما، اين اجلاس به موفقيت نائل خواهد آمد. همچنين هيات نمايندگي جمهوري اسلامي ايران حمايت خود را از بيانيه ارائه شده از سوي سفير محترم کوبا از جانب جنبش عدم تعهد اعلام ميدارد. آقاي رئيس؛ جهان امروز از چالش هاي مهمي از جمله بي عدالتي و رفتارها و سياست هاي توام با استانداردهاي دوگانه رنج ميبرد. متاسفانه، برخي کشورها که خود را ضامن صلح و امنيت و حامي معاهدات بين المللي ميدانند، با انجام اقدامات غيرقانوني از تعهدات خود سر باز ميزنند و همچنان نهادهاي بين المللي که هدف آنها خدمت به ملتها و کشورهاي جهان است را تضعيف ميکنند. 40 سال پيش جامعه بين المللي به منظور استقرار صلح و امنيت در سراسر جهان اقدام به انعقاد معاهده NPT به عنوان سنگ بناي خلع سلاح هستهاي و رژيم عدم اشاعه نمود. عليرغم نارسائي هاي اين معاهده به ويژه تبعيض ذاتي بين داراها و ندارها، اين انتظار وجود داشت تا با اجراي مفاد اين معاهده تحولات ژرفي در زمينه خلع سلاح هستهاي ايجاد شود و سعادت و آسايش بشريت ارتقاء يابد. بر اساس اين معاهده، کشورهاي غير هستهاي خود را متعهد کردند تا انتخاب سلاح هستهاي را کنار بگذارند و کشورهاي هستهاي نيز متعهد شدند تا زرادخانههاي خود را نابود کنند. به طور خلاصه، اين اقدامات دو رکن معاهده NPT ميباشند و حق مسلم تمامي کشورهاي عضو براي توسعه تحقيقات، توليد و استفاده از انرژي هستهاي براي مقاصد صلح آميز و تقويت همکاري هاي هستهاي به عنوان رکن سوم، مکمل دو رکن ديگر گرديد. آقاي رئيس؛ امروز پس از گذشت چهار دهه، اين سئوال مطرح است که ما در چه وضعيتي قرار داريم. نگاهي به دهههاي گذشته و شرايط موجود، تصويري کامل و قضاوت بهتري از دستاوردهاي جامعه بين المللي از اجراي مفاد اين معاهده را در اختيار ما قرار خواهد داد. متاسفانه، اين بازنگري نشان دهنده يک رفتار نامتوازن، تبعيض آميز همراه با استانداردهاي دوگانه در اجراي مفاد اين معاهده است. عدم پايبندي کشورهاي هستهاي نسبت به تعهدات خود در زمينه خلع سلاح هستهاي، تصريح شده در ماده 6 اين معاهده، همچنان صلح و امنيت بين المللي را تهديد ميکند. جامعه بين المللي نسبت به اقدامات و سياست هاي به ويژه آمريکا، انگليس و فرانسه در مورد تداوم وجود هزاران سلاح هستهاي در دست آنان، اشاعه افقي و عمودي سلاح هاي هستهاي، انتقال و شراکت هستهاي در قلمرو کشورهاي فاقد سلاح هاي هستهاي، کاهش آستانه توسل به سلاح هاي هستهاي و خطر استفاده از اين نوع تسليحات غيرانساني عليه کشورهاي غير هستهاي، نگراني هاي جدي دارد. اين واقعيات به طور جدي توازن ظريف بين حقوق و تعهدات کشورهاي دارنده و فاقد سلاح هاي هستهاي را زير سئوال برده است. اين شرائط زماني خطرناکتر ميشود که درمييابيم روند تهديد به کاربرد اين سلاح هاي مخوف به عنوان ابزاري براي اهداف سياسي همچنان به قوت خود باقي است. در ميان کشورهاي غيرهستهاي عضو اين معاهده، اين سئوال مشروع مطرح است که با الحاق به اين معاهده چه امتيازاتي کسب کردهاند. کشورهاي غير هستهاي تا چه زماني بايد در انتظار تحقق امحاء سلاح هاي هستهاي، به عنوان هدف متعالي اين معاهده باقي بمانند. جامعه بين المللي حق دارد تا نسبت به عدم تکرار تراژدي انساني آنگونه که در هيروشيما و ناکازاکي رخ داد، اطمينان يابد. آقاي رئيس؛ عليرغم عدم پايبندي کشورهاي هستهاي نسبت به اجراي تعهداتشان طبق مفاد اين معاهده، کشورهاي غير هستهاي تنها با اهداف بشردوستانه و اميد به تحقق اهداف والاي اين معاهده در کنفرانس سال 1995 با تمديد نامحدود NPT موافقت کردند. با اين اقدام، جامعه بين المللي يک بار ديگر به کشورهاي هستهاي فرصت داد تا حسن نيت خود را نشان دهند. همچنين، کنفرانس بازنگري اين معاهده در سال 2000 مبين اميدي بود تا اين معاهده از اين حالت بي ثبات و نامتوازن رهايي بايد. ولي پس از آن چه اتفاقي افتاد؟ تحولات پس از سال 2000 نه تنها مايوس کننده، بلکه يک پس رفت بزرگ در دستيابي به اهداف NPT بود. سياست برخي کشورهاي هستهاي نسبت به نفي و رد تعهد صريح براي امحاء سلاح هاي هستهاي، آينده اين معاهده و دورنماي صلح و امنيت در جهان را به خطر انداخت. متاسفانه، پس از پيشرفت حاصله در کنفرانس بازنگري سال 2000، ابتدا آمريکا «تعهدات صريح کشورهاي هستهاي براي امحاء کامل زرادخانههاي هستهاي منجر به خلع سلاح هستهاي» را رد کرد و متعاقباً يکي از مقامات ارشد اين کشور اعلام نمود که «تعهدي طبق ماده 6 اين معاهده وجود ندارد.» اين سياست موجب شد تا کنفرانس بازنگري NPT در سال 2005 به هيچگونه نتيجه محتوايي دست نيابد. آنچه ذکر شد، يگانه دليل افزايش نگراني هاي کشورهاي غيرهستهاي نيست. بسياري از موارد عدم پايبندي و نقض مفاد NPT، اصول و اهداف اين معاهده را با چالش جدي مواجه کرده است. در اين راستا، تنها برخي از موارد عدم پايبندي از سوي آمريکا، فرانسه و انگلستان را که به طور مشروح در مقالات کاري جمهوري اسلامي ايران ارائه شده، متذکر ميشوم تا بدينوسيله اين اجلاس بتواند با يافتن راه حل هاي قاطع اين نگراني ها را رفع و توصيههاي ملموسي را به کنفرانس بازنگري NPT در سال 2010 ارائه نمايد. برخي موارد عدم پايبندي به شرح ذيل است: - مخالفت مستمر کشورهاي هستهاي با اجراي 13 گام عملي به عنوان بخشي از تعهدات صريح براي تحقق خلع سلاح هستهاي که در سال 2000 با اجماع به تصويب رسيد؛ - تداوم ترتيبات مشارکت هستهاي با کشورهاي غير هستهاي بر خلاف مواد 1 و 2 NPT، به ويژه از طريق استقرار سلاح هاي هستهاي در کشورهاي اروپايي عضو ناتو، همانطوري که اخيرا وزير محترم امور خارجه آلمان نيز به آن اعتراف نمود؛ - اشاعه عمودي سلاح هاي هستهاي از طريق توسعه انواع جديد سلاح هاي هستهاي و نوسازي زرادخانههاي هستهاي قديمي؛ - مخالفت با اعطاي تضمينهاي امنيتي منفي به کشورهاي غير هستهاي مبني بر عدم استفاده از سلاح هاي هستهاي عليه اين کشورها و حتي تهديد به استفاده از سلاح هاي هستهاي عليه آنها؛ - گسترش دکترين هاي نوين به منظور توجيه اتکاء به سلاح هاي هستهاي به ويژه با تاکيد بر نقش محوري سلاح هاي هستهاي به عنوان ابزار موثر براي دستيابي به اهداف امنيتي و سياست خارجي، و هدف گيري کشورهاي غير هستهاي عضو اين معاهده؛ - اشاعه افقي سلاح هاي هستهاي از طريق ارائه تجهيزات يا مواد به کشورهاي غير عضو که نقض بند 2 از ماده 3 معاهده بوده و جهانشمولي NPT را نيز به خطر انداخته است. در اين راستا، همکاري مداوم آمريکا، انگليس و فرانسه با رژيم صهيونيستي نقض آشکار تعهدات اين معاهده و نتايج کنفرانس هاي بازنگري سال هاي 1995 و 2000 بوده و موجد نگراني واقعي براي جامعه بين المللي به ويژه کشورهاي عضو اين معاهده در منطقه خاورميانه ميباشد. زرادخانه و تاسيسات سلاح هاي هستهاي رژيم صهيونيستي تهديدي واقعي عليه تمامي کشورهاي منطقه و صلح و امنيت جهاني است. مخالفت