جنگ لفظی سران آسيای ميانه بر سر بحران آب
دراين همايش، قرار بود سران دولتهاي آسياي مرکزي به مشکل خشک شدن درياچهي آرال ميپرداختند، ولي آنها ترجيح دادند پيرامون موضوع تقسيم آب رودخانهها صحبت کنند.
ایسنا: اخيرا سران پنج کشور آسياي ميانه، براي نجات درياچهي آرال از خشکيدن در قزاقستان گردآمدند، ولي اين نشست بر سرتقسيم آب رودخانههاي فرامنطقهاي، به جنگ لفظي انجاميد و بحران آب همچنان لاينحل باقي ماند. درياچهي آرال بزرگترين فاجعهي زيستمحيطي آسياي مرکزي است. روند خشکشدن اين درياچه ، کمآبي رودخانهها و بويژه پيامدهاي زيانبار زيستمحيطي، مشکلاتي هستند که اين کشورها دچار آن شدهاند. ولي کارشناسان محلي يادآور ميشوند که سران دولتهاي آسياي ميانه، بهجاي مشکلات زيست محيطي، دربارهي سهم بيشتر از آب منطقه بحث و جدل ميکنند. * * صف آرايي دو گروه از کشورها درهمايش "صندوق بين المللي نجات آرال" که اخيرا در آلماتا برگزار شد، قرقيزستان و تاجيکستان در مقابل ترکمنستان، ازبکستان و قزاقستان صف آرايي کردند. دراين همايش، قرار بود سران دولتهاي آسياي مرکزي به مشکل خشک شدن درياچهي آرال ميپرداختند، ولي آنها ترجيح دادند پيرامون موضوع تقسيم آب رودخانهها صحبت کنند. اسلام کريماف، رئيس جمهور ازبکستان، آشکارا در مقابل تاجيکستان موضعگيري کرد و گفت: «ترکمنستان، قزاقستان و ازبکستان و همچنين بانک جهاني، بانک آسيا و اتحاديهي اروپا و ديگر سازمانهاي بينالمللي متفقالقولاند که ساختن نيروگاهها بر سر رودخانههاي منطقه خطرناک است و به تقسيم ناعادلانهي آب اين رودخانه ها خواهد انجاميد.» رهبر ازبکستان تاکيد کرد که جامعهي جهاني از موضع ازبکستان پشتيباني ميکند. * * صاحبان آب اعتراض کردند ولي تاجيکستان و قرقيزستان که مشکلات انرژي دارند، بر سر استفادهي بيرويهي آب ابراز نارضايتي کردند و درخواست کردند که کشورهاي مصرف کننده بايد هزينهي استفاده از آب را بپردازند. در حال حاضر مسئلهي تقسيم آب رودخانههاي فرامنطقهاي يکي از بزرگترين چالشهاي کشورهاي آسياي مرکزي به حساب ميآيد و اينک به جنگ لفظي بين سران اين کشورها تبديل شده است. عبدالغني محمد عظيماف، کارشناس سياسي تاجيک، علت افزايش تنش بر سر آب را اينگونه توضيح ميدهد: «پس از استقلال کشورهاي آسياي مرکزي بين کشورهاي "بالاي آب" تاجيکستان و قرقيزستان و "پايين آب" ازبکستان، ترکمنستان و قزاقستان بر سر استفاده از آب اختلاف بروز کرد. ازبکستان قصد دارد مزارع پنبه را آبياري کند و تاجيکستان نيز کمبود انرژي کشور را بوسيلهي تاسيس نيروگاهها تامين کند». اين کارشناس تاجيک ميافزايد که ازبکستان در سطح منطقه و بينالمللي به تاجيکستان فشار ميآورد که نيروگاه راغون را تاسيس نکند. * * بحران فرامنطقهاي در مسئلهي آب در آسياي مرکزي کشورهاي چين، روسيه و حتي آمريکا و اتحاديهي اروپا نيز تاثيرگذار و دخيل هستند و اين کشورها تا به حال از موضع ازبکستان حمايت کردهاند. عبدالغني محمد عظيماف، کارشناس سياسي تاجيک ضمن تاييد اين نظر در خصوص جنگ لفظي بين سران آسياي ميانه و صفآرايي اين کشورها چنين توضيح ميدهد: «هر سه کشور قزاقستان، ترکمنستان و ازبکستان اهداف مشترکي را دنبال ميکنند و اين کشورها در عرصهي بينالمللي بيشتر تاثيرگذارهستند و از موضع تاجيکستان فقط قرقيزستان حمايت کرده است». * * فراتر از جنگ لفظي دامنهي اختلافات بين قرقيزستان و ازبکستان بويژه در روزها اخير به اوج خود رسيد و روابط دو کشورهمسايه بيش از پيش تيره و درگيريهاي لفظي بين دولتمردان اين دو کشور تشديد شد. مقامات ازبکستان، از دولت قرقيزستان به حدي آشکار و تند انتقاد کردند، که برخي از صاحبنظران منطقه آن را فراتر از درگيريهاي لفظي قلمداد کردند. حال ادامهي چنين روندي، تهديدي جدي در منطقه به حساب ميآيد. * * راه حل مشکل بحران آب براي تقسيم آب رودخانههاي فرامنطقهاي در آسياي ميانه، تا به حال راه حل اساسي يافت نشده است. ولي کارشناسان تاکيد دارند که اين مسئله فقط با گفتگوي مستقيم و آشکار سران اين دولتها قابل حل است.به گ زارش دويچه وله، با توجه به زمينههاي سياسي اختلافات موجود، آيا ميتوان "بروز جنگ" يا تشديد اين اختلافات را پيش بيني کرد؟ محمد عظيماف، کارشناس سياسي تاجيک به اين سئوال چنين پاسخ ميدهد: «اگر ما اين مسئله را با ازبکستان حل نکنيم، مشکلات تاجيکستان بيشتر خواهد شد. اين مشکلات فني نيست، بلکه مشکلات سياسي است.» سران آسياي مرکزي وعده ميدهند که درآينده چارهاي اساسي براي رفع مشکل آب بينديشند. ولي کارشناسان محلي انتظار تغييرات عمدهاي را ندارند.