اين رژيم با تمامي درخواست هاي بين المللي براي الحاق به اين معاهده نيز مانع اصلي تحقق منطقه عاري از سلاح هاي هستهاي در خاورميانه ميباشد. شايان ذکر است که حملات وحشيانه اخير رژيم صهيونيستي عليه همسايگان فلسطين اشغالي تحت بهانههاي واهي، کشتار غير نظاميان از جمله زنان و کودکان در غزه توسط سلاح هاي مخرب و منع شده بين المللي نظير سلاح هاي حاوي فسفر و اورانيوم ضعيف شده و مخالفت با هرگونه درخواستي توسط جامعه بين المللي براي توقف کشتار مردم بي گناه همگي نشان ميدهد که تهديد ناشي از سياست هاي اين رژيم نژادپرست و مهاجم چقدر جدي است. لازم به گفتن نيست که سلاح هاي هستهاي در دست چنين رژيمي تا چه اندازه ميتواند به طور جدي صلح و امنيت را در سطوح منطقهاي و جهاني به خطر اندازد و به يک فاجعه منجر شود. آقاي رئيس؛ در حاليکه عدم پايبندي کشورهاي هستهاي به خلع سلاح هستهاي نااميدي کشورهاي غير هستهاي را به همراه داشته است، کشورهاي درحال توسعه از ديگر رهيافتهاي تبعيض آميز توام با استانداردهاي دوگانه در اجراي ماده 4 اين معاهده با هدف محروم کردن آنان از حقوق مشروع و مسلم خود رنج ميبرند. برخي کشورها دائماً مفاد ماده 4 NPT را نقض ميکنند، در حاليکه اين ماده مبين همکاري هاي بين المللي و انتقال فناوري هاي صلح آميز هستهاي براي کشورهاي عضو NPT است. بر خلاف اين تعهدات، معدودي از کشورهاي هستهاي محدوديت هاي يکجانبه اي را عليه کشورهاي عضو NPT به ويژه کشورهاي درحال توسعه وضع نموده اند. نقض فاحش تعهدات مصرحه در ماده 4 اين معاهده توسط برخي از کشورها با هدف محروم نمودن کشورهاي عضو از اجراي حقوق مسلم آنها، استفاده ابزاري از سازمان هاي بين المللي و تحميل تحريم هاي غيرقانوني و يکجانبه، نگراني بزرگي براي کشورهاي درحال توسعه است که منجر به تضعيف اعتبار و آينده معاهده نيز ميگردد. اين موضوع بايستي به طور جدي در کنفرانس بازنگري آتي مورد پيگيري قرار گيرد. اجراي ماده 4 اين پيمان و پايبندي به تعهدات از جمله تسهيل همکاري هاي بين المللي در اين زمينه بايستي از سوي آژانس بين المللي انرژي اتمي نيز مورد راستي آزمايي قرار گرفته و کشورهاي خاطي بايستي خسارات وارده به کشورهاي عضو را جبران نمايند. در اين راستا، تصميم بي سابقه گروه صادر کنندگان هستهاي (NSG) به عنوان يک نهاد انحصاري و غيرشفاف که به اصطلاح براي تقويت رژيم عدم اشاعه ايجاد شده نيز به شدت اعتبار NPT را مخدوش نموده است. اين تصميم نقض فاحش بند 2 از ماده 3 اين معاهده است. اين تصميم که به واسطه فشار سياسي آمريکا اتخاذ شده، نقض آشکار تعهدات کشورهاي هستهاي براساس تصميم متخذه تحت عنوان اصول و اهداف کنفرانس 1995 و سند نهايي کنفرانس بازنگري سال 2000 به منظور تقويت جهانشمولي NPT مي باشد و به طور جدي به اعتبار و تماميت معاهده آسيب زده است. چنين تصميمي خود گواه بر تداوم سياست هاي دوگانه و تبعيض آميز در اجراي مفاد معاهده بوده و متاسفانه حاوي اين پيام نادرست است که آناني که خارج از NPT هستند، امتيازات و حتي پاداش بيشتري کسب مينمايند. آقاي رئيس؛ اجازه دهيد به موضوع مهم تر ديگري نيز بپردازم. امروزه، عدم اشاعه نظير دو رکن ديگر NPT با چالش هاي جدي مواجه است که عمدتاً از عدم پايبندي برخي کشورهاي هستهاي نسبت به تعهداتشان طبق مواد 1 و 6 NPT ناشي ميشود. برخي کشورهاي هستهاي بر خلاف تعهداتشان طبق ماده 6، با تداوم دکترين دفاعي و امنيتي و توسل به بازدارندگي هستهاي به جاي اتخاذ گام هاي عملي در جهت خلع سلاح هستهاي، مسابقه تسليحات هستهاي را دامن زدهاند. اين کشورها با حفظ و نوسازي زرادخانههاي هستهاي و اشاعه افقي از طريق انتقال فناوري هاي هستهاي و مواد لازم براي ساخت اين نوع تسليحات به کشورهاي غيرعضو، به ظهور کشورهاي دارنده سلاح هستهاي ديگري کمک کردهاند که نقض فاحش تعهداتشان طبق ماده 1 اين معاهده ميباشد. کميته مقدماتي و کنفرانس بازنگري NPT نميتواند به سهولت، نقض تعهدات از سوي برخي کشورهاي هستهاي، تقويت نقش و جايگاه سلاح هاي هسته اي در دکترين هاي دفاعي و امنيتي اين کشورها و اشاعه اين نوع تسليحات به ديگر کشورها را ناديده بگيرد. عدم اجراي ماده 1 اين معاهده توسط اين کشورها و نبود هرگونه تضمين براي راستي آزمايي تعهدات کشورهاي خاطي، اصول و اهداف اين معاهده را با چالش هاي جدي مواجه کرده است. اين کشورها طبق مفاد NPT متعهدند سلاح هاي هستهاي را توسعه ندهند، آن ها را به ديگر کشورها منتقل نکنند و نهايتا زرادخانههاي هستهاي خود را نابود نمايند. آقاي رئيس، در سال هاي اخير، تلاش هايي به عمل آمده تا در فرايند بازنگري اصول NPT اين معاهده را به يک معاهده تک هدفي تبديل کند. در اين زمينه، متاسفانه تعهدات در عرصه خلع سلاح هسته اي کاملاً ناديده گرفته شده و دسترسي به فناوري ها و مواد هسته اي براي مصارف صلح آميز نفي گرديده است. همزمان، تعهدات کشورهاي غير هسته اي در زمينه عدم اشاعه بيش از حد مورد تاکيد قرار گرفته است. يک رهيافت تجديدنظر طلبانه در تلاش است تا با اعمال محدوديت هاي شديد و عميق تر در دسترسي به فناوري هاي هسته اي، آن را در انحصار کشورهاي هسته اي و معدود متحدان آن ها قرار دهد. علاوه بر آن، اين کشورها که خود سلاح هاي هسته اي را توسعه داده اند، به بهانه اينکه انرژي هسته اي نبايستي به سلاح تبديل شود محدوديت هايي را بر کشورهاي عضو NPT تحميل کرده اند. همچنين، به نظر مي رسد که توسعه مخفيانه سلاح هاي هسته اي توسط آناني که خارج از NPT هستند، توجيه پذير مي نمايد و بدتر اين که چنين برنامه هايي از طريق همکاري و انتقال فناوري، مواد و تجهيزات هسته اي مورد پشتيباني قرار مي گيرد. جاي بسي نگراني است که چنين رهيافتي نسبت به برنامه هاي تسليحات هسته اي رژيم صهيونيستي، متحد نزديک برخي کشورهاي هسته اي در پيش گرفته شده است. با چنين روندي، کاملا قابل پيش بيني است که تسليحات هسته اي رژيم اسرائيل که نخست وزير سابق اين رژيم به وجود آنها نيز اعتراف کرد، به منصه ظهور رسيده، شناسايي و حتي با پاداش مواجه شود. آقاي رئيس، کنفرانس بازنگري و کميته مقدماتي بايد به طور قاطع به موضوع اشاعه سلاحهاي هسته اي توسط کشورهاي هسته اي بپردازد تا نشان دهد که چگونه رهيافت کنوني اين کشورها آينده جامعه بين المللي را به خطر انداخته است. ضرورت اقتضا مي کند تمامي موارد اشاعه از سوي برخي کشورهاي هسته اي مشخص شده و مورد بررسي و کنکاش قرار گيرد. کشورهاي غيرهسته اي نمي توانند چشم خود را بر اين واقعيت ببندند که متحدين و شرکاي کشورهاي هسته اي سلاح هسته اي کسب مي کنند. معاهده NPT تنها زماني مي تواند به حيات خود ادامه دهد و به طور گسترده از سوي کشورهاي عضو مورد حمايت قرار گيرد که کشورهاي هسته اي تعهدات خود را طبق مفاد اين معاهده اجرا نمايند. بايد تاکيد شود که امحاء کامل سلاح هاي هسته اي تنها ضامن عيني و قاطع در قبال کاربرد يا تهديد به کاربرد اين نوع تسليحات مي باشد. در اين راستا، اتخاذ اقدامات عملي به ويژه آغاز مذاکرات پيرامون کنوانسيون منع توليد، توسعه، کسب، انباشت، انتقال و استفاده از سلاح هاي هسته اي، يک بار و براي هميشه آن هم در يک چارچوب زمان بندي شده همانگونه که در بيانيه عدم تعهد بر آن تاکيد شد در تحقق اين هدف والا نقش اساسي دارد. آقاي رئيس، مقامات آمريکايي اخيراً قول داده اند تا رهيافت خود را نسبت به سلاح هاي هسته اي تغيير دهند و قصد دارند در جهت خلع سلاح هسته اي گام بردارند. با توجه به واقعيت هاي 40 سال گذشته، جامعه بين المللي دريافته است که چنين اظهاراتي هرگز به منصه ظهور نرسيده و ضرورت اقتضا مي کند تا براساس يک رفتار قابل راستي آزمايي و بازگشت ناپذير، اين وعده ها به عمل تبديل شوند. کنارگذاشتن سياست تهاجمي " بازنگري وضعيت هسته اي" و دکترين قديمي مبتني بر بازدارندگي هسته اي، در راس اقدامات آمريکا براي اصلاح موارد عدم پايبندي خود به اين معاهده مي باشد. همچنين، آنان بايستي مجدداً بر تعهدات خود طبق مصوبات کنفرانس هاي بازنگري سال هاي 1995 و 2000 تاکيد نموده و سريعاً آن تعهدات را به شکل شفاف و بازگشت ناپذير اجرا نمايند. تداوم همکاري هاي هسته اي با رژيم صهيونيستي با مواضع اعلامي اخير آمريکا نسبت به NPT آشکارا در تناقض است. در اين راستا، آنان بايستي هرگونه همکاري هسته اي خود با رژيم صهيونيستي را متوقف و قطعنامه خاورميانه مصوب کنفرانس بازنگري و تمديد NPT در سال 1995 را اجرا نمايند و از آن بخواهند تا در اسرع وقت به NPT بپيوندد و زرادخانه هسته ايش را نابود کند. آن گاه جامعه بين المللي مي تواند در مورد حسن نيت، جديت و عزم آمريکا نسبت به جهان عاري از سلاحهاي هسته اي قضاوت نمايد. آقاي رئيس، در پايان، موارد ذکر شده در زمينه عدم پايبندي و نقض مفاد NPT به وضوح نشان مي دهد عدم پايبندي برخي کشورهاي هسته اي نسبت به تعهداتشان، به ويژه مواد 1، 4 و 6 NPT آينده آن را به مخاطره افکنده است. در حال حاضر، بررسي و تصويب گام هاي عملي به منظور جلوگيري از چنين نقض هايي با هدف حفظ و تقويت اعتبار و تماميت NPT وظيفه اصلي اين کميته و کنفرانس بازنگري سال آينده مي باشد. آقاي رئيس، از آنجا که در جلسه امروز اشاراتي به فعاليتهاي صلح آميز هسته اي ايران به عمل آمد، در اين زمينه برخي نظرات را ابراز مي دارم. اينجانب از بيانيه هاي ناپخته بويژه بيانيه اتحاديه اروپا که بطور گزينشي به يک کشور عضوي اشاره دارند که برنامه هاي هسته اي آن تحت پادمان آژانس قرار داشته و منحصرا براي مقاصد صلح آميز است، در حالي که بطور کامل نگراني هاي امنيتي جدي تحميلي از سوي طرفهاي غير عضو دارنده سلاح هسته اي را ناديده مي گيرند، ابراز نگراني مي کنم. چنين رهيافت ها و رفتارهايي که اعضاي متعاهد را به چالش مي کشند، بدون ترديد فضاي همکاري را که بطور قطع براي موفقيت کميته مقدماتي و کنفرانس بازنگري مورد نياز است، به مخاطره مي افکند. به همين ترتيب، اشاره به عمل آمده به يک کشور عضو و يک غير عضو بطور همسطح توسط دبير کل سازمان ملل دلسرد کننده است. در پايان مايلم تکرار نمايم که ملت ايران به عنوان يک ملت صلح دوست و صلح طلب، از هيچ تلاشي براي رسيدن به صلح و ثبات جهاني و جهاني عاري از سلاح هاي هسته اي دريغ نخواهد کرد. متشکرم آقاي رئيس.